Tylko błękit: Zielone innowacje realizowane w ramach przedsięwzięcia SESAR
Europejski Zielony Ład(odnośnik otworzy się w nowym oknie), czyli pakiet ustaw i aktów przyjęty przez Komisję Europejską w grudniu 2019 roku, zakłada transformację Europy, która do 2050 roku stanie się pierwszym kontynentem na świecie całkowicie neutralnym dla klimatu. Realizacja tego ambitnego celu wymaga jednak przeprowadzenia kompleksowych i daleko idących zmian w całym sektorze lotniczym, którego przedstawiciele muszą położyć znacznie większy nacisk na wpływ swojej działalności na środowisko. Osiągnięcie założeń wymaga opracowania i wdrożenia szeregu nowych technologii, a jednym z kluczowych obszarów pozostaje cyfrowa transformacja sektora zarządzania ruchem lotniczymZarządzanie ruchem lotniczym(ATM) to pojęcie odnoszące się do zintegrowanego zarządzania ruchem statków powietrznych oraz przestrzenią powietrzną w celu zapewnienia bezpiecznego i sprawnego działania transportu. Kategoria ta obejmuje skoordynowane działania kontroli ruchu lotniczego, systemów łączności, urządzeń nawigacyjnych i wielu innych elementów systemu.. To właśnie na tym obszarze skupiają się innowacje opracowane w ramach SESAR. Na przestrzeni ostatniej dekady podmioty zaangażowane w realizację Wspólnego Przedsięwzięcia SESAR współpracowały w celu ograniczenia wpływu zarządzania ruchem lotniczym na środowisko, skupiając się zarówno na emisji CO2, jak i innych zanieczyszczeniach, hałasie i jakości powietrza. Uczestnicy tego jedynego w swoim rodzaju partnerstwa publiczno-prywatnego analizowali poszczególne etapy lotu i badali zagadnienie wykorzystania przestrzeni powietrznej, opracowując technologie pozwalające na ograniczenie zużycia paliwa, synchronizację wymiany danych oraz optymalizację działań naziemnych i lotów. Kluczową ambicją uczestników przedsięwzięcia jest zmniejszenie średniej emisji CO2 na lot o 0,8-1,6 tony do 2035 roku. W przybliżeniu odpowiada to posadzeniu około 500 milionów drzew. W tym celu badacze przyglądają się każdemu etapowi lotu - od bramki do bramki. W ramach Wspólnego Przedsięwzięcia SESAR realizowane są badania podstawowe i przemysłowe, a także demonstracje i testy prototypów na szeroką skalę, których celem jest rozwój nowatorskich koncepcji i innowacyjnych rozwiązań, a także ich popularyzacja i komercjalizacja. Przykłady realizacji stanowią projekty opisane na łamach tej broszury. Inicjatywy są współfinansowane ze środków programu „Horyzont Europa” i instrumentu „Łącząc Europę”, a ich realizacja odbywa się w ramach Cyfrowej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej - ambitnego programu badań i innowacji realizowanego w ramach Wspólnego Przedsięwzięcia SESAR 3. Zespoły poszczególnych projektów skupiają się między innymi na sprawniejszym zarządzaniu ruchem lotniczym w celu poprawy osiągów podczas lotów, czego przykładami są projekty GALAAD i CONCERTO. Badacze rozwijają także technologie pozycjonowania samolotów, które umożliwią stosowanie dynamicznych ścieżek podejścia do lądowania oraz usprawnią planowanie tras lotów - rozwiązania tego rodzaju powstały w ramach projektu DYN-MARS oraz Green-GEAR, przy czym drugi z nich koncentrował się na zmniejszeniu zużycia paliwa. Naukowcy skupieni wokół projektów E-CONTRAIL i CICONIA zajmowali się warunkami sprzyjającymi powstawaniu trwałych smug kondensacyjnychsmugiSkrótowe określenie na smugi kondensacyjne, czyli widoczne linie skroplonej pary wodnej lub kryształków lodu, które powstają, gdy gorące spaliny silnika ulegają szybkiemu schładzaniu na dużych wysokościach., z kolei projekt GEESE skupiał się na wykorzystaniu śladów aerodynamicznych samolotów. W ramach przedsięwzięcia realizowane są także szeroko zakrojone badania nad wpływem zmiany klimatu na lotnictwo i oddziaływaniem lotnictwa na klimat - przykładem jest projekt AEROPLANE. Prace obejmują także demonstracje, prototypy i modele rozwiązań. Dwa z nich, realizowane w ramach projektów ECHOES i HERON, zapoczątkowane w 2021 roku dzięki finansowaniu w ramach instrumentu „Łącząc Europę”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (CINEA), wspierają realizację ambicji zawartych w Zielonym Ładzie i pozwalają na sprawniejszą realizację lotów. Dotychczas prace zaowocowały powstaniem przeszło 136 gotowych do wdrożenia rozwiązań. Wiele spośród nich zapewnia bezpośrednie i pośrednie korzyści dla środowiska. Kolejne rozwiązania są obecnie opracowywane przez zespoły. Katalog rozwiązań opracowanych w ramach przedsięwzięcia SESAR(odnośnik otworzy się w nowym oknie), obecnie dostępny w formie cyfrowej, pozwala na zapoznanie się z każdym z nich. Kolejne zaproszenia do składania wniosków w ramach Wspólnego Przedsięwzięcia SESAR będą zakładały wykorzystywanie istniejących rozwiązań, co pozwoli na rozwój rzeczywistych i możliwych do wdrożenia sposobów dbania o środowisko. Dzięki nim przestrzeń powietrzna rozpościerająca się nad Europą stanie się najlepszym i najbardziej przyjaznym dla środowiska niebem na świecie.