Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badan i Rozwoju - CORDIS

 

Praktyczny przewodnik po funduszach UE na badania i innowacje

Rola władz krajowych i regionalnych

Wdrożenie trzech instrumentów finansowania, o których tu mowa, zazwyczaj wymaga udziału władz na różnych poziomach administracyjnych. Odpowiedzialność za uruchomienie funduszy strukturalnych spoczywa często na władzach regionalnych, podczas gdy w programowaniu i monitorowaniu 7PR i CIP udział biorą władze krajowe, centralne bądź federalne. Oprócz tej wielopoziomowej struktury zarządczej, różne obowiązki przydzielane są często kilku ministerstwom: fundusze strukturalne i CIP są często zarządzane przez ministerstwo ds. gospodarki/przedsiębiorczości/przemysłu, a z kolei 7PR leży zazwyczaj w gestii ministerstwa ds. badań/nauki.

Ustawodawcy krajowi i regionalni oraz administratorzy odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu skutecznego wykorzystania możliwości synergii pomiędzy 7PR, CIP i funduszami strukturalnymi, poprzez stworzenie mechanizmów, dzięki którym władze mogą współdziałać w sposób skoordynowany.

Komisja gorąco zachęca więc państwa członkowskie do usprawnienia mechanizmów międzyministerialnego i hierarchicznie skoordynowanego przygotowania i wykorzystania instrumentów wspólnotowych celem wspierania badań naukowych, innowacji oraz spójności na szczeblu krajowym i regionalnym. Zalecenia przedstawione w komunikacie pt. „Konkurencyjność europejskich regionów dzięki badaniom naukowym i innowacjom”, o którym wspomniano we wstępie do niniejszego przewodnika, stanowią podstawę urzeczywistnienia koniecznej synergii.

Choć, omawiając te trzy źródła finansowania, należy stale mieć na uwadze ich różne cele strategiczne1, obecnie warunki do korzystania z nich w sposób komplementarny są bardzo korzystne, ze względu na to że:

  • W okresie programowania 2007-2013 ramy czasowe wszystkich trzech schematów finansowania pokrywają się, choć budżet, metody i terminy alokowania środków na konkretne działania wdrożeniowe różnią się od siebie w sposób znaczący.

  • Fundusze strukturalne coraz bardziej podkreślają rolę badań i innowacji jako czynnika niezbędnego w rozwoju regionalnym. Strategia lizbońska oraz strategiczne wytyczne dot. spójności2 jeszcze bardziej umacniają tę rolę. Waga innowacji została także podkreślona w strategicznych wytycznych Wspólnoty dla rozwoju obszarów wiejskich na okres 2007-20133.

  • FP7 i CIP coraz bardziej uwzględniają rolę szczebla krajowego i regionalnego. W porównaniu z 6PR, w 7PR wymiar regionalny odgrywa ważniejszą rolę. W ramach CIP najważniejsze zainteresowane strony z wszystkich regionów UE zaangażowane są w projekty oraz nową Europejską Sieć Przedsiębiorczości, która świadczy usługi w zakresie wspierania przedsiębiorczości i innowacji.

  • W porównaniu do poprzedniego okresu programowania, nowe programy operacyjne funduszy strukturalnych mają bardziej strategiczny charakter i są bardziej otwarte na eksperymentowanie z nowymi metodami finansowania, które umożliwiają, w zakresie zatwierdzonych priorytetów programowych, uruchomienie nowych mechanizmów wspierających przedsiębiorców i naukowców, bardziej niż infrastrukturalnie zorientowane inwestycje z poprzednich okresów finansowania.

  • Wyniki badań są wykorzystywane w gospodarce. Działania wspierane przez 7PR oraz poprzednie programy ramowe przyczyniają się do wypracowania wiedzy, a udane projekty tworzą materiał, który można eksploatować komercyjnie. Istnieją wyraźne możliwości wykorzystania funduszy strukturalnych, jak również instrumentów CIP, do finansowania etapu rozwojowego udanych projektów badawczych, które były wspierane z 7PR.

  • Wspierana jest współpraca ponadnarodowa. Podczas gdy CIP i 7PR zasadzają się na idei współpracy ponadnarodowej, większość funduszy strukturalnych wykorzystywana jest w obrębie państw członkowskich i regionów. Mimo to, polityka spójności także daje możliwości wkładu we współpracę ponadnarodową, głównie poprzez cel europejskiej współpracy terytorialnej (znany wcześniej jako INTERREG) - wydzieloną część funduszy strukturalnych, która służy do wspierania rozwoju współpracy przygranicznej, międzyregionalnej oraz ponadnarodowej, zwłaszcza poprzez sieciowanie. Tego typu możliwości oferuje także polityka rozwoju obszarów wiejskich, szczególnie poprzez inicjatywę Leader4.

