Skip to main content

Dialogue About Radicalisation and Equality

Article Category

Article available in the folowing languages:

Radykalizacja i nierówność – dwie strony jednego medalu?

W jakich warunkach najlepiej postępuje radykalizacja? W jaki sposób młodzi ludzie reagują na takie wpływy? Jak islamizm i skrajnie prawicowe ruchy wpływają na siebie nawzajem? Odpowiedzi na te i inne pytania poszukuje zespół skupiony wokół projektu DARE.

Społeczeństwo

W ciągu ostatnich dwudziestu lat radykalizacja urosła do rangi jednego z najważniejszych problemów natury politycznej. W Europie proces ten przyjmuje zwykle jedną z dwóch głównych form. Pierwszą z nich jest islamizm, jednak w ciągu ostatnich 5 lat byliśmy świadkami zdobywania coraz większej popularności przez skrajnie prawicowe ruchy, zagrażające fundamentom naszych wielokulturowych i otwartych społeczeństw. Na pierwszy rzut oka można odnieść wrażenie, że doskonale wiemy, co prowadzi do rozwoju tych dwóch przeciwstawnych form radykalizacji, jednak w rzeczywistości nasza wiedza zawiera wiele luk, a jeszcze więcej kwestii pozostaje dla nas zagadką. „Stajemy przed problemem braku badań empirycznych nad środowiskami sprzyjającymi radykalizacji, nie mamy też wiedzy na temat tego, dlaczego większość przebywającej w nich młodzieży nie poddaje się temu procesowi”, wyjaśnia Hilary Pilkington, profesorka socjologii na Uniwersytecie w Manchesterze i koordynatorka projektu DARE (Dialogue About Radicalisation and Equality). „Naszym celem stało się załatanie tych luk w wiedzy, a jednocześnie wywarcie pewnego wpływu na debatę nad wzajemnymi oddziaływaniami procesów radykalizacji i ich skumulowanych rezultatach”.

Obiecujące rezultaty, interesujące trendy

Pomimo tego, że do oficjalnej publikacji wszystkich wyników projektu pozostał jeszcze rok, już teraz w wyniku zrealizowanych prac pojawił się szereg interesujących publikacji. W celu ustalenia powiązań pomiędzy nierównościami i radykalizacją zespół projektu dokonał systematycznego przeglądu istniejących badań empirycznych i przeprowadził analizę dostępnych danych. „Wykazaliśmy, że powiązania pomiędzy tymi dwoma czynnikami są uzależnione od kraju, rodzaju ideologicznego radykalizacji oraz jej formy – poznawczej lub behawioralnej. Głównym wnioskiem wypływającym z badania jest to, że nierówności społeczno-gospodarcze nie stanowią wskaźnika pozwalającego na rzetelne wskazanie ryzyka radykalizacji”, zauważa Pilkington. „Ważną rolę mogą jednak odgrywać subiektywne wymiary nierówności społeczno-politycznej, takie jak przekonanie o niesprawiedliwości lub dyskryminacji”. Badanie środowisk, w których następuje radykalizacja, rzuciło z kolei nowe światło na interesujące trendy i tendencje. Przykładem mogą być między innymi media społecznościowe, w przypadku których zespół odkrył nieliczne dowody potwierdzające nawoływania do ekstremizmu. Zwykle ich autorom udaje się uniknąć uwagi organów ścigania oraz jednostek odpowiedzialnych za monitorowanie mediów społecznościowych, a także ich moderatorów. „Obserwując konta, dostrzegamy również inne cechy wspólne. Znacznie częściej osoby zradykalizowane są oponentami jakiejś idei niż jej zwolennikami. Często wykorzystują obraz tożsamości zbiorowej będącej w stanie zagrożenia, traktując organy państwowe, media oraz system edukacji jak jeden podmiot, który odpowiada za to zagrożenie lub nie jest w stanie go skutecznie zwalczyć. Kolejnym wykorzystywanym przez nich czynnikiem jest historia kultury lub religia, która ma stanowić fundament nowego porządku społecznego, powód do ataku na obecne grupy rządzących i tak dalej”, dodaje Pilkington.

Kwestionowanie założeń

Z etnograficznego punktu widzenia w ramach projektu przeprowadzono dotychczas 350 rozmów, badane jest także 19 studiów przypadków. Pomimo tego, że nadal opracowywane są końcowe sprawozdania, pewne wnioski wypływające z poszczególnych studiów przypadku zmuszają nas do zakwestionowania naszych dotychczasowych przekonań i założeń dotyczących „zamkniętego” charakteru ekstremistycznego sposobu myślenia. Niektórzy respondenci wywodzący się ze środowisk „islamistycznych” i „skrajnie prawicowych” w Zjednoczonym Królestwie byli w stanie dojść do porozumienia w ramach pozytywnego i konstruktywnego procesu mediacji i dialogu, co stanowi źródło wielu powodów do przemyśleń oraz wniosków przekładających się na działania związane z walką z terroryzmem. „Na podstawie przeprowadzonych badań opracowaliśmy listę kontrolną integralności programów zwalczania radykalizacji (DPIEC), która pomoże decydentom politycznym w procesie oceny prawdopodobnego wpływu istniejących i planowanych programów tego rodzaju. Lista może również posłużyć jako narzędzie do projektowania takich działań od podstaw”, zauważa Pilkington. Opracowane narzędzia zostały poddane dogłębnym testom, a jesienią 2020 roku trafią do powszechnego użytku. Z chwilą zakończenia prac stanie się widoczny wpływ projektu DARE na uznanie radykalizacji postaw za zjawisko społeczne, które nie ma charakteru związanego wyłącznie z bezpieczeństwem. Pilkington ma w szczególności nadzieję, że młodzi ludzie otrzymają możliwość odgrywania ważnych ról w ramach społecznych inicjatyw ukierunkowanych na walkę z nienawiścią i uprzedzeniami wszelkiego rodzaju.

Słowa kluczowe

DARE, radykalizacja, nierówność, skrajna prawica, islamizm, młodzież

Znajdź inne artykuły w tej samej dziedzinie zastosowania