Szansa na tańszy gips
Naukowcy z Hiszpanii i Wlk. Brytanii ustalili etapy formowania się kryształów gipsu - odkrywając w ten sposób tajemnicę, którą trudno było ogarnąć wielu umysłom na przestrzeni lat. Występujący naturalnie minerał - gips, jest zazwyczaj wykorzystywany w procesach przemysłowych. Jeżeli pozostanie nietknięty przez tysiące lat, to może przekształcić się w duże, wysokie na ponad 10 metrów i półprzezroczyste kryształy. Badania zostały dofinansowane z projektu MIN-GRO (Nukleacja minerałów i kinetyka wzrostu - opracowanie ogólnego, podstawowego modelu poprzez integrację badań w skali atomowej, makro i polowej), który otrzymał grant o wartości 3 mln EUR z budżetu sieci badawczo-szkoleniowych Marie Curie Szóstego Programu Ramowego (6PR) UE. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie Science. W toku badań naukowcy z Wydziału Nauk o Ziemi i Środowisku Uniwersytetu w Leeds, Wlk. Brytania, i z Laboratorio de Estudios Cristalográficos CSIC Uniwersytetu w Grenadzie, Hiszpania, odkryli, że gips, nazywany również gipsem modelarskim, powstaje z małych kryształów bassanitu. Gips jest wykorzystywany w budownictwie, odlewnictwie, zabezpieczeniach ogniotrwałych, a nawet w ilustratorstwie. Roczna produkcja gipsu półwodnego utrzymuje się obecnie na poziomie 100 mln ton. Wydobywany gips jest odwadniany w temperaturze 150 stopni Celsjusza. Gips półwodny w proszku jest kupowany przez budowniczych, służby medyczne i artystów, aby po dodaniu wody uzyskać plastyczny materiał, który po wyschnięciu twardnieje. Zespół uzyskał bassanit w temperaturze pokojowej, który z kolei przekształcił się w gips "Ten proces nigdy wcześniej nie został udokumentowany" - mówi profesor Liane G. Benning z Uniwersytetu w Leeds. "W przyrodzie gips tworzy owe fantastyczne, duże kryształy, niemniej wykazaliśmy w warunkach laboratoryjnych, że powstaje z nagromadzenia wielu, malutkich kryształów bassanitu. Łączą się ze sobą niczym sznur pereł zanim skrystalizują się w gips. Przeanalizowaliśmy setki obrazów w wysokiej rozdzielczości i uchwyciliśmy malutkie kryształy bassanitu w momencie łączenia się w gips". Wypowiadając się na temat odkryć, autor naczelny, Alexander van Driessche z Laboratorio de Estudios Cristalográficos w Grenadzie, stwierdził: "Nasze badania wskazują na nowy, niedrogi i niskotemperaturowy sposób pozyskiwania bassanitu, chociaż do tej pory udało nam się zachować jego stabilność tylko przez godzinę". Naukowcy twierdzą, że wyniki można wykorzystać do opanowania problemu zatykania się rur i filtrów z powodu wytrącania się gipsu w czasie odsalania wody czy produkcji ropy naftowej. Przełożyłoby się to na ogromne oszczędności związane z usuwaniem gipsu z rur. Kraje borykające się z niedoborami wody pitnej w szczególności skorzystałyby z tego osiągnięcia, gdyż usuwanie gipsu z rur może być niezwykle kosztowne. "Badania pokazują, że naturalny proces powstawania minerału może mieć istotne następstwa ekonomiczne w naszym codziennym życiu" - wyjaśnia profesor Juan Manuel Garcia Ruiz z Laboratorio de Estudios Cristalográficos. "Przedstawiają nam również sposób, w jaki natura tworzy tak wspaniałe i okazałe kryształy w jaskini Naica czy nawet gips i bassanit, których obecność udokumentowano niedawno na Marsie". Podsumowując, profesor Benning stwierdziła: "Jeżeli uda nam się wyprodukować i ustabilizować na dłuższy okres kryształy bassanitu w temperaturze pokojowej za pomocą czystej i ekologicznej metody, to nie tylko dowiemy się czegoś na temat naturalnego procesu, ale, w porównaniu z obecnym standardem w branży, nasze badania mogą przynieść potężne obniżenie kosztów i oszczędności energii w produkcji gipsu".Więcej informacji: Uniwersytet w Leeds: http://www.leeds.ac.uk/(odnośnik otworzy się w nowym oknie) Laboratorio de Estudios Cristalográficos: http://www.lec.csic.es/(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
Kraje
Hiszpania, Zjednoczone Królestwo