Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badan i Rozwoju - CORDIS

Nieodpowiednie do prezentacji? Badanie cenzury teatralnej we wczesnej współczesnej Wielkiej Brytanii

Pojęcie cenzury mediów i sztuki, nawet w demokratycznych krajach, nadal może stanowić niezwykle kontrowersyjną kwestię, która istnieje od początku społeczeństw politycznych. W ramach jednego z projektów finansowanych ze środków UE zbadano historię cenzury sztuk teatralnych w Wielkiej Brytanii w XVIII oraz na początku XIX wieku, dzięki czemu uzyskano cenną wiedzę na temat ewolucji narzędzia politycznego jakim jest przymus, które nadal jest powszechnie stosowane w dzisiejszych czasach.
Nieodpowiednie do prezentacji? Badanie cenzury teatralnej we wczesnej współczesnej Wielkiej Brytanii
Celem finansowanego ze środków UE projektu THEATRE CENSORSHIP było połączenie dwóch archiwów, jednego w Stanach Zjednoczonych i jednego w Wielkiej Brytanii, w celu przeprowadzenia chronologicznego badania cenzury teatralnej w okresie między dwoma przepisami: Ustawy o licencjach scenicznych z 1737 roku oraz Ustawie o teatrach z 1843 roku.

Projekt uwidocznił, że cenzura teatralna była z jednej strony bardzo nieregularna, ponieważ system polegał na tylko jednym urzędniku, egzaminatorze sztuk, którego decyzje nie zawsze były spójne, ale jednocześnie systematyczna ze względu na częste usuwanie ataków personalnych, krytyki politycznej oraz materiału o charakterze seksualnym.

„Zbadaliśmy szeroko rozumianą cenzurę, w tym cenzurę ustawową nakładaną na teatry z licencją udzielaną przez koronę, co oznaczało, że nowe spektakle musiały być zgłaszane egzaminatorowi sztuk wyznaczonemu przez biuro Lorda Szambelana” – wyjaśnia koordynator projektu prof. David O’Shaughnessy’ego z Trinity College w Dublinie. „Ponadto uwzględniliśmy również formy nieformalnej cenzury wynikające ze skłonności dramaturgów, kierowników teatru, a czasami nawet aktorów, do autocenzury własnego materiału, aby nie prowokować gniewu egzaminatora”.

Podobnie jak w XX wieku, cenzura we wczesnym okresie współczesnym była często wzmożona w momencie niestabilnej sytuacji politycznej lub konfliktów międzynarodowych, a ostatnie ćwierćwiecze XVIII wieku zdominowała rewolucja francuska i jej olbrzymie konsekwencje, które szybko objęły całą Europę. Jedna z siedmiu wyróżnionych sztuk, „Kaprys” z 1795 roku autorstwa Lady Eglantine Wallace, padła ofiarą obaw sprowokowanych przez te katastrofalne wydarzenia.

„W tej komedii Lord Crotchett organizuje ucztę z okazji Saturnaliów, podczas której służący są panami domu. Ze względu na to, że z pełną swobodą dzielą się swoimi opiniami na temat klas rządzących, które przedstawiono jako rozpustne, zwyrodniałe, tyrańskie i skorumpowane, nie dziwi fakt, że sztuce nie przyznano koncesji” – wyjaśnia prof. O’Shaughnessy. Rozwścieczona Lady Wallace opublikowała sztukę z długą przedmową, w której ostro skrytykowała urząd egzaminatora sztuk i broniła swojego dzieła, po czym wyjechała z kraju do Europy kontynentalnej.

Dwa źródła rękopisów odegrały zasadniczą rolę dla powodzenia projektu. Pierwszym były zbiory Larpenta w Huntington Library w Los Angeles, które są najważniejszymi zbiorami osiemnasto- i dziewiętnastowiecznych brytyjskich rękopisów teatralnych na świecie, zawierającymi około 2600 scenariuszy lub powiązanych przedmiotów z tego okresu. „Można nawet zobaczyć komentarze i skreślenia egzaminatora w tekście i na marginesach” – mówi prof. O’Shaughnessy.

Drugim źródłem było archiwum sztuk Lorda Szambelana w British Library w Londynie, które jest tam największym zbiorem rękopisów. „Jednak ten zbiór nie jest w pełni skatalogowany” – komentuje prof.. O’Shaughnessy. „Zbiór w British Library jest po prostu ogromny – nie sposób powiedzieć, ile zawiera sztuk, ale są to dziesiątki tysięcy arkuszy rękopisów. Korzystaliśmy również z dodatkowych źródeł, aby zbadać szereg sztuk i określić, które z nich najlepiej ilustrują różne przyczyny cenzury sztuk w tym okresie”.

Podczas trwania projektu zaplanowano dwie międzynarodowe konferencje, z których jedna odbyła się już w Dublinie w lutym 2017 roku, a druga odbędzie się w Los Angeles w styczniu 2018 roku. Profesor O’Shaughnessy pracuje również nad innym projektem Marie Curie „Spektakle historyczne i oświecenie w Wielkiej Brytanii, 1750–1815”, który wywodzi się bezpośrednio z projektu THEATRE CENSORSHIP. „Wynika to z faktu, że w ramach projektu THEATRE CENSORSHIP odkryliśmy, że uwaga cenzorów często skupiała się na spektaklach historycznych” – podsumowuje prof.. O’Shaughnessy.

Tematy

Life Sciences

Słowa kluczowe

THEATRE CENSORSHIP, cenzura, spektakle, archiwa, egzaminator sztuk
Śledź nas na: RSS Facebook Twitter YouTube Zarządzany przez Urząd Publikacji UE W górę