Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badan i Rozwoju - CORDIS

Nowe spojrzenie na tektonikę płyt

Tektonika płyt to teoria wspólna dla nauk o Ziemi i podstawa geologii i geodynamiki. Teraz, dzięki finansowanej przez UE inicjatywie, możliwe jest jeszcze lepsze zrozumienie tektoniki globalnej i geodynamiki.
Nowe spojrzenie na tektonikę płyt
Niektóre kwestie dotyczące tektoniki płyt wciąż jeszcze pozostają niezrozumiałe. Celem projektu GLORY (Global tectonics with realistic lithospheric rheology) było wyjaśnienie, jaki wpływ na ruchy płyt, pole naprężeń i topografię Ziemi mają interakcje pomiędzy dolnym płaszczem Ziemi a litosferą.

Bazując na ostatnich odkryciach w dziedzinie geodynamiki obliczeniowej, naukowcy opracowali hybrydowy numeryczny model geodynamiczny w połączeniu z rekonstrukcjami ruchów tektonicznych płyt. Na podstawie uzyskanych danych obliczono poziome i pionowe ruchy płyt oraz pole naprężeń w profilu pionowym z niespotykaną dotąd dokładnością. Dzięki temu naukowcy mogli zbadać zjawiska, takie jak deformacja litosfery, siła tworzenia ryftu i pola naprężeń skorupy ziemskiej.

Oprócz modelowania numerycznego w ramach projektu GLORY dokonano również obserwacji geologicznych i przeanalizowano dane geofizyczne. Opracowano nowe narzędzie „pyGPlates”, które wykorzystano do zbadania historii ryftów na podstawie rekonstrukcji ruchu płyt oraz stworzono globalną bazę danych dotyczących ryftów.

Dzięki analizie bazy danych odkryto, że zmniejszająca się siła w środkowej części ryftu powoduje nagłe przyspieszenie ruchu płyt jeszcze zanim dojdzie do ich rozerwania. „Przyspieszenie” płyty w dużej mierze ukształtowało granice płyt tektonicznych Ziemi. Nieliniowa reologia skorupy i płaszcza naszej planety spowodowała nagłe przyspieszenie ruchu płyty.

Projekt GLORY umożliwił wgląd w procesy, które wpłynęły na kształt ryftów i granic płyt Ziemi. Do procesów tych należą tworzenie się ryftów, przepływ astenosfery i zależna od czasu ewolucja pola naprężeń podczas pękania skośnego.

Naukowcy odkryli, że procesy geodynamiczne wewnątrz szczelin mogą powodować powstawanie ruchów płyt na dużą skalę. Ponadto podczas formowania się kontynentów gwałtowne przyspieszenia płyt są kontrolowane przez osłabienie systemu szczelin.

To odkrycie doprowadziło do ponownej interpretacji procesów powodujących formację granic płyt podczas przesuwania się płyt w stronę basenów. Oznacza to, że etap wolny kształtuje granicę proksymalną, a faza szybka – dystalną.

Analiza przeprowadzona w ramach projektu GLORY wyjaśnia również większe prędkości uskoków ślizgowych, szybsze osiadanie, większy przepływ ciepła, zwiększone topienie częściowe i związane z tym podklejanie pryzmy lub wulkanizm. Ta nowa wiedza ma bezpośredni wpływ na dojrzewanie zasobów geologicznych na popękanych granicach płyt Ziemi.

Nowy model hybrydowy umożliwi głębsze zrozumienie obecnej geodynamiki i ma zastosowanie w przypadku każdego momentu w historii Ziemi. Wyniki przyniosą korzyść nie tylko szerszej społeczności specjalistów w dziedzinach geodynamiki, ale także w obszarach, takich jak rozwój basenów sedymentacyjnych, petrologia i pole naprężeń skorupy ziemskiej.

Powiązane informacje

Tematy

Life Sciences

Słowa kluczowe

Tektonika płyt, geodynamika. GLORY, ryft, pole naprężeń
Numer rekordu: 198632 / Ostatnia aktualizacja: 2017-05-30
Śledź nas na: RSS Facebook Twitter YouTube Zarządzany przez Urząd Publikacji UE W górę