Badanie ujawnia czynniki powstrzymujące kariery kobiet-naukowców
Kariery kobiet-naukowców ulegają zahamowaniu w wyniku kombinacji tradycyjnych domowych ról związanych z płcią i nieprzychylnego nastawienia w miejscu pracy. Tak brzmią wnioski nowego raportu autorstwa badaczy z Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej (EMBO), opublikowane w czasopiśmie "EMBO Reports". W raporcie analizowane są czynniki wpływające na sukces kobiet składających wnioski do dwóch programów dotacji EMBO: programu stypendiów długoterminowych (Long-Term Fellowship - LTF), który finansuje badania po uzyskaniu stopnia doktora, a także programu młodych naukowców (Young Investigator Programme), skierowanego do młodych uczonych, którzy niedawno rozpoczęli swoje pierwsze niezależne prace badawcze. Statystyki pokazują, że kobiety składające wnioski do tych programów odnoszą o 20 procent mniejsze sukcesy niż mężczyźni. Dzieje się tak mimo, że EMBO jest zdecydowanie zaangażowana w równość płci oraz że organizacja ta otrzymuje mniej więcej równą liczbę wniosków od mężczyzn i kobiet. By sprawdzić, czy ten wynik był skutkiem nieświadomego uprzedzenia do płci, EMBO pozbawiła komisję wybierającą wiedzy na temat płci kandydatów w dwóch rundach składania wniosków w 2006 r., usuwając z wniosków, listów referencyjnych i sprawozdań z rozmów wszelkie informacje na temat płci. Jednakże różnica współczynnika sukcesu pozostała niezmienna mimo tych działań. Naukowcy przeprowadzili wówczas szczegółową analizę publikacji wnioskodawców, która ujawniła, że kobiety przeciętnie publikują mniej prac niż mężczyźni, a luka pomiędzy płciami powiększa się wraz z postępami kariery. Może to być źródłem przychylności komisji wybierającej dla wnioskodawców płci męskiej. Aby dowiedzieć się, dlaczego kobiety mniej publikują, naukowcy przeprowadzili ankiety wśród wnioskodawców programów EMBO. Pokazały one, że kobiety z większym prawdopodobieństwem przeprowadzały się w miejsce pracy partnera niż mężczyźni, co stanowi część odpowiedzi na pytanie dlaczego kobiety publikują mniej prac. Jeżeli kobieta podąża za mężczyzną, ma mniejszą szansę na znalezienie laboratorium, które odpowiada jej wiedzy i oczekiwaniom. "Publikują one mniej artykułów ponieważ pracują w nie w pełni optymalnym środowisku", piszą naukowcy. Perspektywy kariery kobiet otrzymują kolejny cios poprzez fakt, że kobiety podejmują większość odpowiedzialności za opiekę nad dziećmi, czego skutkiem jest więcej przerw w pracy wywołanych urlopami związanymi z wychowaniem potomstwa i mniej przepracowanych godzin. "Uważamy, że nasze dane oferują pewne wyjaśnienie przyczyn, dla których kobiety mniej publikują i dlaczego mogą wolniej robić postępy - jest tak po prostu dlatego, że kobiety przeciętnie dysponują mniejszą ilością czasu w pracy i są bardziej obciążone poza laboratorium", piszą autorzy. Jednakże w raporcie zauważa się, że te tradycyjne role związane z płcią stanowią niepełny obraz sytuacji. Ankiety ujawniły też, że podczas gdy w programie młodych naukowców opiekuna naukowego miało 49 procent wnioskodawców płci męskiej, wartość ta dla kobiet wynosiła tylko 32 procent. "Zatem wielu kobietom na szczeblu lidera zespołu brakuje cennego wsparcia i współpracy, które ma do zaoferowania opiekun naukowy", czytamy w artykule. Ponadto, wiele kobiet podało, że wsparcie ze strony ich promotorów stawało się słabsze, kiedy urodziły dzieci. Według badaczy wymienione czynniki związane z miejscem pracy łączą się z tradycyjnymi rolami płci w domu i tworzą "szkodliwą mieszankę, która prowadzi do tego, że kobiety odnoszą w ciągu całej kariery mniejsze sukcesy niż mężczyźni". Autorzy wzywają pracodawców, decydentów, naukowców i społeczeństwo do "przemyślenia, czy możemy sobie pozwolić na utratę tak dużej liczby wyszkolonych specjalistów z grona zatrudnionych". "Musimy zagwarantować, by mężczyźni i kobiety, którzy chcą mieć rodziny, nie byli powstrzymywani również przed robieniem kariery i wnoszeniem wkładu w społeczeństwo wszelkimi możliwymi dla siebie metodami", podsumowują autorzy pracy. "Można to osiągnąć tylko poprzez znaczącą zmianę sposobu, w jaki społeczeństwo i jednostki myślą o rolach mężczyzn i kobiet, a także poprzez podjęcie pozytywnych działań poprawiających warunki pracy i dostępne wsparcie zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn na wszystkich etapach kariery".