Projekt UE prezentuje postawy wobec zakładania rodziny i starzenia się
W kontekście podobnych trendów demograficznych obserwowanych w całej Europie, takich jak niska płodność, rosnący wskaźnik rozwodów, wydłużenie średniej długości życia i starzenie się populacji, z których każdy stwarza nowe wyzwania dla systemów ubezpieczeń społecznych, naukowcy z 14 krajów UE przeanalizowali postawy wobec zachodzących zmian. Podczas realizacji projektu DIALOG stwierdzono, że pary mają mniej dzieci niż deklarują, że chciałyby mieć, oraz że w coraz większym stopniu skłaniają się w stronę konkubinatu zamiast małżeństwa. Zaobserwowano również istnienie pozytywnych postaw wobec wkładu starszych osób w życie społeczne. Interesujące jest to, że ponad połowa osób zapytanych o opinię podczas realizacji projektu deklarowała chęć posiadania co najmniej dwójki dzieci, jednakże wiele par ma mniej dzieci z powodu obaw o przyszłość i kosztów wychowania potomstwa. Największa różnica między faktyczną i pożądaną liczbą dzieci widoczna jest na Cyprze, w Polsce, w Finlandii, w Estonii, na Litwie, na Węgrzech i w Holandii. Partnerzy projektu zalecają, aby rządy przemyślały politykę rodzinną w celu zachęcenia ludzi do posiadania większej liczby dzieci. Oczekiwania wobec polityki rodzinnej różnią w poszczególnych krajach Europy, co wskazuje na niemożność zastosowania jednej polityki w całej UE. Na przykład uczestnicy badania z Europy Zachodniej częściej opowiadali się za połączeniem wsparcia finansowego i elastycznych godzin pracy, zaś respondenci z Europy Wschodniej zwykle faworyzowali łączenie posiadania rodziny z zatrudnieniem na pełny etat. Nie wydaje się, aby większa liczba rozwodów czy mniejsze znaczenie przypisywane małżeństwu miały wpływ na liczbę urodzeń: w ciągu ostatnich dziesięciu lat wskaźnik dzieci urodzonych przez niezamężne matki wzrósł z 30 do 40 procent. Posiadanie dzieci przez osoby pozostające w związku małżeńskim wciąż jest preferowane w krajach Europy Południowej i Wschodniej. We wszystkich państwach uczestniczących w badaniu, z wyjątkiem Belgii, zaobserwowano przewagę negatywnych postaw wobec starzenia się społeczeństwa. Zapytani o to, kto powinien opiekować się starszymi osobami, przedstawiciele wszystkich pokoleń zgodnie stwierdzili, że odpowiedzialność taka spoczywa na społeczeństwie, które powinno zapewnić odpowiednie instytucje i usługi. Aczkolwiek większość pytanych akceptowała fakt, że również dzieci powinny opiekować się swoimi rodzicami, przypisywali oni dzieciom mniejszą odpowiedzialność za opiekę niż społeczeństwu. Zapytani, czy w razie potrzeby chętnie zamieszkaliby wspólnie z rodzicami w podeszłym wieku, uczestnicy badania z Rumunii (85,9 procent), Polski (85,1) i Litwy (82,9) wyrazili swoją aprobatę dla takiego rozwiązania. Znacznie mniejszą przychylność wyrażono w Niemczech (16,4 procent) i Belgii (23,5 procent). Respondenci we wszystkich krajach woleliby odejść na emeryturę przez ukończeniem sześćdziesiątego roku życia, przy czym jako najmłodsi emerytami chcieliby zostać Słoweńcy i Polacy, odpowiednio w wieku 52,3 i 53,5 lat. Wiek, w którym ludzie oczekują przejścia na emeryturę, był wyższy we wszystkich badanych krajach. W ostatniej części projektu zajęto się oczekiwaniami związanymi z obowiązkami rządów. Uważa się, że państwo jest przede wszystkim odpowiedzialne za zapewnienie wszystkim odpowiedniej opieki zdrowotnej, a następnie za zapewnienie miejsc pracy młodym ludziom. Wysoką pozycję na liście zajmuje opieka i pomoc dla osób starszych, zaś obywatele niektórych krajów oczekują ponadto, że państwo przyjmie odpowiedzialność za takie kwestie, jak zagwarantowanie odpowiedniego mieszkania, umożliwienie pogodzenia życia rodzinnego i zawodowego przez rodziców oraz wspieranie udziału kobiet w rynku pracy. Oczekiwania uczestników badania wobec państwa były znacznie wyższe w Belgii, w Niemczech, na Węgrzech, w Rumunii i na Cyprze niż w Czechach, Holandii i Słowenii.
Kraje
Belgia, Cypr, Czechy, Niemcy, Estonia, Finlandia, Węgry, Litwa, Niderlandy, Polska, Rumunia, Słowenia