Budowa infrastruktury serwisowej w kosmosie
Obecnie wokół Ziemi krąży około 15 000 działających satelitów(odnośnik otworzy się w nowym oknie), a liczba ta podwaja się co dwa lata. Możliwość konserwacji tych satelitów już na orbicie mogłaby przedłużyć ich żywotność, zmniejszając potrzebę wprowadzania nowych satelitów na orbitę oraz pomagając zapobiegać zapełnianiu przestrzeni kosmicznej śmieciami kosmicznymi. „Utrzymanie satelitów w stanie gotowości operacyjnej przez dłuższy czas może również znacznie poprawić zwrot z inwestycji niezbędnych do ich budowy i umieszczenia na orbicie”, mówi Stéphanie Behar-Lafenêtre(odnośnik otworzy się w nowym oknie), kierowniczka ds. rozwoju produktów w zakresie obsługi satelitów na orbicie i logistyki kosmicznej we francuskiej firmie Thales Alenia Space. „Wspiera to bardziej ekonomiczne i odpowiedzialne wykorzystanie przestrzeni kosmicznej, a jednocześnie wzmacnia europejskie możliwości i konkurencyjność na rozwijającym się rynku usług”. Dzięki postępom w dziedzinie zautomatyzowanych robotycznych systemów dokowania projekt EROSS IOD kładzie podwaliny pod faktyczne wprowadzanie takich usług na orbicie. Projekt EROSS IOD był koordynowany przez Thales Alenia Space(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i opiera się na pracach przeprowadzonych w ramach poprzednich projektów finansowanych przez UE: I3DS, EROSS oraz EROSSplus. Jego celem był rozwój wykorzystania autonomicznych statków serwisowych do konserwacji, modernizacji, montażu, naprawy i usuwania odpadów satelitów na orbicie. Wymagało to opracowania zdolności w zakresie zbliżania się do satelitów, ich przechwytywania i obsługi w ramach przygotowań do operacji takich jak tankowanie paliwa i wymiana sprzętu.
Chwytanie satelitów na orbicie
Jednym z takich rozwiązań jest podsystem dokowania, łączący algorytmy wizyjne z systemem naprowadzania, nawigacji i sterowania. Niemieckie Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki (DLR) zbudowało robotyczne ramię CAESAR(odnośnik otworzy się w nowym oknie), natomiast sprzęt do przechwytywania i interfejsów, kamery oraz oprogramowanie sterujące zostały opracowane przez innych członków konsorcjum projektowego. „Długotrwała współpraca między partnerami oraz w ramach różnych projektów badawczych pozwoliła przekształcić poszczególne technologie w zintegrowany system zdolny do przeprowadzenia wymagających operacji serwisowych w testach naziemnych”, zauważa Behar-Lafenêtre. Końcowa demonstracja naziemna obejmowała testy przechwytywania satelitów zarówno w warunkach przygotowanych, jak i nieprzygotowanych, a także operacje montażowe polegające na wymianie kluczowych części w naprawianym satelicie. Prace te dowodzą wykonalności usługi polegającej na tankowaniu i naprawie satelitów na orbicie. „Testy te dostarczyły praktycznych danych dowodzących, że kluczowe elementy mogą ze sobą współpracować, wzmacniając techniczne podstawy przyszłej demonstracji orbitalnej”, dodaje Behar-Lafenêtre.
W kierunku testów na orbicie i komercjalizacji systemu
Technologie wykorzystane w projekcie są obecnie rozwijane pod kątem lotów i integracji w ramach finansowanego przez UE projektu EROSS SC. Celem jest przeprowadzenie około 2030 r. misji pilotażowej, która zademonstruje możliwości serwisowania na orbicie, a następnie przechwyci satelitę wycofanego z eksploatacji w celu kontrolowanego powrotu do atmosfery. „Postrzegamy EROSS IOD jako kluczowe ogniwo łączące dekadę europejskich badań z praktycznymi usługami, nad którymi obecnie pracuje się w ramach projektu EROSS SC”, mówi Behar-Lafenêtre. „Jego owocem są technologie, doświadczenie w zakresie integracji oraz partnerstwa wspierające planowaną demonstrację”. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, w ciągu najbliższej dekady możemy być świadkami komercyjnych misji serwisowych – co pozwoli operatorom czerpać większe korzyści z satelitów, a jednocześnie zarządzać nimi w sposób bardziej odpowiedzialny przez cały okres ich eksploatacji.