Przewidywanie wielu zagrożeń pozwala wzmocnić odporność na katastrofy
Europejskie systemy zarządzania ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi nadal w dużej mierze opierają się na ocenach pojedynczych zagrożeń i nie uwzględniają wzajemnego oddziaływania, efektów kaskadowych oraz wzmacniania zagrożeń naturalnych. Powodzie mogą wywoływać osuwiska, trzęsienia ziemi mogą uszkadzać zabezpieczenia przeciwpowodziowe, a zmiana klimatu zwiększa częstotliwość i intensywność tych zdarzeń. „Decydenci nie mają narzędzi pozwalających na zrozumienie takich wzajemnych powiązań, ilościowe określenie złożonego ryzyka i ocenę opcji adaptacyjnych w wymiarze fizycznym, społecznym i gospodarczym”, mówi koordynator projektu MEDiate(odnośnik otworzy się w nowym oknie) Abdelghani Meslem z NORSAR(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Norwegii.
Przyszłościowe strategie wspierające odporność
Finansowany przez UE projekt MEDiate powstała z zamiarem wypełnienia tej luki poprzez opracowanie zintegrowanych ram wspomagania decyzji dotyczących wielu zagrożeń. Celem było umożliwienie władzom i operatorom infrastruktury krytycznej przewidywania kaskadowych skutków, oceny podatności na zagrożenia oraz planowania bardziej spójnych, przyszłościowych strategii odporności w skali lokalnej i regionalnej. „Chcieliśmy wyjść poza odizolowane modele zagrożeń i stworzyć system wspomagania decyzji (DSS), integrujący fizyczne, społeczne i ekonomiczne wymiary ryzyka i odporności”, wyjaśnia Meslem. „Postanowiliśmy opracować praktyczne narzędzia do testowania scenariuszy warunkowych, porównywania opcji łagodzenia i adaptacji oraz podejmowania świadomych, opartych na dowodach decyzji”. Aby to osiągnąć, zespół MEDiate podjął współpracę z użytkownikami końcowymi i liderami innowacji w czterech regionach europejskich(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które zmagają się z pilnymi problemami związanymi z wzajemnie oddziałującymi zagrożeniami naturalnymi. Regiony te to Oslo w Norwegii, Nicea we Francji, Essex w Zjednoczonym Królestwie i Múlaþing w Islandii. Essex boryka się z powodziami i falami upałów, a Múlaþing z lawinami, osuwiskami oraz lawinami błotnymi. „Zaczęliśmy od zidentyfikowania kluczowych potrzeb poprzez badania partycypacyjne i przełożyliśmy je na wymagania systemowe oraz przypadki użycia”, mówi Meslem. „Równolegle zespoły badawcze opracowały metody modelowania współdziałających zagrożeń i kaskadowych skutków oraz zdefiniowały wskaźniki ryzyka i odporności dostosowane do polityki i praktyki operacyjnej”.
Narzędzie do wielokryterialnej analizy decyzyjnej
Komponenty te zostały następnie zintegrowane z internetowym systemem DSS, który pozwala władzom tworzyć scenariusze, symulować wpływ na budynki i usługi o znaczeniu krytycznym oraz porównywać opcje łagodzenia i adaptacji. Użytkownicy wczytują lub wybierają regionalny punkt odniesienia, wybierają pojedyncze lub połączone scenariusze zagrożeń, symulują skutki fizyczne i społeczne (np. uszkodzenia budynków, zakłócenia na drogach i w dostawie energii, dostęp do podstawowych usług) oraz obliczają wskaźniki ryzyka i odporności. Wbudowany moduł wielokryterialnej analizy decyzyjnej pozwala porównać następnie opcje łagodzenia skutków i adaptacji, przedstawiając uszeregowane strategie z przejrzystymi założeniami i zakresami niepewności. Wyniki są wizualizowane na mapach i pulpitach, co pozwala wesprzeć komunikację między działami. „W czterech europejskich środowiskach testowych użytkownicy końcowi i operatorzy infrastruktury krytycznej stwierdzili, że DSS poprawia możliwości działania, przejrzystość i porównywalność opcji, a także pomaga uporządkować dyskusje między zespołami technicznymi i decydentami”, dodaje Meslem. „Iteracyjne testowanie poprzez warsztaty współprojektowania, sesje gier i ćwiczenia z interesariuszami doprowadziły do realnej poprawy użyteczności i zrozumiałości, potwierdzając gotowość narzędzia do wdrożenia operacyjnego na skalę pilotażową”.
Analiza interakcji i skutków kaskadowych
Dzięki analizie interakcji i skutków kaskadowych oraz przejrzystemu porównaniu opcji łagodzenia/adaptacji DSS może również pomóc władzom w ukierunkowaniu opłacalnych inwestycji. Obywatele zyskują korzyści w postaci bezpieczniejszych budynków i sieci oraz szybszego przywrócenia podstawowych usług, takich jak drogi, zasilanie oraz dostęp do szkół i szpitali. „Dzięki temu, że wskaźniki wrażliwości społeczno-fizycznej i dostępu są wbudowane, podejście to wspiera sprawiedliwe, integracyjne podejmowanie decyzji, nadając priorytet osobom najbardziej narażonym lub najmniej zdolnym do radzenia sobie”, wyjaśnia Meslem. Konsorcjum koncentruje się obecnie na wprowadzeniu systemu MEDiate do użytku operacyjnego poprzez udoskonalenie DSS w celu wdrożenia i długoterminowej konserwacji. Plan eksploatacji(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i zrównoważonego rozwoju prowadzony przez NORSAR i partnerów określa, w jaki sposób platforma będzie ewoluować, z opcjami otwartego dostępu do badań i usług opartych na subskrypcji dla władz lokalnych i operatorów infrastruktury krytycznej. „Kolejne kroki obejmują rozszerzenie systemu na nowe regiony europejskie, integrację strumieni danych w czasie zbliżonym do rzeczywistego oraz połączenie z Unijnym Mechanizmem Ochrony Ludności(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i inicjatywą Copernicus(odnośnik otworzy się w nowym oknie)”, mówi Meslem. „Zespół będzie również prowadził działania standaryzacyjne i szkoleniowe w celu włączenia podejścia opartego na wielu zagrożeniach do rutynowych procedur decyzyjnych”.