Komisja wyjaśnia dlaczego Europa potrzebuje badań
Przed posiedzeniem Rady Europejskiej w dniach 16 i 17 czerwca, podczas którego ministrowie podejmą pośrednio decyzję w sprawie przyjęcia propozycji Komisji dotyczącej podwojenia nakładów UE na badania i rozwój w latach 2007-2013, Komisja opublikowała wyniki oceny oddziaływania, które uzasadniają słuszność propozycji. Według opublikowanych wyników oceny, która skupiła się na powiązaniach między inwestycjami w badania a wzrostem konkurencyjności, "nowy program ramowy (7. PR) doprowadzi do zwiększenia europejskiego PKB oraz wzrostu eksportu i ograniczenia importu, które to czynniki przyczyniają się do eliminowania problemów Europy związanych z powolnym wzrostem gospodarczym i obniżającą się konkurencyjnością". Ocena uwypukla również korzystne skutki zwiększonych nakładów finansowych UE na badania i rozwój w zakresie tworzenia miejsc pracy i zwiększania wartości dodanej inwestycji na poziomie europejskim. Już od pewnego czasu Europa ponosi konsekwencje niskiego wzrostu gospodarczego i obniżającej się konkurencyjności - stwierdzają autorzy oceny - a przecież współczesna literatura ekonomiczna przekonuje, że podstawowym motorem wzrostu gospodarczego i podniesienia wydajności są badania i rozwój. Najnowsze badania wskazują na przykład, że każdy dodatkowy procent zainwestowany w badania i rozwój w sektorze publicznym przynosi wzrost wydajności o dodatkowe 0,17 procent. W opinii autorów oceny zwiększenie nakładów na europejskie badania i rozwój, w połączeniu ze wzrostem wydatków na poziomie krajowym, mogłoby mieć w konsekwencji znaczący wpływ na wydajność. Finansowanie badań i rozwoju w sektorze publicznym wywołuje ponadto efekt przyciągania prowadzący do dodatkowych inwestycji podejmowanych przez przedsiębiorstwa, co jest kluczowym aspektem pobudzania sektora prywatnego do inwestowania w badania, które powinno stanowić dwie trzecie docelowej wysokości nakładów na badania i rozwój, wynoszących trzy procent PKB. - 7. PR może również zapewnić niezbędne warunki ramowe do przyciągania zagranicznych inwestycji w tej dziedzinie. Obecnie UE traci inwestycje w badania i rozwój na rzecz innych krajów - stwierdzają autorzy oceny wskazując, że w 2001 r. odpływ funduszy z UE przeznaczanych na te cele wyniósł ponad sześć miliardów euro. Następnie autorzy oceny prezentują tezę, że zwiększony budżet na europejskie badania i rozwój mógłby wzmocnić zasoby ludzkie UE, prowadząc do utworzenia jednego miliona nowych miejsc pracy do 2030 r. W kwestii wartości dodanej inwestycji w badania i rozwój na poziomie europejskim ocena wykazuje, że inwestycje takie zachęcają naukowców do współpracy ponad granicami państwowymi oraz wymiany komplementarnych umiejętności i wiedzy, maksymalizując wykorzystanie niedostatecznych zasobów i ograniczając zbędne powielanie badań. Inwestycje prowadzą w ten sposób do zwiększenia efektywności wykorzystania pieniędzy podatników. - Wiele działań badawczych prowadzonych jest na tak dużą skalę i charakteryzuje się tak dużą złożonością, że działające indywidualnie Państwa Członkowskie nie są w stanie zapewnić koniecznych zasobów do ich realizacji. Fundusze UE umożliwiają partnerom łączenie środków, infrastruktury i wiedzy oraz osiągnięcie masy krytycznej niedostępnej na poziomie krajowym. [...] Co więcej, dzięki lepszej koordynacji działań Państw Członkowskich, a jednocześnie poprzez rozwiązywanie zagadnień, które nie są w dostatecznym stopniu ujęte w programach krajowych, 7. PR zapewni bardziej skuteczne finansowanie badań i rozwoju w Europie, a poszczególne sektory uzbroi w znaczący potencjał - dodają autorzy oceny. Tworząc ramy sprzyjające rozpowszechnianiu wyników badań w UE, 7. PR zwiększy dodatkowo szanse przekształcenia ich w innowacyjne produkty i procesy. Utworzenie Europejskiej Rady ds. Badań (ERC) służącej wspieraniu badań podstawowych również doprowadzi do zwiększonej konkurencji będącej skutecznym sposobem promowania wyższej jakości i doskonałości - czytamy w podsumowaniu wyników oceny. Przemawiając w dniu 9 czerwca Komisarz UE ds. Nauki i Badań, Janez Potocnik, przestrzegał przed przyjęciem kompromisowej propozycji przedłożonej przez prezydencję luksemburską, która zmierza do zmniejszenia nakładów na badania o 40 procent w stosunku do propozycji Komisji. Przyjęcie tej kompromisowej propozycji doprowadziłoby do powstania "Europy patrzącej w przeszłość, rozdzielającej posiadane bogactwa" zamiast "Europy przyszłości, rozwijającej się w oparciu w wiedzę i budującej większy dobrobyt dla większej liczby obywateli" - stwierdził Komisarz. Janez Potocnik wyjaśnił, że akceptacja kompromisowej propozycji wymagałaby podjęcia radykalnych decyzji w sprawie wyznaczenia priorytetów badawczych, które powinny być finansowane w przyszłości w celu uniknięcia rozproszenia i fragmentacji wysiłków. - Najbardziej zagrożone byłyby nowe działania i nowe inicjatywy, takie jak utworzenie Europejskiej Rady ds. Badań, wsparcie MŚP [małych i średnich przedsiębiorstw], wzmocnienie programu stypendialnego Maria Curie oraz nowa polityka w zakresie infrastruktury badawczej - powiedział Janez Potocnik. Nawołując Państwa Członkowskie do przeniesienia publicznych nakładów z redystrybucji na inwestycje wspomagające wzrost gospodarczy Komisarz Potocnik ostrzegł, że świat ulega szybkim przemianom. - Życie karze tych, którzy przychodzą zbyt późno - zakończył, cytując byłego prezydenta ZSRR, Michaiła Gorbaczowa.