Zasoby ludzkie podstawą EPB
Mobilność, rekrutacja, płeć, ubezpieczenie społeczne oraz Karta i Kodeks Postępowania to tylko część tematów wskazanych przez grupę ekspertów EPB (Europejskiej Przestrzeni Badawczej) ds. Badaczy, która przedstawiła swoje tymczasowe wyniki w Lizbonie w Portugalii na konferencji poświęconej przyszłości nauki i technologii w Europie. Po opublikowaniu zielonej księgi dotyczącej EPB Komisja utworzyła kilka grup ekspertów w celu bardziej szczegółowego zbadania konkretnych aspektów EPB. Przewodniczącym grupy "Badacze" jest Alex Quintanilha z Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Porto w Portugalii. Konsultacje dotyczące zielonej księgi ujawniają, że systemowe podejście do zasobów ludzkich jest uznawane przez wielu interesariuszy za element decydujący o sukcesie EPB. W kwestii rekrutacji i struktur związanych z wczesnym etapem kariery eksperci poddają krytycznej ocenie fakt, iż zbyt często nie ma właściwych ogłoszeń o akademickich etatach badawczych i że stanowiska te są przewidziane dla pracowników krajowych, a nawet zatrudnionych w danej instytucji. - Publikowanie ogłoszeń o etatach musi być obowiązkowe - powiedział profesor Quintanilha. Ponadto eksperci zalecają, aby cały proces rekrutacji był możliwie przejrzysty, przy czym ogłoszenia o miejscach pracy, łącznie z odpowiednimi kryteriami wyboru, powinny ukazywać się z dużym wyprzedzeniem. Należy również udostępniać życiorysy zarówno członków komisji oceniającej, jak i kandydatów. W swoim referacie dotyczącym tymczasowych wyników Koen Van Dam, przewodniczący Europejskiej Rady ds. Doktorantów i Młodych Badaczy (European Council of Doctoral Candidates and Young Researchers - EURODOC), dodał, że kryteria te powinny także obowiązywać w przypadku etatów doktoranckich. Van Dam domagał się też poprawy warunków pracy dla osób starających się uzyskać tytuł doktora. - Badania naukowe to praca na wszystkich etapach, łącznie z fazą doktorancką - stwierdził, dodając, że fakt ten powinien znaleźć odbicie w wynagrodzeniu i ubezpieczeniu społecznym. Główną barierę mobilności w Europie stanowi niepewność związana z możliwością przenoszenia ubezpieczenia społecznego i uprawnień emerytalnych. W szerszych konsultacjach Komisji dotyczących EPB około 53 procent respondentów apelowało również o nowe europejskie ramy prawne zapewniające wspólne zasady dostosowane do potrzeb bardzo mobilnych pracowników. W tymczasowym sprawozdaniu grupa ekspertów domaga się zapewnienia przez Komisję i państwa członkowskie większej koordynacji systemów ubezpieczeń społecznych. Jako sprawę priorytetową wskazano również podniesienie atrakcyjności EPB dla kobiet. Eksperci uznają procedury selekcji i zatrudnienia na uniwersytetach i w instytucjach badawczych, jak również "kulturę niezbyt przyjazną dla kobiet" w tych organizacjach, za dwie z głównych przeszkód uniemożliwiających podejmowanie pracy naukowej przez większą liczbę kobiet. "Decydenci powinni podjąć konstruktywne i pilne działania w celu wspierania odpowiedniej reprezentacji płci we wszystkich (zajmujących się selekcją) komisjach, radach i organach zarządzających w instytucjach badawczych, wyznaczając to jako kryterium kwalifikujące do uzyskania środków finansowych na różnych poziomach", piszą eksperci. Proponują również, aby pewna część środków siódmego programu ramowego (7PR) została zarezerwowana na badania prowadzone przez kobiety, z jednoczesnym utrzymaniem kryterium doskonałości naukowej jako podstawowego kryterium finansowania. Grupa ekspertów zauważa, że wiele kwestii ustalonych w toku jej prac może znaleźć rozwiązanie dzięki stosowaniu zasad zawartych w Karcie Naukowca i Kodeksie postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych, które to dokumenty sporządzono po raz pierwszy w 2005 r. Wiedza na temat Karty i Kodeksu jest jednak znikoma zarówno wśród starszych, jak i młodszych naukowców. Eksperci zalecają, aby Komisja promowała wiedzę na temat Karty i Kodeksu oraz świadomość w tym względzie i wzywa agencje finansujące, aby w ogólnych warunkach wszystkich swoich dotacji stosowały zasady Karty i Kodeksu dotyczące mobilności, rekrutacji, warunków pracy i ubezpieczenia społecznego. - Wprowadzenie w życie zasad Karty i Kodeksu to ambitny cel, a ambicje powinny zawsze być zgodne z zasobami. Przyznawanie znaku/symbolu "marki" instytucjom zdecydowanym na stosowanie zasad Karty i Kodeksu może stymulować wolę polityczną i odpowiednie zaangażowanie - uważają eksperci. Profesor Quintanilha podkreślił fakt, iż materiał zaprezentowany w Lizbonie jest w dużym stopniu dokumentem roboczym i że jego nowa wersja będzie opublikowana pod koniec roku.
Kraje
Portugalia