Skip to main content

Article Category

Wiadomości

Article available in the folowing languages:

Wyznaczanie trendów w nauce: Szczury mogą nie ponosić winy za czarną śmierć

Wyniki nowych badań sugerują, że to pasożyty ludzkie były odpowiedzialne za rozprzestrzenianie się dżumy, a szczur mógł zostać oskarżony niesłusznie.

Zdrowie

Rattus rattus (szczur śniady) od dawna był obwiniany za roznoszenie dżumy, która pochłonęła miliony istnień ludzkich w średniowiecznej Europie i Azji, a niektóre z jej epidemii odnotowano jeszcze na początku XIX wieku. W samej tylko Europie epidemia spowodowała w latach czterdziestych XIV w. śmierć 25 milionów osób. Przyczyny dżumy nie były znane aż do ostatniego globalnego wybuchu epidemii, który rozpoczął się w Chinach w 1855 r. i trwał oficjalnie aż do 1959 r. Studium opublikowane właśnie w czasopiśmie »Proceedings of the National Academy of Science« zwalnia szczury z odpowiedzialności za rozprzestrzenianie tej choroby, obwiniając pasożyty człowieka, takie jak pchły i wszy głowowe, za roznoszenie bakterii w czasie tak zwanej drugiej pandemii. To określenie serii epidemii szerzących się od początku XIV w. po wiek XIX, obejmujące w tym tę, która odcisnęła się w naszej zbiorowej świadomości jako czarna śmierć. Za tę katastrofę, w której zginęła jedna trzecia populacji Europy, obwiniany był szczur śniady. A co jeżeli nie do końca tak mają się sprawy i stworzenie, które kojarzymy z tym spustoszeniem nie jest tak naprawdę za nie odpowiedzialne? Czasopismo National Geographic cytuje naczelną autorkę studium, Katharine Dean, doktorantkę z Centrum Syntezy Ekologicznej i Ewolucyjnej przy Uniwersytecie w Oslo. „Dżuma całkowicie odmieniła historię człowieka, stąd tak ważne jest poznanie sposobu jej rozprzestrzeniania się i powodu, dla którego odbywało się to tak szybko”. Argumenty przemawiające na korzyść szczura Zespół przygotował trzy symulacje epidemii w dziewięciu miastach europejskich, w których dostępne są solidne dane na temat śmiertelności. W przypadku pierwszej nosicielem były szczury, w drugiej – przenoszenie drogą powietrzną i w trzeciej – pchły i wszy ludzkie. W siedmiu na dziewięć modeli, ten oparty na pasożytach ludzkich najdokładniej odzwierciedlił wzorzec rozprzestrzeniania się. Jak utrzymują naukowcy, wniosek jest oczywisty: „Jeżeli roznosicielem byłyby szczury, to mało prawdopodobne byłoby tak szybkie rozprzestrzenianie się epidemii. Raczej przechodziłaby przez dodatkową pętlę szczurów niż rozprzestrzeniała z człowieka na człowieka” – jak BBC relacjonuje wypowiedź prof. Nilsa Stensetha z Uniwersytetu w Oslo. Studium ma głównie znaczenie historyczne, niemniej zrozumienie, co wywołało jedną z najbardziej niszczycielskich pandemii w historii człowieka może pomóc nam w lepszym radzeniu sobie z wybuchami innych epidemii. Wyniki tego typu prac badawczych mogą przyczynić się do obniżenia śmiertelności w przyszłości. Dżuma jest nadal endemiczna w niektórych krajach Azji, Afryki i w Amerykach. Światowa Organizacja Zdrowia informuje, że w latach 2010–2015 zgłoszono 3248 przypadków na świecie, a śmierć poniosły 584 osoby. Możemy kojarzyć czarną śmierć ze średniowiecznymi wizerunkami wozów, masek lekarzy i tańczących szkieletów w towarzystwie znanego czarnego charakteru rattus rattus, ale choroba ta nie jest po prostu zamknięta w odległej przeszłości, a szczur może być zupełnie niewinny!

Kraje

Norwegia