Skip to main content

Buildings as Material Banks: Integrating Materials Passports with Reversible Building Design to Optimise Circular Industrial Value Chains

Article Category

Article available in the folowing languages:

Zintegrowane narzędzia pomagają sektorowi budowlanemu przejść na gospodarkę o obiegu zamkniętym

Budynki budowane lub odnawiane z zastosowaniem odwracalnych technik projektowych tworzą większą wartość w sektorze, w którego centrum uwagi znajduje się zrównoważony rozwój. Większa wartość oznacza mniej odpadów – z tego powodu zespół finansowanego przez UE projektu BAMB pracował nad sposobami wprowadzenia systemowych zmian ukierunkowanych na rozwój zrównoważonego budownictwa.

Technologie przemysłowe

Europejskie budynki odpowiadają za znaczną część naszego zużycia energii, całkowitej emisji gazów cieplarnianych, wydobycia surowców i produkcji odpadów. Jedną z głównych przyczyn tego stanu rzeczy jest nieodpowiednie projektowanie budynków oraz stosowanie tradycyjnego linearnego modelu „wyprodukuj-zużyj-wyrzuć”. Obecnie pod uwagę brany jest tylko jeden sposób na zakończenie eksploatacji budynków – wyburzenie. Alternatywą jest jedynie kompleksowa i kosztowna renowacja, przy czym obie opcje powodują powstawanie ogromnej ilości odpadów. Jedną z inicjatyw, która promowała zmianę przyjętych wzorców, był finansowany przez UE projekt BAMB. W ramach nowego modelu materiały, komponenty i budynki powinny być oceniane i wytwarzane z uwzględnieniem wymogów efektywnej gospodarki o obiegu zamkniętym.

Protokół projektowy dla elastycznych i przekształcalnych budynków

Partnerzy projektu opracowali protokół „Reversible Building Design Protocol”, czyli zasady projektowania budynków zgodnie z koncepcją odwracalności, które umożliwiają poszczególnym zainteresowanym stronom w łańcuchu wartości w sektorze budownictwa wdrażanie strategii odwracalnych projektów w swoich przedsięwzięciach budowlanych i remontowych. U podstaw tego podejścia projektowego leżą zdolność do przekształcania (możliwość przekształcania przestrzeni budynku w celu spełnienia nowych wymagań) oraz potencjał ponownego wykorzystania (możliwość ponownego wykorzystania elementów i komponentów bez ich uszkadzania). Partnerzy realizujący projekt pracują nad nowym oprogramowaniem, którego zadaniem ma być ocena zarówno zdolności do przekształcania, jak i potencjału ponownego wykorzystania w odniesieniu do budynków i ich poszczególnych elementów.

Paszporty materiałowe

Paszporty materiałowe opracowane w projekcie BAMB pełnią funkcję punktu kompleksowej obsługi w zakresie informacji na temat materiałów, który ułatwia podejmowanie decyzji zgodnych z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. System paszportów materiałowych stał się inspiracją i podstawą do opracowania różnych innych inicjatyw dotyczących danych materiałowych, takich jak projekt Product Circularity Data Sheet Initiative, realizowany przez Ministerstwo Gospodarki Luksemburga.

Narzędzie do oceny budynków o obiegu zamkniętym

Partnerzy projektu opracowali również prototypowe narzędzie do oceny budynku o obiegu zamkniętym. Narzędzie decyzyjne opiera się na metodologii oceny wydajności zasobów nowych i istniejących budynków na podstawie wyboru materiałów i decyzji projektowych. Nowo opracowana platforma oprogramowania pomaga użytkownikom dostrzec wpływ alternatywnych rozwiązań, optymalizując wskaźniki efektywności, takie jak potencjał ponownego wykorzystania i możliwości przekształcania w różnych fazach cyklu życia budynku.

Doświadczenia pilotażowe i informacje zwrotne

Budynek nazwany „Build Reversible in Conception” to zrównoważona, skalowalna i odwracalna konstrukcja opracowana samodzielnie przez młodych stażystów w Brukseli. Prace polegające na wielokrotnym montażu i demontażu tej konstrukcji trwały trzy lata. Każdy kolejny wariant konstrukcji obejmował też zmianę jej funkcji. I tak z biura, które powstało w 2018 roku, budynek został przekształcony w sklep (2019), a ostatecznie w laboratorium akustyczne (2020). Na kampusie uczelni Vrije Universiteit Brussel (VUB) przekształcono dawny dom studencki w laboratorium badań budynków o obiegu zamkniętym „Circular Retrofit Lab”. Wyremontowano osiem pomieszczeń studenckich z wykorzystaniem rozwiązań budowlanych, które można zdemontować, przystosować i ponownie wykorzystać, tworząc jak najmniej odpadów rozbiórkowych. W Heerlen (Królestwo Niderlandów) konsorcjum projektowe opracowało laboratorium „Green Transformable Building Lab” z użyciem wielofunkcyjnej i odwracalnej ramy stalowej wypełnionej wymiennymi, niezależnymi i odwracalnymi elementami podłogi, elewacji i dachu. Projekt pilotażowy pod nazwą „New Office Building” jest realizowany w niemieckim Essen, w pobliżu kompleksu przemysłowego kopalni i koksowni Zollverein. Zbudowany zgodnie z metodologią projektowania „od kołyski do kołyski” nowy biurowiec będzie posiadał ponad 200 nowoczesnych pomieszczeń biurowych oraz ogród na dachu. Z kolei w Bośni i Hercegowinie powstanie „Green Design Centre”, czyli centrum ekologicznego projektowania, którego zadaniem będzie prezentacja zasad projektowania budynków zgodnie z koncepcją obiegu zamkniętego. Centrum będzie stanowiło część nowego parku innowacji w Mostarze, w którym prezentowane będą różne aspekty zrównoważonego stylu życia, takie jak rolnictwo miejskie i turbiny wiatrowe, a także udostępnione zostaną otwarte przestrzenie warsztatowe dla dzieci z niepełnosprawnościami oraz otwarta wystawa poświęcona innowacjom. „Projekty pilotażowe i prototypowanie pokazały, że narzędzia i metodologie opracowane w ramach projektu BAMB mogą spowodować ograniczenie wytwarzania odpadów i surowców wykorzystywanych w niektórych przekształceniach budowlanych nawet o 75–90 %”, podsumowuje Caroline Henrotay, koordynatorka projektu.

Słowa kluczowe

BAMB, odpady, budownictwo, łańcuch wartości, paszporty materiałowe, odwracalny projekt, gospodarka o obiegu zamkniętym

Znajdź inne artykuły w tej samej dziedzinie zastosowania