Skip to main content

Article Category

Wiadomości

Article available in the folowing languages:

Naukowcy unijni uruchamiają nowy projekt poświęcony laserowej syntezy jądrowej

Dnia 6 października ruszyła inicjatywa finansowana ze środków unijnych, mająca na celu wykazanie, że laserowa synteza jądrowa może stanowić główne źródło energii w przyszłości. Projekt nazwany HIPER (Wysokoenergetyczny laser na potrzeby badań nad energią) skupia 26 partnerów...

Dnia 6 października ruszyła inicjatywa finansowana ze środków unijnych, mająca na celu wykazanie, że laserowa synteza jądrowa może stanowić główne źródło energii w przyszłości. Projekt nazwany HIPER (Wysokoenergetyczny laser na potrzeby badań nad energią) skupia 26 partnerów z 10 krajów. Obok otwarcia drogi do budowy komercyjnej elektrowni napędzanej syntezą jądrową, HIPER ułatwi również badania nad niektórymi z najbardziej ekstremalnych środowisk we wszechświecie, takimi jak jądro Słońca albo wybuchającej supernowej. Wewnątrz obiektu HIPER temperatury będą osiągać setki milionów stopni, ciśnienie będzie wynosić miliardy atmosfer i generowane będą potężne pola elektryczne i magnetyczne. "To na prawdę świetny moment na syntezę jądrową" - powiedział profesor Mike Dunne z brytyjskiej Rady ds. Obiektów Naukowych i Technologicznych (STFC), koordynator projektu HIPER. "Społeczność europejska wyznaczyła strategiczne cele na przyszłość, skupiające się wokół tego nowego projektu. Dwadzieścia sześć instytucji z 10 krajów pracuje wspólnie, by sprostać temu wyzwaniu - połączeniu nauki o ekstremach z jednym z najważniejszych zagadnień, przed którymi stoimy. Synteza jądrowa nie ma być rozwiązaniem prowizorycznym lecz odpowiedzią na długoterminowe potrzeby naszej cywilizacji." Synteza jądrowa to źródło energii Słońca i gwiazd. Zachodzi wtedy, kiedy deuter i tryt (dwie różne formy wodoru) są zmuszone razem do utworzenia atomu helu, cząstki elementarnej zwanej neutronem, a przy okazji potężnej dawki energii. Aby taka reakcja mogła zajść, paliwo musi zostać ogrzane do temperatury rzędu milionów stopni Celsjusza. W normalnych warunkach, ogrzewane materiały rozszerzają się i wraz z rozpraszaniem się atomów, szanse na to by mogły się one ze sobą połączyć stają się coraz mniejsze. Aby zmusić atomy do pozostania blisko siebie, paliwo musi być zamknięte w niewielkiej przestrzeni. Jednym ze sposobów jest zamknięcie plazmy w polu magnetycznym lub elektrycznym; takie podejście przyjęto w międzynarodowym projekcie ITER, który jest obecnie w trakcie budowy na południu Francji. Projekt HIPER obrał alternatywną drogę. W przypadku HIPER, lasery są wykorzystywane do skondensowania paliwa deuter-tryt do malutkich granulek o bardzo dużej gęstości; atomy w paliwie są skutecznie ściskane razem, co ułatwia reakcję między nimi. Następnie paliwo jest wystrzeliwane dzięki wyjątkowo silnemu laserowi, który ogrzewa je do wysokich temperatur wymaganych do syntezy jądrowej. Etap przygotowawczy HIPER zaplanowano do roku 2011, a porozumienie, co do budowy obiektu powinno być wypracowane w ciągu dwóch następnych lat. Partnerzy projektu mają nadzieję, że budowa rozpocznie się krótko później i zostanie zakończona około roku 2020. "Korzyści z syntezy jądrowej jako źródła energii nie można przecenić w kontekście globalnym, gdzie zmiany klimatyczne, zanieczyszczenie, bezpieczeństwo energetyczne i wciąż rosnące zapotrzebowanie na energię stanowią główne wyzwania, jakim ludzkość musi stawić czoła" - powiedział profesor Dunne. "HIPER jest kamieniem milowym w tym kontekście." Projekt HIPER finansowany jest w ramach Siódmego Programu Ramowego (7PR). To jeden z elementów infrastruktury naniesiony na europejską mapę drogową infrastruktury badawczej opublikowaną przez ESFRI (Europejskie Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych) w październiku 2006 roku.