Powstanie europejskiej przestrzeni badawczej wymaga krajowych reform
Od 2000 r. Europa pracuje nad budową europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) – otwartej na świat, opartej na rynku wewnętrznym i umożliwiającej swobodny przepływ badaczy, wiedzy naukowej i technologii. Opublikowane niedawno sprawozdanie okresowe (2014 Progress Report) przedstawia ogólny obraz postępu prac nad priorytetami EPB we wszystkich państwach członkowskich i niektórych krajach stowarzyszonych. Jak czytamy w sprawozdaniu, państwa członkowskie w coraz szerszym wymiarze wdrażają mechanizmy wspomagające EPB i odzwierciedlają je w swoich krajowych programach reform. Na przykład krajowe systemy badań naukowych w Europie znacznie się zbliżyły do priorytetów EPB i praktycznie każde państwo członkowskie przyjmuje krajową strategię w zakresie badań i innowacji. Jednak, jak odnotowano w sprawozdaniu, nadal utrzymują się duże różnice między państwami członkowskimi pod względem przydzielania funduszy na badania naukowe. Tymczasem wzrasta współpraca transnarodowa między państwami członkowskimi na szczeblu programowym i stanowi ona obecnie element krajowych strategii w 16 państwach członkowskich. Pod względem rozwoju infrastruktury, 22 państwa członkowskie przyjęły krajowe harmonogramy działań w zakresie infrastruktury badawczej. Sprawozdanie podaje także informacje o postępach pod względem równości płci – kolejny, czołowy priorytet EPB. Pozytywnym akcentem jest fakt, że konkretne uregulowania i/lub krajowe strategie w sprawie równości płci w publicznych badaniach naukowych zostały przyjęte przez ponad połowę państw członkowskich. Pomimo tego Komisja uznaje jednak nadal, że tempo realnych zmian jest nazbyt powolne. Innym priorytetem EPB jest optymalizacja przepływu i transferu wiedzy naukowej oraz dostępu do niej. Do tej pory 20 państw członkowskich podjęło konkretne kroki w celu wsparcia otwartego dostępu do publikacji naukowych, ale jedynie pięć dysponuje odpowiednimi przepisami w sprawie otwartego dostępu do danych naukowych. W sumie sprawozdanie wskazuje, że krajowe strategie, inicjatywy i praktyki są nadal fragmentaryczne, a nadto niektóre z nich nie odzwierciedlają należycie unijnej definicji otwartego dostępu. W sprawozdaniu podkreślono, że państwa członkowskie mają do odegrania pierwszoplanową rolę we wprowadzeniu reform EPB na szczeblu krajowym i wspomaganiu ich wdrażania za pośrednictwem finansowania badań i organizacji prowadzących badania naukowe. Państwa członkowskie mają przedłożyć „harmonogramy działań w zakresie EPB” do połowy 2015 r., w których znajdą się kolejne kroki zmierzające do wdrożenia EPB. Komisja, organizacje badawcze interesariuszy i państwa członkowskie spotkają się w marcu 2015 r. w Brukseli w celu sporządzenia bilansu.
Kraje
Belgia