    Działania ponadnarodowe i międzyregionalne doskonale wpisują się obecnie także w krajowe i regionalne programy operacyjne na okres 2007-2013 Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS)5które zapewniają wsparcie wymiany i współpracy ponadnarodowej:

    • we wszystkich obszarach strategii określonych dla działań EFS, jak adaptowalność, polityka rynku pracy, włączenie społeczne, kapitał ludzki oraz umocnienie administracji publicznej;
    • na rzecz uczestników wszystkich poziomów i typów (strategicznych interesariuszy, jak NGO, regionalne organizacje szkoleniowo-rozwojowe, urzędy administracji publicznej, organy zarządzające EFS, beneficjenci, uczestnicy projektów);
    • na rzecz wszystkich rodzajów wymiany i współpracy (wspólne projekty, wydarzenia, grupy dyskusyjne i sieci, mobilność i wymiana).

    W efekcie, państwa członkowskie i regiony planują, w swoich programach operacyjnych na okres 2007-2013 w ramach EFS, wykorzystać 2% (3 mld EUR) budżetu programowego na współpracę ponadnarodową.

    Jedną z innowacji okresu programowania 2007-2013 jest utworzenie nowego podmiotu prawnego. Europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej (EUWT) wspomaga współpracę pomiędzy regionami i poszerza ich możliwości opracowywania i wdrażania wspólnych projektów, koncentrując się na wzroście i konkurencyjności. Oprócz udostępnienia osobowości prawnej organom zarządzającym ponadnarodowymi projektami, współfinansowanymi z funduszy strukturalnych, może ono także służyć do zarządzania infrastrukturami badawczymi, rozlokowanymi w kilku krajach.

Z punktu widzenia praktycznego, najważniejszymi warunkami wstępnymi, sprzyjającymi komplementarnemu korzystaniu z różnych instrumentów finansowania, są komunikacja i informacja. W rzeczywistości konieczną synergię można osiągnąć tylko wtedy, kiedy różne komórki administracyjne zaangażowane w dystrybucję środków z 7PR, CIP i funduszy strukturalnych posiadają wiedzę o możliwościach oferowanych przez pozostałe instrumenty.

Dlatego też ustawodawcy i strony zaangażowane we wdrażanie programów lub propagowanie informacji o nich, muszą się nawzajem znać. Następnym krokiem jest przygotowanie i rozpowszechnienie wśród szerokiej publiczności odpowiedzi na podstawowe pytania typu: „Jakie wsparcie można otrzymać z 7PR / CIP / funduszy strukturalnych w moim regionie / obszarze działalności?” Bazy danych opisujące projekty finansowane z różnych źródeł również powinny być dostępne dla wszystkich zainteresowanych. Poza tym, formalne struktury monitorujące poszczególne instrumenty (komitety monitorujące, w przypadku funduszy strukturalnych oraz komitety programowe, w przypadku PR i CIP) powinny zapewnić regularny przepływ bieżących informacji. Oznacza to, że stosowne władze powinny zadbać o to, by krajowi przedstawiciele w komitetach programowych 7PR/CIP regularnie przekazywali informacje komitetom monitorującym fundusze strukturalne w swoich krajach i vice versa.6

Wreszcie, rzeczą oczywistą jest, że szczególna odpowiedzialność spada na państwa członkowskie oraz władze lokalne, aby zapobiegać nieprawidłowościom, takim jak podwójne finansowanie i bezprawne współfinansowanie z innego instrumentu Wspólnoty. W przypadku wykrycia tego typu nadużyć, zwyczajowo nakładane są kary finansowe.

Go on top of the pageNa górę
1

O czym mowa w Załącznikach od 1 do 3

2

Decyzja Rady z dnia 6 października 2006 w sprawie strategicznych wytycznych Wspólnoty dla spójności (2006/702/WE).

3

Decyzja Rady z dnia 20 lutego 2006 w sprawie strategicznych wytycznych Wspólnoty dla rozwoju obszarów wiejskich (2006/144/WE).

4

Zob. http://ec.europa.eu/agriculture/rur/leaderplus/index_pl.htm

5

Zob. art. 8 Rozporządzenia nr 10812006 z 5 czerwca 2006. Więcej informacji patrz http://ec.europa.eu/employment_social/esf/fields/transnational_pl.htm oraz www.transnationality.eu.

6

Zob. wnioski w komunikacie Komisji pt. „Konkurencyjność europejskich regionów dzięki badaniom naukowym i innowacjom” COM(2007)474

Ostatnia aktualizacja: 2009-02-11