Poprawianie jakości europejskich zasobów wód podziemnych
Pilnie konieczne jest lepsze zrozumienie zanieczyszczenia wód podziemnych w celu ochrony i poprawy jakości wody. Coraz poważniejszym powodem do niepokoju jest zanieczyszczenie wód podziemnych substancjami chemicznymi organicznymi i nieorganicznymi, a także zanieczyszczenie patogenami wynikające z działalności człowieka. Raport Europejskiej Agencji Środowiska(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wykazał, że 26 % zasobów wód podziemnych w Unii Europejskiej uległo zanieczyszczeniu chemicznemu. Nawozy i pestycydy stosowane w rolnictwie należą do najczęstszych źródeł zanieczyszczeń, ale swój ślad pozostawia także działalność przemysłu i miast. Analizy wskazują, że źródła te są zanieczyszczone szkodliwą mieszanką plastyfikatorów, związków chlorowcowanych, farmaceutyków, produktów do higieny osobistej i związków przemysłowych, toksycznych metali ciężkich oraz patogenów. Pracownik naukowa w Instytucie Badań Środowiskowych i Wodnych, IDAEA(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz kierowniczka projektu UPWATER(odnośnik otworzy się w nowym oknie), Eike Thaysen(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wyjaśnia: „Zanieczyszczenia te mogą długoterminowo szkodzić środowisku, a usunięcie tych szkód jest trudne i kosztowne. Potrzebujemy więc przystępnych cenowo środków, które pozwolą zapobiegać zanieczyszczeniom i je łagodzić, a także jak najszybciej je wdrożyć”. Do tego konieczne jest jednak kształtowanie polityki oparte na dowodach, wykorzystujące rzetelne dane terenowe – i właśnie tu ma do odegrania rolę omawiany projekt.
Złożone kwestie związane z zanieczyszczeniem wód gruntowych wymagają połączenia różnych podejść
W ramach projektu UPWATER postanowiono opracować podejście oparte na czterech filarach(odnośnik otworzy się w nowym oknie), dotyczących opracowania metod monitorowania i modelowania, rozwiązań ograniczających zanieczyszczenie oraz metod zapobiegania. „Chcieliśmy wykorzystać i dalej rozwijać istniejące narzędzia i technologie oraz połączyć różne metody, aby uzyskać jaśniejszy obraz zanieczyszczenia europejskich zbiorników wód podziemnych, co umożliwi opracowanie odpowiednich strategii zaradczych”, mówi Thaysen. Zespół UPWATER porównał punktowe pobieranie próbek z różnymi pasywnymi metodami pobierania próbek. „Punktowe pobieranie próbek w ramach monitoringu wód podziemnych polega na pobieraniu pojedynczych próbek wody w określonym miejscu i czasie, co pozwala uzyskać obraz jakości wody w danym momencie”, dodaje. W ramach projektu zastosowano pasywne pobieranie próbek, w którym zanieczyszczenia wiążą się z materiałem sorpcyjnym(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Thaysen wyjaśnia to następująco: „Ponieważ urządzenia do pasywnego pobierania próbek są rozmieszczane na okres od kilku dni do kilku tygodni, proces ten pozwala na gromadzenie się zanieczyszczeń w miarę upływu czasu, przez co dają zintegrowaną w czasie, a tym samym bardziej reprezentatywną próbkę stężenia zanieczyszczeń w danym zbiorniku wodnym”. Kolejne działanie podjęte przez zespół IDAEA dotyczyło wykorzystania mokradeł z biowęglem w Barcelonie w Hiszpanii do oczyszczania ścieków z oczyszczalni ścieków poddanych wtórnemu oczyszczaniu, które przyczyniają się do lokalnego zanieczyszczenia rzek i wód gruntowych. Biowęgiel stanowi porowate, niedrogie podłoże, które wychwytuje i ułatwia biodegradację składników odżywczych, zanieczyszczeń organicznych, wirusów i metali ciężkich. „Co godne uwagi” – zauważa Thaysen – „w ramach pilotażowego projektu z wykorzystaniem mokradeł z biowęglem udało się usunąć ponad 80% badanych zanieczyszczeń w okresie ciepłym, przy dziennym obciążeniu hydraulicznym wynoszącym 400 mm”.
Oddanie w ręce decydentów narzędzi niezbędnych do ochrony sieci wód gruntowych w UE
Projekt zgromadził specjalistów z różnych dziedzin i z różnych krajów Europy. „Był to wszechstronny projekt, który z wielu perspektyw zajmował się zapewnieniem bezpieczeństwa naszych zasobów wodnych”, mówi Thaysen. Przetestowane narzędzia dostarczały decydentom dokładnych i aktualnych danych dotyczących jakości wód podziemnych, a także podpowiadały ekonomiczne sposoby łagodzenia zanieczyszczenia i zapobiegania jego zanieczyszczenia. „Duże znaczenie projektu UPWATER jest owocem pracy zaangażowanych naukowców, którzy wprowadzają innowacje i ściśle współpracują z lokalnymi interesariuszami w celu poprawy jakości naszych systemów wód podziemnych. Oczywiście nie spoczywamy na laurach i kontynuujemy prace”.
