Skip to main content
European Commission logo print header

Article Category

Zawartość zarchiwizowana w dniu 2023-04-03

Article available in the following languages:

Białko kojarzone z chorobą Alzheimera powiązane także ze zdolnościami poznawczymi

Jeżeli wiedza, że mózg człowieka jest w stanie tworzyć nowe komórki w wieku dorosłym ma pomóc w walce z chorobami neurodegeneracyjnymi, musimy lepiej poznać mechanizmy leżące u podstaw tego procesu. W tym celu nowe badania, korzystające z osiągnięć projektu finansowanego ze środków UE, rzucają więcej światła na rolę odgrywaną przez białko APP w neuroplastyczności.

Wiadomo już, że mutacje w genie odpowiedzialnym za białko prekursorowe amyloidu (APP) uczestniczą w rozwoju choroby Alzheimera (AD). W nowym artykule, opublikowanym niedawno w czasopiśmie Journal of Alzheimer’s Disease, bazującym po części na wynikach dofinansowanego ze środków UE projektu AGGRESSOTYPE, opisano po raz pierwszy powiązania pomiędzy tymi wariantami białka a zdolnościami poznawczymi w wieku dziecięcym. W ramach opisanych badań obserwowano konkretnie powiązanie między genem APP a inteligencją niewerbalną (PIQ). Uważa się, że PIQ odzwierciedla inteligencję płynną, odnoszącą się do rozwiązywania problemów i zdolności rozumowania bazującej na pamięci krótkotrwałej, w przeciwieństwie do tzw. inteligencji skrystalizowanej, która oznacza zdobytą wiedzę. Prace te stawiają pytania o rolę białka w neuroplastyczności i późniejszych zaburzeniach poznawczych. Znaczenie neuroplastyczności dla kondycji poznawczej Komunikacja między komórkami mózgu odbywa się za pośrednictwem synaps, które zawierają wyspecjalizowane białka. Funkcje intelektualne i poznawcze bazują na tej sieci neuronowej i utrzymywaniu przez nią adaptacyjności, zwanej neuroplastycznością. Mutacje w niektórych białkach synaptycznych mogą prowadzić do dysfunkcji mózgu i zaburzeń, takich jak epilepsja czy autyzm. W ramach omawianych badań naukowcy skoncentrowali się na klastrze genów zwanych kompleksem ARC ze względu na ich powiązanie z białkiem cytoszkieletowym Arc. Wiadomo, że białko Arc, jego regulatory i interaktory, wspomagają neuroplastyczność. Jednakże geny z kompleksu ARC powiązano też z kilkoma chorobami ograniczającymi zdolności poznawcze, przede wszystkim z chorobą Alzheimera. Badania oparły się więc na hipotezie, że kompleks ARC może być ważną determinantą zdolności poznawczych przez całe życie, jak również związanej z wiekiem demencji. W trakcie badań naukowcy zanalizowali wyniki testów IQ oraz markery genetyczne 5165 dzieci z kohorty Avon Longitudinal Study of Parents and Children. Następnie zbadali zmienność sekwencji DNA 17 008 osób dorosłych z AD i 37 154 zdrowych osób dorosłych. Uwzględnili też dane genetyczne 112 151 dorosłych zbadanych pod kątem funkcji poznawczych. Przemierzanie szlaków od molekuł do zachowania Badania rzeczywiście dowiodły, że zmienność sekwencji DNA w genie kodującym białko APP związana jest z płynną inteligencją dzieci. W przypadku dorosłych ta sama zmienność została skojarzona z AD. Dodatkowo genetyczna zmienność w genie APP wydaje się być skorelowana ze sprawnością przetwarzania informacji (wyrażoną czasem reakcji). Znany jest fakt, że APP koduje białko, z którego budowane są blaszki amyloidowe czyli pozakomórkowe osady w substancji szarej mózgu, uważane za charakterystyczny objaw AD. Nie wiadomo jednak, jak płytki wpływają na funkcje mózgu i czy same prowadzą do AD. Zespół badawczy określił swoje prace jako „rozpoznawcze” i zachęca do dalszych badań celem dokładniejszego poznania oddziaływania zmienności APP na funkcje poznawcze w ciągu całego życia człowieka. Istnieje nadzieja, że lepsze poznanie etiologii przełoży się ostatecznie na terapie dysfunkcji poznawczych, takich jak AD. Celem projektu AGGRESSOTYPE (Aggression subtyping for improved insight and treatment innovation in psychiatric disorders), który wspomógł niektóre prace w ramach omawianych badań, było zbadanie biologicznych podstaw agresji ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń wieku dziecięcego, takich jak ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej). Potrzebne jest podejście wielowymiarowe, które obejmie wiedzę genetyczną, obrazowanie mózgu, epigenetykę oraz analizy kognitywne i behawioralne. Partnerzy projektu chcą stworzyć algorytmy do przewidywania agresji oraz opcje terapeutyczne, nie tylko farmakologiczne, lecz także inne, takie jak biologiczne sprzężenie zwrotne. Szacuje się, że psychiczne zaburzenia związane z agresją dotykają 5 milionów dzieci i nastolatków w UE i generują w systemie opieki zdrowotnej koszty na poziomie ponad sześciu miliardów euro rocznie. Więcej informacji: witryna projektu

Kraje

Niderlandy

Powiązane artykuły

Wiadomości
Postępy naukowe
Złe wieści: szkód spowodowanych przez niedobory folianów nie da się cofnąć
Zdrowie icon

21 Lutego 2019

Wiadomości
Postępy naukowe
Naukowcy opracowują pierwszą dynamiczną mapę podziału ludzkich komórek
Zdrowie icon

15 Listopada 2018

Wiadomości
Postępy naukowe
Badania przedkliniczne nad nowymi lekami dają nadzieję na skuteczną walkę z zespołem Retta
Zdrowie icon

6 Lipca 2018

Wiadomości
Postępy naukowe
Ogólnodostępne narzędzia chemiczne mogą przyspieszyć opracowywanie potrzebnych leków
Zdrowie icon

14 Czerwca 2018

Wiadomości
Postępy naukowe
Kolejne dowody na obniżanie ryzyka choroby Alzheimera poprzez edukację

4 Stycznia 2018

Wiadomości
Postępy naukowe
Analiza fal mózgowych w czasie snu ujawnia podobieństwa między przedwcześnie starzejącymi się myszami a chorymi na Alzheimera
Zdrowie icon

5 Października 2017

Wiadomości
Nowe produkty i technologie
Nowa wizualizacja mózgu chorych na Alzheimera w różnym wieku daje nadzieję na szybsze diagnozowanie i leczenie
Zdrowie icon

27 Września 2017

Wiadomości
Postępy naukowe
Wykorzystywanie bodźców muzycznych w uczeniu się wykonywania zadań ruchowych może zmienić strukturę mózgu

6 Września 2017

Wiadomości
Postępy naukowe
Zawiłości mózgu ujawnione dzięki nowym aplikacjom matematycznym

24 Sierpnia 2017

Wiadomości
Postępy naukowe
Wystarczy błysk: naukowcy wykorzystują impulsy świetlne do włączania i wyłączania szlaków sygnałowych w żywych komórkach

5 Lipca 2017

Wiadomości
Postępy naukowe
Wytwarzanie nanoleków jutra

31 Maja 2017

Wiadomości
Postępy naukowe
Iniekcja genów potencjalną bronią w walce z chorobą Alzheimera

18 Października 2016