Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badan i Rozwoju - CORDIS

O czarnych dziurach w galaktykach

Aby przeanalizować rolę najmasywniejszych czarnych dziur w powstawaniu grup i gromad galaktyk, naukowcy korzystający ze wsparcia finansowego UE połączyli dane dotyczące dwóch przeciwstawnych końców widma elektromagnetycznego. Wyniki tych badań przyczyniły się do nowej interpretacji skutków zjawiska czarnych dziur na ich wielkowymiarowe środowisko.
O czarnych dziurach w galaktykach
W ciągu ostatniego dwudziestolecia zmieniło się nasze pojmowanie systemu grup i gromad, w które skupiona jest większość galaktyk. Teraz wiemy, że gaz o temperaturze 10 mln kelwinów, który wypełnia te systemy, ochładza się i wpływa do wnętrz gigantycznych galaktyk eliptycznych, znajdujących się w centralnej części grup, co w rezultacie powoduje niezwykle silne wybuchy z aktywnego jądra galaktyki. Aktywne jądro galaktyki wyrzuca dżety, które są w stanie podgrzać otaczający gaz, tworząc mechanizm sprzężenia zwrotnego, regulujący tempo schładzania i w dużym stopniu wpływa na rozwój grup i galaktyk, z których te grupy się składają.

Finansowany ze środków unijnych projekt CAFEGROUPS (Cooling, AGN feedback and evolution in groups) został utworzony w celu zbadania wspomnianego układu sprzężenia zwrotnego. Międzynarodowy zespół naukowców zajął się badaniem sprzężenia zwrotnego w obrębie pobliskiej grupy galaktyk, gromadząc dane z obserwacji i opracowując nowe techniki celem uzyskania solidniejszej wiedzy na temat nowo ustanowionego modelu.

Rozwiązanie technologiczne, które przyjęto, polegało na połączeniu danych z przeciwległych krańców spektrum elektromagnetycznego w celu lepszego zbadania zjawiska czarnych dziur w kontekście ich środowiska. Oparto je na obserwacjach na niskich częstotliwościach radiowych, umożliwiających śledzenie dżetów wyrzuconych z czarnych dziur, oraz na danych rentgenowskich, pozwalających na określenie ich wpływu na gazy ośrodka międzygalaktycznego o temperaturze 10 mln kelwinów.

Aby osiągnąć ten cel, naukowcy skorzystali z dostępu do wysokorozwiniętych obserwatoriów w formie satelitów rentgenowskich: satelity XMM-Newton Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i satelity Chandra Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA). Dzięki obserwacjom pochodzącym z kluczowych obiektów na świecie, w tym z radioteleskopu Giant Metrewave Radio Telescope w Indiach, zespół projektu CAFEGROUPS na bezprecedensową skalę przeanalizował wpływ czarnych dziur na grupy galaktyk.

Wyniki projektu zostały opublikowane na łamach branżowych czasopism i zaprezentowane podczas międzynarodowych konferencji naukowych. Oczekuje się, wyniki badań z pełnymi statystykami aktualnie badanych grup galaktyk dostarczą dalszych fascynujących odkryć. Strona internetowa CLoGS (Complete Local-Volume Groups Sample) wykorzystuje badania przeprowadzone przez zespół CAFEGROUPS w celu przedstawienia wyraźniejszego obrazu grup galaktyk i roli czarnych dziur w ich ewolucji.

Powiązane informacje

Słowa kluczowe

Czarne dziury, galaktyka, AGN, CAFEGROUPS, ewolucja kosmosu, środowisko międzygalaktyczne
Śledź nas na: RSS Facebook Twitter YouTube Zarządzany przez Urząd Publikacji UE W górę