Czynnik ludzki w transformacji gospodarki w kierunku zerowych emisji
Wprowadzanie zmian społecznych wymaga dogłębnego zrozumienia motywacji i zachowań ludzi. Przykładem może być transformacja energetyczna, w przypadku której można zaobserwować zróżnicowane reakcje na zachęty ekonomiczne wynikające z realizowanych strategii. „Za przykład niech posłuży wdrażanie odnawialnych źródeł energii”, mówi Jean-François Auger z Uniwersytetu Karola(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Pradze, kierownik projektu GEOCEP(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Gospodarstwa domowe osiągające wysokie dochody w mniejszym stopniu odczuwają podwyżki cen energii, a zarazem mają większą skłonność do inwestowania w kosztowne odnawialne źródła energii w porównaniu do gospodarstw domowych o niższych dochodach”. Dodatkowym problemem są wyzwania techniczne. Konsumenci oczekują nieprzerwanych dostaw energii na żądanie, natomiast odnawialne źródła energii wiążą się z nieregularną produkcją. Ponadto infrastruktura energetyczna zbudowana z myślą o paliwach kopalnych opóźnia transformację.
Droga do świata po wycofaniu paliw kopalnych
Celem wspieranego ze środków działania „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) projektu GEOCEP było wskazanie realnych ścieżek transformacji energetycznej oraz strategii adaptacji i łagodzenia skutków zmiany klimatu za pomocą nowoczesnego modelowania. Dzięki międzynarodowej współpracy naukowcy opracowali nowatorskie modele uwzględniające czynniki takie jak oddziaływanie strategii energetycznej i klimatycznej oraz ceny. W ramach prac powstały także zaawansowane modele, które pozwoliły lepiej zrozumieć oddziaływanie na społeczności ekstremalnych zdarzeń związanych z klimatem, takich jak pożary lasów, susze i tornada. „Projekt przyczynił się także do rozwoju dynamiki współpracy międzynarodowej, strategii krajowych i finansowania związanych z walką ze zmianą klimatu i transformacją energetyczną”, dodaje Auger. „Banki centralne potrzebują modeli do monitorowania wpływu ekstremalnych zjawisk pogodowych na inflację, aby realizować misję utrzymania stabilności cen”. Wnioski i dane opracowane w wyniku modelowania mogą przyczynić się do osiągnięcia celów zawartych w ramach klimatyczno-energetycznych UE do roku 2030(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które zakładają zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii do 32 % i poprawy efektywności energetycznej o 32,5 %.
Międzynarodowa sieć badaczy
Projekt GEOCEP przyczynił się do opracowania szeregu prac naukowych. Podczas międzynarodowych konferencjach naukowych badacze wygłosili niemal 200 referatów, a wyniki badań zostały opublikowane w najważniejszych recenzowanych czasopismach naukowych. „W ramach projektu udało się również zbudować sieć łączącą badaczy pracujących na pięciu kontynentach”, zauważa Auger. „Prace istotnie przyczyniły się do wzrostu kwalifikacji personelu badawczo-rozwojowego, dzięki czemu następne pokolenie naukowców wypracowało umiejętności uwzględniania czynników środowiskowych w analizach gospodarczych i projektowanych strategiach”. W projekcie wzięło udział 26 doktorantów, a wielu z nich kończy obecnie swoje prace doktorskie i rozpoczyna samodzielną karierę akademicką ze specjalistyczną wiedzą dotyczącą modelowania zmian klimatu i strategii energetycznych. „Niezwykle cennym aspektem projektu był kontakt z najbardziej zaawansowanymi metodami badawczymi”, mówi Auger. „Jeden z europejskich badaczy udał się do Stanów Zjednoczonych, aby opracować model łączący zdjęcia geosatelitarne z danymi społeczno-gospodarczymi i ocenić wpływ suszy na wybór roślin uprawnych przez rolników”.
Społeczno-gospodarcze modelowanie energetyczno-klimatyczne
Kontynuacja projektu w postaci finansowanej ze środków działania „Maria Skłodowska-Curie” inicjatywy M4G rozpocznie się wkrótce i potrwa do 2030 roku. W ramach inicjatywy badacze opracują system społeczno-gospodarczego modelowania energetyczno-klimatycznego w celu wsparcia projektowania unijnej strategii klimatycznej i energetycznej, a także osiągnięcia neutralności klimatycznej netto do 2050 roku. „Projekt M4G skupi się na zestawianiu modeli energetycznych i klimatycznych oraz wykorzystywaniu ich w rzeczywistych warunkach”, zauważa Auger. „Naukowcy będą kontynuować prace nad zintegrowanymi modelami analitycznymi, które połączą dane społeczno-gospodarcze i dane na temat środowiska. Modele te pozwolą na analizowanie wpływu zmiany klimatu na grunty, wodę, różnorodność biologiczną i usługi ekosystemowe”. Zespół projektu M4G będzie również nadal modelować zachowania konsumentów i zajmować się popularyzacją technologii i wprowadzaniem zmian stylu życia. „Zajmiemy się publiczną akceptacją strategii klimatycznej i energetycznej, której celem jest pozostawienie sprawiedliwego i równego świata przyszłym pokoleniom”, podsumowuje Auger.
