Ostrzeżenia o zagrożeniach naturalnych wzmocnione dzięki wspólnym doświadczeniom
Ekstremalne zjawiska pogodowe i klimatyczne stają się coraz częstsze i intensywniejsze, co zagraża życiu ludzi i źródłom ich utrzymania. To jeszcze bardziej zwiększa zapotrzebowanie na solidniejsze prognozy i systemy wczesnego ostrzegania. Finansowany ze środków UE projekt MEDEWSA(odnośnik otworzy się w nowym oknie) został rozpoczęty, aby pomóc w osiągnięciu tego celu poprzez identyfikację i wyeliminowanie luk w zasięgu od Europy Północnej do Afryki Północnej (Egipt) i Afryki Wschodniej (Etiopia). „Naszym celem jest oparcie się na istniejących systemach wczesnego ostrzegania, aby połączyć regiony stojące w obliczu podobnych niebezpiecznych zdarzeń i zapewnić praktyczne prognozy skutków oraz prognozy finansowe” — wyjaśnia członkini projektu Elena Xoplaki z Eurośródziemnomorskiego Centrum ds. Zmian Klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) we Włoszech.
Regiony partnerskie o podobnych wyzwaniach klimatycznych
Centralnym elementem tego podejścia była koncepcja bliźniaków. Wiązało się to z połączeniem regionów o różnych kontekstach geograficznych i klimatycznych, które stoją w obliczu podobnych wyzwań i niebezpiecznych zdarzeń. Celem było, aby bliźniaki wymieniały się wiedzą i wspólnie opracowywały nowe narzędzia, co skutkowałoby dokładniejszymi ostrzeżeniami. Na przykład region Attyka w Grecji i trzy parki narodowe w Etiopii współpracowały w celu opracowania wczesnych ostrzeżeń przed pożarami, w oparciu o wspólne narzędzia monitorowania i prognozowania. Włoska Wenecja została połączona z Aleksandrią w egipskiej delcie Nilu, ponieważ oba miasta stoją w obliczu zagrożeń związanych z powodziami przybrzeżnymi i podnoszeniem się poziomu mórz. Natomiast region Koszyc na Słowacji połączył siły z Tbilisi w Gruzji, ponieważ oba są bardzo narażone na gwałtowne powodzie i osunięcia ziemi. Wreszcie hiszpańska Katalonia została połączona ze Szwecją, ponieważ w obu przypadkach w ostatnich latach odnotowano silny wzrost aktywności pożarów spowodowany połączeniem suszy i nadmiernych upałów. „W każdym z tych czterech bliźniaków zaczęliśmy od określenia, jakie systemy wczesnego ostrzegania istnieją, jakie obszary są obecnie objęte i gdzie występują potencjalne luki” — mówi Xoplaki. „Wychodząc od tego, zidentyfikowaliśmy, poprzez podejście oparte na współprojektowaniu i współtworzeniu, niezaspokojone potrzeby kluczowych użytkowników i interesariuszy w zakresie monitorowania. Obejmowało to zarówno decydentów, jak i służby ratownicze oraz obywateli”.
Przepływ technologii i wiedzy
Dzięki temu wysoce kooperacyjnemu podejściu powstała szeroka gama przydatnych narzędzi. Partnerzy projektu opublikowali na przykład podręcznik(odnośnik otworzy się w nowym oknie) najlepszych praktyk i szablonów komunikatów ostrzegawczych związanych z zagrożeniami naturalnymi. Pomoże to władzom wybrać odpowiednie komunikaty dla określonych użytkowników końcowych, takich jak na przykład rolnicy lub rybacy, w przypadku zidentyfikowanego zagrożenia. Ponadto zespół projektu MEDEWSA opracował liczne publikacje na tematy, takie jak wzmocnienie wczesnego ostrzegania za pomocą sztucznej inteligencji i narzędzi opartych na uczeniu maszynowym. Opublikowano również analizy wpływu upałów i suszy na lasy europejskie i afrykańskie oraz wyrządzanych przez nie szkód. Szkolenia(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i działania edukacyjne są dostępne za darmo online. „Nasze partnerskie podejście sprzyja przepływowi technologii i wiedzy” — zauważa Xoplaki. „Nowe metody monitorowania z Aten zostały przyjęte na przykład przez Etiopię”. Nowe metody analizy fal upałów zastosowano również w dorzeczu rzeki Pad we Włoszech.
Społeczno-ekonomiczne skutki niebezpiecznych zdarzeń
Projekt MEDEWSA, który potrwa do października 2026 r., pracuje obecnie nad sfinalizowaniem rozwoju systemu wspomagania decyzji i rozpowszechniania (DSDS). Obejmie to społeczno-ekonomiczne skutki prognozowanych zdarzeń niebezpiecznych, a także wczesne ostrzeżenia. „Pomysł polega na przygotowaniu systemu, z którego można łatwo korzystać i za pomocą którego można udostępniać informacje wszystkim, aby ratować życie i chronić infrastrukturę krytyczną” — dodaje Xoplaki. Obecnie realizowany jest kolejny projekt finansowany ze środków UE o nazwie ARTEMis. Projekt ten skupi się w większym stopniu na dostarczaniu ostrzeżeń o zagrożeniach transgranicznych i przejściu do znormalizowanych ocen ryzyka i podatności na zagrożenia. W ten sposób projekt MEDEWSA odegra kluczową rolę w przyczynianiu się do realizacji inicjatywy ONZ Early Warnings for All(odnośnik otworzy się w nowym oknie), której celem jest zapewnienie wszystkim na całym świecie ochrony przed niebezpiecznymi ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, wodnymi lub klimatycznymi za pomocą systemów wczesnego ostrzegania do końca 2027 roku.
