Przywracanie lasów w praktyce na terenie całej UE
Celem projektu SUPERB(odnośnik otworzy się w nowym oknie) było przywrócenie tysięcy hektarów krajobrazu leśnego w całej Europie poprzez dostarczenie decydentom praktycznej, multidyscyplinarnej wiedzy w celu wspierania świadomych wyborów dotyczących różnorodności biologicznej, usług ekosystemowych i sekwestracji dwutlenku węgla. Projekt obejmował szerokie spojrzenie na odbudowę zasobów przyrodniczych, od ponownego zdziczenia i przywrócenia rodzimych ekosystemów po bardziej zrównoważoną, przyjazną dla bioróżnorodności i adaptującą się do klimatu gospodarkę leśną. Zbadano również zarządzanie, modele finansowania i akceptację społeczną jako czynniki wpływające na to, czy wysiłki na rzecz odbudowy można utrzymać długoterminowo.
Odbudowa przyrody w zróżnicowanych krajobrazach
Konsorcjum 36 partnerów z 16 krajów europejskich utworzyło 12 obszarów demonstracyjnych w całej Europie, które objęły różne regiony biogeograficzne i konteksty społeczno-gospodarcze. Te zróżnicowane obszary pilotażowe pozwoliły projektowi przetestować odbudowę zasobów przyrodniczych na obszarach borykających się z różnymi rodzajami degradacji i praktykami gospodarki leśnej, a także lokalnymi priorytetami interesariuszy. We Francji partnerzy zintegrowali bioróżnorodne żywopłoty z plantacjami leśnymi, a w Rumunii zaczęli przekształcać plantacje leśne z powrotem w rodzime ekosystemy, z długoterminową ambicją utworzenia parku narodowego. „Od samego początku postrzegaliśmy renaturyzację jako adaptacyjny, przyszłościowy proces”, wyjaśnia koordynatorka projektu Elisabeth Schatzdorfer, główna badaczka w Europejskim Instytucie Leśnym(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Reaguje on na szybko zmieniające się warunki środowiskowe i ewoluujące oczekiwania społeczne”. Wraz z praktycznymi działaniami na obszarach demonstracyjnych, projekt zagłębił się w sposób finansowania rekultywacji, analizując koszty, luki w finansowaniu i rolę środków publicznych oraz dobrowolnych rynków przyrodniczych. Wyniki analizy pokazały, że same inwestycje prywatne nie są w stanie pokryć kosztów, a interwencja publiczna jest niezbędna do zapewnienia popytu i ciągłości. Projekt SUPERB zbadał również postrzeganie odbudowy zasobów przyrodniczych przez społeczeństwo. Chociaż poparcie dla rekultywacji lasów jest ogólnie wysokie, niektórzy interesariusze wyrazili obawy dotyczące praw dostępu, w tym zbierania grzybów, jagód i polowań. Według Schatzdorfer, te obawy i kompromisy muszą być rozwiązywane w sposób przejrzysty, zgodnie z unijnym rozporządzeniem o odbudowie zasobów przyrodniczych(odnośnik otworzy się w nowym oknie).
Przekształcanie badań w praktyczne wskazówki
Aby udostępnić wszystkie wnioski z projektu, w jego ramach opracowano wielojęzyczną platformę Forest Knowledge Gateway(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która obecnie prezentuje wyniki i praktyczne wskazówki zainteresowanym stronom. Dostarcza informacji dostosowanych do potrzeb podmiotów politycznych, inwestorów, planistów i wykonawców, a także małych właścicieli gruntów, korzystając z zasobów SUPERB oraz innych odpowiednich projektów i inicjatyw. „Zaplanowaliśmy to jako rozwiązanie na stałe” — mówi Schatzdorfer. „Od samego początku myśleliśmy o platformie Gateway jako o długoterminowym zasobie, który wspierałby odbudowę i zrównoważoną gospodarkę leśną w całej Europie”. Inne projekty programu Horizon już korzystają z platformy. Projekt TRANSFORMIT, poświęcony zintegrowanej gospodarce leśnej (IFM), rozszerza zakres Gateway o wiedzę związaną z IFM.
Wspieranie odbudowy przyrody w polityce
Oprócz samego projektu Gateway, zespół projektu SUPERB opracował praktyczne wyniki wspierające wysiłki na rzecz odbudowy. Broszura „Lessons Learned” zbiera spostrzeżenia ze wszystkich 12 obszarów demonstracyjnych, pokazując, co zadziałało i niektóre z wyzwań, przed którymi stanęli badacze. Opracowano również zalecenia dla decydentów politycznych wraz z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi monitorowania, technik przywracania i strategii zwiększania skali. Projekt SUPERB zgromadził praktyków, decydentów, finansistów i badaczy poprzez serię Forest Restoration Talks(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i warsztaty dla zainteresowanych stron od obszarów demonstracyjnych do poziomu UE, wspierając wymianę między sektorami i regionami. Ponadto zespół nawiązał współpracę z organami krajowymi pracującymi nad krajowymi planami odbudowy zasobów przyrodniczych podczas wydarzenia politycznego wysokiego szczebla „Supporting National Restoration Plan Development” w Brukseli w marcu 2025 r. Projekt zakończył się w listopadzie 2025 r., ale jego wyniki są już wykorzystywane na zewnętrznych platformach wiedzy. Na poziomie międzynarodowym platforma FERM Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa wykorzystuje dobre praktyki SUPERB jako dodatkowe źródło, co rozszerza widoczność projektu poza UE.
