Platforma cyfrowa chroni ludzi i zwierzęta przed chorobami przenoszonymi przez moskity
Moskity przenoszą poważne choroby pasożytnicze i wirusowe, jednak poświęcamy im znacznie mniej uwagi niż komarom. Sytuacja ta jest problematyczna, ponieważ moskity są nosicielami wielu chorób - szczególnie leiszmaniozy. Ich występowanie może powodować rozprzestrzenianie chorób na nowe obszary, wybuchy nowych epidemii lub nasilenie istniejących. Choroby przenoszone przez moskity mogą również rozprzestrzeniać się w populacjach, które dotychczas nie były na nie narażone. Mimo że owady te przenoszą niebezpieczne choroby na ludzi i zwierzęta, często nie patrzy się na nie w kategorii zagrożenia dla zdrowia publicznego w całej Europie. To wskazuje na konieczność wprowadzenia skutecznych narzędzi monitorowania i prognozowania w ramach podejścia „Jedno Zdrowie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w celu przewidywania ryzyka wystąpienia chorób, wskazania szczególnie narażonych populacji oraz wspierania stosownych organów w podejmowaniu właściwych decyzji w odpowiednim czasie.
Przewidywanie ryzyka związanego z chorobami przenoszonymi przez moskity i zarządzanie nim
Aby rozwiązać te problemy, zespół projektu CLIMOS(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opracował system wczesnego ostrzegania(odnośnik otworzy się w nowym oknie) obejmujący szereg czujników klimatycznych i modeli prognostycznych. System łączy oba elementy w ramach interoperacyjnej, ogólnodostępnej platformy internetowej, która stanowi źródło istotnych informacji na temat występowania moskitów i związanych z nimi zagrożeń w różnych regionach Europy. Dzięki prognozowaniu zmian w aktywności moskitów w nadchodzącym tygodniu i miesiącu, system wczesnego ostrzegania pomaga pracownikom sektora ochrony zdrowia, badaczom, decydentom i społecznościom w podejmowaniu proaktywnych działań mających na celu ochronę ludności oraz udoskonalenie strategii reagowania. To pozwala interesariuszom na lepsze przygotowanie się na wystąpienie zagrożenia, ograniczanie ryzyka oraz zwalczanie skutków chorób przenoszonych przez moskity w warunkach zmieniającego się klimatu. Aby lepiej zrozumieć zagrożenia związane z chorobami przenoszonymi przez moskity należące do rodzaju Phlebotomus w Europie, partnerzy projektu zebrali dane z badań ponad 115 000 owadów z 12 krajów endemicznych lub potencjalnie endemicznych. Wyniki tych badań umożliwiły wskazanie szeregu patogenów należących do rodzajów Leishmania i Phlebovirus krążących jednocześnie w środowisku, natomiast badania na psach wykazały istotne różnice dotyczące stopnia narażenia w zależności od regionu. Wyniki badań wykazały również, że europejskie moskity mogą przenosić patogeny dalej niż zwykle, co wskazuje na możliwość występowania nowych cykli roznoszenia chorób. Modelowanie klimatyczne i środowiskowe pozwoliło badaczom wskazać kluczowe czynniki wpływające na występowanie moskitów. Wyniki tych badań sugerują, że odpowiednie siedliska mogą być bardziej rozpowszechnione niż dotychczas zakładano.
Skuteczniejsze zwalczanie chorób przenoszonych przez moskity dzięki praktycznym działaniom
Rezultaty przeprowadzonych badań zostały wykorzystane w celu opracowania szeregu narzędzi. Zespół opracował między innymi materiały szkoleniowe(odnośnik otworzy się w nowym oknie) dla specjalistów zajmujących się weterynarią i zdrowiem publicznym, które uczulają na wykrywanie moskitów, a także pomagają w zrozumieniu, rozpoznawaniu i leczeniu leiszmaniozy psów. Badacze opracowali także wytyczne(odnośnik otworzy się w nowym oknie) mające na celu zwiększanie świadomości na temat zagrożeń dla zdrowia stwarzanych przez moskity, a wytyczne strategiczne(odnośnik otworzy się w nowym oknie) dotyczące nadzoru epidemiologicznego oraz zwalczania chorób przenoszonych przez moskity obejmują mapy ryzyka oraz analizy kosztów i korzyści związanych ze zwalczaniem leiszmaniozy. „Rezultaty projektu CLIMOS obejmują nadzór epidemiologiczny, modelowanie prognostyczne, ocenę ryzyka, wsparcie procesów decyzyjnych oraz praktyczne działania w ramach koncepcji „Jedno Zdrowie”, a także dane naukowe przełożone na praktyczne informacje, których wykorzystanie przyczynia się do poprawy gotowości i usprawnia działania”, zauważa Carla Maia, koordynatorka projektu i główna badaczka w Instytucie Higieny i Medycyny Uniwersytetu NOVA w Lizbonie. „Dzięki opracowywaniu rozwiązań we współpracy z interesariuszami, w tym przedstawicielami organów publicznych i ministerstw zdrowia w krajach endemicznych, nasze narzędzia, scenariusze i zalecenia odpowiadają rzeczywistym potrzebom decyzyjnym i mogą stanowić część strategii zapewniającej gotowość na zagrożenia”. Opracowany przez zespół projektu zestaw narzędzi(odnośnik otworzy się w nowym oknie) łączy wszystkie te materiały, aby pomóc podmiotom odpowiedzialnym za zdrowie publiczne w przygotowaniach i zwiększaniu odporności. Jednocześnie wpisuje się w założenia unijnych i światowych strategii klimatycznych i zdrowotnych. „Osiągnięte rezultaty stanowią wynik procesu obejmującego wszystkie etapy prac, od zebrania danych naukowych do zapewnienia gotowości”, podsumowuje Maia. „Prace realizowane w ramach projektu CLIMOS przyczyniają się od odejścia od metod opartych na reagowaniu na nowe ogniska chorób na rzecz skutecznej profilaktyki opartej na prognozowaniu”.
