Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badan i Rozwoju - CORDIS

Rekonstrukcja aktywności człowieka w starożytnym regionie Morza Śródziemnego

Naukowcy opracowali wyjątkowy system informacji geograficznej (GIS) w celu zbadania 871 wraków statków zatopionych w Morzu Śródziemnym. Na podstawie wyników powstały modele obszarów, w których operował każdy ze statków, sięgające aż do pierwszego wieku p.n.e.
Rekonstrukcja aktywności człowieka w starożytnym regionie Morza Śródziemnego
W metodologii interpretacyjnej archeologii morskiej tożsamości normatywne zwykle stosuje się do wraków statków, np. "greckiego" lub "chińskiego", a interpretację jednostkową do skupisk wraków. Wraki "bizantyjskie" są interpretowane w ramach historii bizantyjskiej, nie zaś w ramach dużego korpusu analogicznego materiału dotyczącego wraków. Takie podejście ma wymierny wpływ na projekt, gdyż miejsca z poznaną i ekscytującą historią mają większa szanse na zdobycie wsparcia. Na podobnej zasadzie podczas Konwencji UNESCO 2001 r. chroniącej podwodne dziedzictwo kulturowe również uznano "weryfikowalny" związek pomiędzy podwodnym dziedzictwem kulturowym a współczesnym "krajem pochodzenia".

Projekt MISAMS (Modelling inhabited spaces of the ancient Mediterranean Sea) podważył takie podejście interpretacyjne poprzez wykazanie, że ta dyscyplina nie ma wspólnej i wyraźnej metodologii stosowania tożsamości normatywnych, a same tożsamości są subiektywne i płynne i nie można ich stosować w sposób wiarygodny i jednolity.

Korzystające z trendów w geografii społecznej oraz możliwości analizowania dużych zbiorów danych materiału geograficznego, alternatywne podejście w projekcie MISAMS zakładało, że Morze Śródziemne jest zamieszkałym krajobrazem, a skupiska na dnie morza są fizycznym dowodem na istnienie społeczności w takiej przestrzeni. Stosując unikalny protokół do zbioru danych 871 skupisk, uczestnicy projektu MISAMS zdefiniowali zlewnie każdego skupiska. Zlewnia z kolei stanowiła obszar, w którym statek z całym prawdopodobieństwem funkcjonował w czasie swojego istnienia. Nakładanie się wszystkich basenów w systemach GIS wygenerowało wzorzec aktywności, który można odczytywać na wiele sposobów.

Po pierwsze systemy GIS mogą podkreślać różną gęstość przestrzeni wielokątów, które wyznaczają obszary z wyższym lub niższym poziomem aktywności. Po drugie, kodujące kolory regiony basenu Morza Śródziemnego (zachodni obszar Morza Śródziemnego = czerwony; Adriatyk = czarny; Morza Egejskie = niebieski; oraz wschodni obszar Morza Śródziemnego = zielony) charakteryzuje aktywność. Jeśli zlewnia skupiska uwzględnia wyłącznie obiekty z Morza Egejskiego, cały wielokąt jest niebieski; ten wielokąt przedstawia "miejscową" aktywność w skali ogólnośródziemnomorskiej. Jeśli zlewnia zawiera materiały z Adriatyku i Morza Egejskiego, wówczas kolor czarny i niebieski zostaje proporcjonalnie połączony, odzwierciedlając proporcje materiałów w samym skupisku. Taki granatowy wielokąt, rozciągający się na dwa morza, stanowi obszar wymiany i aktywności międzyregionalnej. Na uzyskanym zdjęciu widoczna jest aktywność w pierwszym wieku p.n.e.

Wyniki projektu MISAMS ukazują, w jaki sposób ludzie korzystali ze statków w swojej przestrzeni morskiej Morza Śródziemnomorskiego. Okazuje się, że statki pływały na niewielkich obszarach aktywności, a rzadko kiedy opływały morza. Wcześniej badacze wysuwali podobne koncepcje, ale dopiero wyniki projektu MISAMS dały wyraźne wyniki w skali stuleci. Siła miejscowego charakteru aktywności morskiej jest również dobrze widoczna na lądzie, pomimo dużych zmian politycznych, ekonomicznych i religijnych. Można również określić, w jaki sposób naturalne i sztuczne przybrzeżne punkty orientacyjne wyznaczały obszary na morzu. Na koniec, możliwość skalowania i przenoszenia takiego podejścia spowoduje, że będzie można je zastosować dla innych mórz na całym świecie.

Takie podejście ma duże znaczenie, ponieważ stanowi ważny krok w kierunku oderwania danych archeologicznych od narracji tekstowej generującej konteksty interpretacyjne. Obecnie archeolodzy morscy dysponują metrologią wykorzystującą skalę i zakres archeologicznego zbioru danych dotyczącego mórz oraz umożliwiającą tej dyscyplinie większą niezależność i elastyczność.

Powiązane informacje

Słowa kluczowe

Archeologia morska, systemy informacji geograficznej (GIS), krajobrazy morskie, Morze Śródziemne, historia myśli archeologicznej
Śledź nas na: RSS Facebook Twitter YouTube Zarządzany przez Urząd Publikacji UE W górę