Pomoc służbom ratowniczym w przygotowaniu się na sytuacje kryzysowe
Klęski żywiołowe nie respektują granic państw. Nie przynoszą też pojedynczych skutków. Najlepszym tego przykładem są niszczycielskie trzęsienia ziemi, które nawiedziły Turcję w 2023 roku. Wielokrotne trzęsienia ziemi nie tylko wstrząsnęły Turcją i Syrią, ale także wywołały pożary, osunięcia ziemi, powodzie, a nawet tsunami – wszystko to pogłębiło początkowe zniszczenia, utrudniło działania ratunkowe i pogorszyło i tak już dramatyczny kryzys humanitarny. „Niestety, wraz ze zmianami klimatu zdarzenia kaskadowe staną się normą, a nie wyjątkiem”, mówi Cees van Westen(odnośnik otworzy się w nowym oknie), profesor dynamiki ryzyka kaskadowego na Uniwersytecie Twente(odnośnik otworzy się w nowym oknie).
Oparty na chmurze pakiet rozwiązań
Z pomocą służbom ratowniczym przyszli badacze realizujący unijny projekt PARATUS(odnośnik otworzy się w nowym oknie), którego celem jest przygotowanie się na tę nową rzeczywistość. „Naszym celem jest zarówno wzmocnienie gotowości władz do reagowania na zdarzenia kaskadowe, jak i ograniczenie ryzyka, jakie tego rodzaju złożone katastrofy stwarzają dla poszczególnych sektorów”, wyjaśnia van Westen, który pełni funkcję koordynatora projektu wraz ze swoją współpracowniczką Fundą Atun(odnośnik otworzy się w nowym oknie). W związku z tym badacze wracają do przeszłości, aby pozyskać dane, które przydadzą im się w przyszłości. „Najpierw opracujemy narzędzia, które pomogą nam wyciągnąć wnioski z przeszłości i zrozumieć dynamiczny, interaktywny charakter ryzyk”, dodaje van Westen. „Następnie wykorzystamy tę wiedzę do opracowania przyszłych scenariuszy zdarzeń kaskadowych oraz do określenia, w jaki sposób obecne zagrożenia i ryzyka mogą ulegać zmianom”. Rezultatem tego podejścia jest oparty na chmurze pakiet rozwiązań, które władze mogą wykorzystać do lepszego przygotowania się, reagowania i odbudowy po klęskach żywiołowych. Jednym z takich rozwiązań jest FastFlood(odnośnik otworzy się w nowym oknie) – internetowe narzędzie do szybkiej oceny zagrożenia powodziowego. To innowacyjne narzędzie o globalnym zasięgu wykorzystuje ogólnoświatowe zbiory danych lub, jeśli są dostępne, szczegółowe dane lokalne, aby ocenić ogólne ryzyko powodziowe w danej lokalizacji. Narzędzie FastFlood zostało przejęte przez FastHazard(odnośnik otworzy się w nowym oknie), firmę spin-off utworzoną w celu dalszego rozwoju rozwiązań PARATUS i włączenia ich do globalnych inicjatyw wczesnego ostrzegania przed powodziami. Inne ważne rozwiązania obejmują narzędzie typu open-source o nazwie RiskChanges, przeznaczone dla międzynarodowych projektów oraz dostawców szkoleń kryzysowych, umożliwiające ocenę ryzyka kaskadowego, uzupełnione o metodologię testów warunków skrajnych wspierającą krótko- i długoterminowe podejmowanie decyzji oraz planowanie.
Poważne gry wspierają zaangażowaną naukę
W ramach projektu PARATUS opracowano również kilka poważnych gier. Jedną z nich jest gra planszowa dotycząca systemowego ryzyka o nazwie PARATUS Systemic Risk Board Game(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Zawiera ona różne metodologie opracowane w ramach projektu i pomaga graczom sprawdzić, w jaki sposób mogą je wykorzystać do oceny ryzyka systemowego w różnych sektorach. „Gra pomaga graczom omawiać i analizować związki przyczynowo-skutkowe oraz zmieniającą się dynamikę ryzyka w przestrzeni i sektorach reagowania kryzysowego, a także wspólnie opracowywać scenariusze i opcje ograniczania ryzyka”, opowiada van Westen.
Praktyczne rozwiązania, które ostatecznie przynoszą korzyści obywatelom
Podczas gdy rozwiązania projektu mają już bezpośredni wpływ na lokalne planowanie ryzyka katastrof, osiągniecia badaczy pomagają również w realizacji długoterminowych priorytetów, takich jak Europejski Zielony Ład(odnośnik otworzy się w nowym oknie), strategia unii gotowości(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i europejskie zarządzanie ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Projekt PARATUS pomaga chronić europejski styl życia, zajmując się bezpieczeństwem, podatnością na zagrożenia i innymi wyzwaniami oraz dostarczając praktyczne rozwiązania, które ostatecznie przynoszą korzyści obywatelom”, podsumowuje van Westen. Osiągnięcia projektu PARATUS zainspirowały inne zespoły badaczy do działania, dzięki czemu powstały takie inicjatywy, jak m.in. finansowany przez ESA(odnośnik otworzy się w nowym oknie) projekt EO4MULTIHAZARDS(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz finansowany przez DG ECHO(odnośnik otworzy się w nowym oknie) projekt dotyczący opracowania programu studiów magisterskich z zakresu zarządzania katastrofami dla profesjonalistów w Europie(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (EUMA).
