Skip to main content

Article Category

Wiadomości

Article available in the folowing languages:

Raport przedstawia przegląd działalności w ramach sekcji "nauka i społeczeństwo" 6. PR

Sekcja "nauka i społeczeństwo" szóstego programu ramowego (6. PR) nadała nową dynamikę relacjom pomiędzy europejskimi naukowcami a obywatelami, w 7. PR należy jednak podjąć więcej działań zmierzających do rozszerzenia jej zakresu i poprawy koordynacji z działaniami na poziomie...

Sekcja "nauka i społeczeństwo" szóstego programu ramowego (6. PR) nadała nową dynamikę relacjom pomiędzy europejskimi naukowcami a obywatelami, w 7. PR należy jednak podjąć więcej działań zmierzających do rozszerzenia jej zakresu i poprawy koordynacji z działaniami na poziomie krajowym. Są to tylko niektóre z wniosków nowego raportu Komisji Europejskiej oceniającego osiągnięcia i słabości 6. PR w temacie "nauka i społeczeństwo". Działania związane z zagadnieniem związku nauki ze społeczeństwem są obecne w unijnych programach ramowych od kilku lat, jednak dopiero w 6. PR postanowiono przydzielić im odrębny obszar tematyczny. Jeśli podstawą do oceny mają być liczby przedstawione w raporcie "Śródokresowa ocena działalności w sekcji 'nauka i społeczeństwo' w latach 2002-2006", wydaje się, że decyzja ta opłaciła się. W sumie 916 partnerów z całej UE wzięło udział w około 150 projektach, dofinansowanych łączną kwotą 71,5 miliona euro, z czego 24,3 miliona euro przypadło na edukację naukową (w tym kulturę naukową i Nagrody Kartezjusza), 5,3 miliona euro na popularyzację nauki, 4,7 miliona euro na doradztwo naukowe i zarządzanie nauką, 24,9 miliona euro na etykę, a kwotę 12,1 miliona euro przekazano na działania w dziedzinie zapewniania udziału kobiet w nauce. Zgodnie z oczekiwaniami, dominowali uczestnicy z sektora publicznego, przy czym 41 procent z nich reprezentowało instytucje szkolnictwa wyższego, a 23 procent - instytucje badawcze. Zaangażowanie sektora przemysłowego było znacznie skromniejsze, stanowiąc w zależności od obszaru tematycznego od 0,5 do 6 procent. Pod względem reprezentacji geograficznej największy udział w projektach (45 procent) miały cztery duże państwa członkowskie, mianowicie Francja, Niemcy, Włochy i Wielka Brytania, przy czym w raporcie stwierdza się, że nowi członkowie UE byli również licznie reprezentowani (za wyjątkiem dziedziny doradztwa naukowego i zarządzania nauką oraz etyki). W kilku projektach brali również udział partnerzy spoza UE, co zdaniem autorów raportu nadało sekcji cenny wymiar międzynarodowy. W raporcie nie tylko podkreśla się osiągnięcie w postaci przyciągnięcia dużej liczby różnych uczestników, ale również sugeruje się, że jednym z głównych sukcesów sekcji była umiejętność zapewnienia europejskiego wymiaru kwestiom związanym z relacjami na linii naukowcy-społeczeństwo. Jego autorzy argumentują bowiem, że sekcja "nauka i społeczeństwo" miała wielki wkład w powiększenie grupy wspólnot zaangażowanych w tego rodzaju aktywność na poziomie krajowym, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich UE. Wskazują oni, że organizowane konferencje i fora pomogły zainicjować dyskusje umożliwiające zabranie głosu na temat podnoszenia świadomości Europejczyków w kluczowych kwestiach, takich jak rola kobiet w nauce, etyka i kultura naukowa. Również Nagrody Kartezjusza znacząco przyczyniły się do uwydatnienia znaczenia europejskiej współpracy, której celem jest osiągnięcie doskonałości w dziedzinie popularyzowania badań i nauki. Niemniej, w dalszym ciągu jest miejsce na poprawę, dlatego w raporcie sformułowano kilka zaleceń co do możliwości dalszego rozwoju sekcji już w 7. PR. Sugeruje się między innymi rozszerzenie jej zakresu, szczególnie w dziedzinach etyki i reprezentacji płci w nauce, którymi można się zajmować również w innych obszarach, np. zarządzania i nauczania. Również działania w zakresie przewidywania kierunków rozwoju mogłyby zostać uwzględnione w sekcji "nauka i społeczeństwo". W tym zakresie działania mogłyby obejmować kwestie związane z przyszłością Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA) albo na przykład studia nad wpływem nowego dialogu pomiędzy kołami naukowymi a społeczeństwem na kierunek dalszego rozwoju środowisk naukowych. Kolejnym obszarem, który może skorzystać na powiększeniu zakresu działań sekcji, jest kultura naukowa. W raporcie zwraca się uwagę na powiększającą się lukę pomiędzy nauką a innymi przejawami kultury (filozofią, sztuką i literaturą) oraz sugeruje się, że podejmowanie inicjatyw na styku nauki z pozostałymi obszarami działalności kulturowej mogłoby przyczynić się do lepszego zrozumienia natury tej luki i być może do jej zlikwidowania. Ponadto w raporcie zaleca się lepsze skoordynowanie działań podejmowanych na poziomie krajowym z działaniami finansowanymi w programie ramowym. W tym kontekście sugeruje się nowe spojrzenie na rolę Komitetu Badań Naukowo-Technicznych (CREST) i wprowadzenie nowych mechanizmów w celu zwiększenia zaangażowania uczestników działań koordynacyjnych w rozwój odpowiedniej polityki. Ponadto, aby podejmowane inicjatywy były dobrze zaplanowane, aby się uzupełniały i były bardziej spójne, większy nacisk należy też położyć na angażowanie krajowych agencji finansujących i instytucji podejmujących decyzje polityczne. Korzystne byłoby również odnowienie nacisku na rozwój metodologii zakładających uczestnictwo oraz specjalnych wskaźników, stwierdzają autorzy sprawozdania.