Jak jest stan twojej gleby?
Gleba stanowi serce żywego ekosystemu naszej planety. Nie tylko odpowiada za około 95% światowych zasobów żywności, ale także pomaga w filtrowaniu wody pitnej i reguluje klimat. Jednak podobnie jak ludzkie serce, gleba funkcjonuje najlepiej, gdy jest zdrowa. Właśnie dlatego Unia Europejska uznała zdrowie gleby za kluczowy element „paktu na rzecz zdrowych gleb w Europie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz prawa o monitorowaniu gleby(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Chociaż takie inicjatywy stanowią ważny krok naprzód w poprawie jakości gleb europejskich, to aby osiągnąć sukces, konieczna jest zdolność pomiaru i porównywania stanu gleb w różnych regionach, o różnych sposobach użytkowania gruntów i pełnionych funkcjach. Pytanie brzmi: jak to zrobić? „Nie ma naukowego konsensusu co do sposobu pomiaru zdrowia gleby, którego definicja zależy od wielu czynników, w tym od kontekstu (klimat i typ gleby), funkcji (grunty orne, użytki zielone, lasy, obszary przyrodnicze, gleby miejskie, tereny podmokłe) oraz położenia (region śródziemnomorski, środkowy, atlantycki lub borealny Europy)” – mówi Wim van der Putten(odnośnik otworzy się w nowym oknie), ekolog z Holenderskiego Instytutu Ekologii Holenderskiego Instytutu Ekologii(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (NIOO-KNAW). Finansowany ze środków UE projekt MultiSol(odnośnik otworzy się w nowym oknie) ma pomóc w ustaleniu, jakie czynniki decydują o zdrowiu gleby.
Test IQ dla gleby
W ramach projektu, koordynowanego przez NIOO-KNAW i wspieranego przez program działania „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (MSCA), opracowano tzw. test IQ dla gleby. „Zdrowie gleby zależy od jej właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych” – wyjaśnia Van der Putten. „System pomiaru, opracowany przez badacza stypendystę MSCA Jaspera Wubsa(odnośnik otworzy się w nowym oknie), wykorzystuje te same narzędzia statystyczne i modele zmiennych ukrytych, co standardowy test IQ”. Jednak zamiast mierzyć inteligencję, ramy MultiSol służą do oceny kluczowych funkcji gleby(odnośnik otworzy się w nowym oknie) poprzez określenie rzeczywistego poziomu funkcjonowania gleby (zmiennej ukrytej) na podstawie wielu wskaźników. „Przy ocenie stanu gleby pod kątem jej zdrowia wyzwaniem jest to, by nie zgubić się w gąszczu powszechnie stosowanych wskaźników zdrowia gleby” – dodaje Van der Putten. „W związku z tym nasze ramy analityczne kładą nacisk na te wskaźniki, które mają największe znaczenie dla oceny stanu tej konkretnej gleby”.
Skuteczne narzędzie do oceny stanu gleby
To wydajne i niedrogie rozwiązanie jest obecnie testowane w ramach różnych projektów badawczych realizowanych zarówno w Europie, jak i poza nią. Wyniki tych badań pozwalają Van der Puttenowi mieć nadzieję, że model zostanie wdrożony na szerszą skalę i będzie wykorzystywany do monitorowania stanu gleby w całej UE. Ponadto badane są możliwości włączenia do ram projektu modeli sztucznej inteligencji, co mogłoby otworzyć drogę do ukierunkowanego zarządzania niektórymi kluczowymi składnikami biologicznymi wpływającymi na zdrowie gleby. Swoje badania kontynuuje również Wubs, z nadzieją, że przyniosą one istotną nową wiedzę i wskazówki dotyczące praktycznego gospodarowania glebą, a także zapewnią naukowe uzasadnienie dla unijnej ustawy o monitorowaniu gleby. „Z niecierpliwością czekamy na współpracę ze środowiskiem naukowym, aby dalej udoskonalać nasze podejście i w efekcie stworzyć potężne narzędzie, które będzie można wykorzystać do dokładnego pomiaru, porównywania i poprawy kondycji gleby, niezależnie od jej typu” – podsumowuje Van der Putten.