Dopasowanie postrzegania ryzyka do gotowości na wypadek klęsk żywiołowych
Od trzęsień ziemi po pożary i od aktów terroryzmu po pandemie – zagrożenia stają się coraz bardziej złożone i wzajemnie ze sobą powiązane. Jednak pomimo coraz większej potrzeby zwiększenia odporności na klęski żywiołowe, Europa pozostaje niewystarczająco przygotowana. „Istnieje duży rozziew między tym, jak postrzegamy ryzyko, a tym, jak jesteśmy przygotowani do reagowania na takie ryzyko”, mówi Maike Vollmer, starszy badacz w Instytucie im. Fraunhofera ds. Analizy Trendów Technologicznych INT(odnośnik otworzy się w nowym oknie). W wypełnieniu tej luki pomaga finansowany przez UE projekt RiskPACC(odnośnik otworzy się w nowym oknie).
Rozziew między postrzeganiem ryzyka a działaniem
Według Vollmera, który pełnił rolę koordynatora projektu, często występuje rozziew między postrzeganiem ryzyka a późniejszymi działaniami. Jest on szczególnie widoczny w przypadku gotowości poszczególnych osób, istnieje również różnica w sposobie postrzegania ryzyka i gotowości przez obywateli i organy ochrony ludności (CPA). „Ponadto oczekiwania obywateli i władz często nie są tożsame”, wyjaśnia Vollmer. „Obywatele często oczekują od CPA wsparcia, którego CPA po prostu nie może spełnić, natomiast CPA oczekują od obywateli pewnego poziomu gotowości, który nie odzwierciedla rzeczywistości”. Zespół RiskPACC nazywa to luką między postrzeganiem ryzyka a działaniem (RPAG) i to na nich koncentruje się projekt.
Łączenie obywateli oraz organów ochrony ludności
Dążąc do zwężenia RPAG, zespół starał się pogłębić naszą wiedzę nie tylko na temat tego, dlaczego te luki istnieją, ale także tego, co stymuluje zaangażowanie obywateli. „Ostatnie katastrofy podkreślają potrzebę rozwijania zbiorowej i indywidualnej odporności na coraz bardziej złożone zagrożenia systemowe”, zauważa Vollmer. „Do tego niezbędne jest wzmocnienie świadomości ryzyka i gotowości obywateli, a także komunikacji między obywatelami a CPA”. Aby wesprzeć takie zaangażowanie i komunikację, projekt połączył zarówno CPA, jak i obywateli w celu zidentyfikowania potrzeb i wspólnego opracowania rozwiązań technicznych i nietechnicznych pozwalających na zaspokojenie tych potrzeb. „Ramy współpracy RiskPACC pomagają obywatelom i CPA w zrozumieniu kontekstu ryzyka, dzieleniu się wiedzą oraz postrzeganiu ryzyka i oczekiwaniach, tworzeniu relacji zaufania i budowaniu wspólnych rozwiązań w celu poprawy komunikacji i odporności”, dodaje Vollmer.
Europa lepiej przygotowana i bardziej odporna na katastrofy
Ram współpracy pozwoliły wyciągnąć kilka interesujących wniosków na temat postrzegania ryzyka w porównaniu z gotowością na ryzyko. Jeden z tych wniosków dotyczy tego, że cechy konkretnej lokalizacji kształtują sposób, w jaki jej mieszkańcy postrzegają zagrożenia oraz działania, które podejmują w celu przygotowania się i reagowania. „Zrozumienie lokalnego kontekstu jest niezbędne do opracowania komunikatów o ryzyku dostosowanych do rzeczywistych doświadczeń”, zauważa Vollmer. W oparciu o te nowe ustalenia w ramach projektu opracowano kilka innowacyjnych rozwiązań, w tym grę planszową zaprojektowaną, aby pomóc gminom zidentyfikować najistotniejsze RPAG, a także odpowiednie rozwiązania strategiczne, koncepcyjne i techniczne w celu wyeliminowania tych luk. Powstały także narzędzia do komunikacji cyfrowej. Przykładowo, crowdsourcingowa aplikacja AEOLIAN umożliwia terminowe przesyłanie dwukierunkowe informacji, takich jak wczesne ostrzeżenia, a także zdjęcia i filmy, między obywatelami a CPA. Z kolei HERMES to aplikacja internetowa przypominająca sieć społecznościową, w której obywatele mogą tworzyć i otrzymywać przydatne informacje o zagrożeniach. Wszystkie rozwiązania zostały przetestowane w odpowiednich studiach przypadków(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Dzięki wsparciu komunikacji między obywatelami a CPA projekt RiskPACC dostarczył praktycznych rozwiązań, które pomagają wypełnić lukę między postrzeganiem ryzyka a działaniami, a tym samym poprawić przygotowanie i odporność Europy”, podsumowuje Vollmer.
