Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badan i Rozwoju - CORDIS

FP7

Island Freeboard Wynik w skrócie

Project ID: 300245
Źródło dofinansowania: FP7-PEOPLE
Kraj: Zjednoczone Królestwo

Plamy gorąca i wypiętrzanie wulkaniczne

Zespół naukowców z UE poznał historię wypiętrzania się Wysp Zielonego Przylądka w procesach wulkanicznych. W badaniu odkryto dowody na największe megatsunami znane nauce, spowodowane przez zapadnięcie się stoku wulkanu, co jednocześnie wskazuje, że współcześnie również istnieje ryzyko takich zdarzeń.
Plamy gorąca i wypiętrzanie wulkaniczne
Wyspy Zielonego Przylądka to archipelag 10 wysp wulkanicznych oddalony 600 km od tropikalnego, zachodniego wybrzeża Afryki. Grupa ta wypiętrzyła się w ciągu ostatnich 2,5 miliona lat, nie jest jednak jasne, czy przyczyną były miejscowe czy regionalne procesy geologiczne.

W ramach finansowanego przez UE projektu ISLAND FREEBORD (What can island isostasy tell us about hotspot dynamics) przeprowadzono datowanie cech wypiętrzenia się wysp, korzystając z różnych metod.

Najpierw zespół szukał materiału umożliwiającego datowanie, np. zachowanych powierzchni ukształtowanych przez fale, młodych delt lawy i dobrze zachowanych korali. Wyniki wskazują, że dwie północno-zachodnie wyspy (Santo Antao i Sao Vicente) nie wykazują cech wypiętrzenia powyżej 20 m. Inne wyspy nosiły różne ślady wypiętrzenia czwartorzędowego do wysokości 130 m.

Datowanie materiałów powierzchniowych dało wyniki mieszane. Większość próbek okazała się mieszaniną materiału o różnym wieku ekspozycji, w tym znacznie młodszych niż oczekiwano. Datowanie radioizotopowe korali z użyciem U-Th umożliwiło określenie wieku niektórych niższych tarasów (<20 m). Jednakże z racji zróżnicowania wieku materiału z wyższych tarasów nie udało się ustalić, który z konkurencyjnych modeli teoretycznych jest słuszny. Dlatego też zespół zastosował dodatkowe metody geochronologii, aby zwiększyć rozdzielczość danych.

Z badania wywnioskowano, że wyspy powstały podczas wzajemnie przeciwstawnych procesów wulkanicznych i intruzywnych. Wyspy mogą wznieść się powyżej poziomu morza na drodze wypiętrzania lub erupcji szczytu wulkanu.

Badacze odkryli zaskakujące dowody na wystąpienie megatsunami spowodowanych zapadnięciem się stoku wulkanu. Jedno z takich megatsunami dotknęło archipelag. Było ono spowodowane katastrofalnym zapadnięcie się stoku wulkanu Fogo 73 000 lat temu. Prace rozstrzygnęły długotrwałą debatę na temat ryzyka tsunami spowodowanego zapadnięciem się stoku wyspy. Jednocześnie Fogo stanowi największe megatsunami odkryte na podstawie zapisu geologicznego. W badaniu tym zastosowano też po raz pierwszy metody geochronologiczne korzystające z 3He do oceny osadów.

Prace projektu dostarczyły korzyści społecznościom naukowym i agencjom monitorowania ryzyka kataklizmów. W rezultacie takie agencje, wraz z instytucjami ochrony cywilnej, mają dokładniejszą wiedzę na temat zagrożenia tsunami, jakie stwarzają wulkany na Wyspach Zielonego Przylądka.

Powiązane informacje

Słowa kluczowe

Wyspy Zielonego Przylądka, ISLAND FREEBORD, wypiętrzanie, izostazja, plama gorąca, dynamika
Numer rekordu: 188640 / Ostatnia aktualizacja: 2016-10-11
Dziedzina: Środowisko