Debata na temat wykonywania badan ludzkich komorek mozgowych w zwierzetach z rzedu naczelnych
Grupa naukowców i etyków wyraziła zaniepokojenie związane z eksperymentami obejmującymi umieszczanie ludzkich macierzystych komórek mózgowych w mózgach dużych małp człekokształtnych oraz innych gatunków małp, szczególnie gdyby w ich wyniku duża część mózgu szympansa miała składać się z ludzkich neuronów. Naukowcy wstrzymali się od zalecenia rezygnacji z tego typu badań, proponując w zamian podejmowanie działań, które ograniczą ryzyko wystąpienia nieszczęśliwych wypadków prowadzących do powstania potencjalnie niemożliwych do rozwiązania dylematów natury moralnej. Obecnie nie planuje się wykonania eksperymentów tego typu, lecz w przyszłości mogą być one prowadzone w ramach badań nad terapiami z wykorzystaniem komórek macierzystych. Ich celem ma być leczenie chorób przez wszczepianie komórek macierzystych zdolnych do rozwinięcia się w inne komórki, łącznie z komórkami mózgowymi. Jeśli komórki macierzyste okażą się potencjalnie skuteczne w leczeniu ludzkich chorób mózgu, naukowcy będą musieli testować potencjalne terapie na zwierzętach. Delikatnym aspektem tych eksperymentów jest fakt, że znacznie wykraczają one poza ramy tradycyjnych badań wykonywanych na zwierzętach, ponieważ mogą doprowadzić do stworzenia ludzkiego umysłu w ciele zwierząt naczelnych. Przez ponad dwa lata zespół składający się z ponad 20 naukowców, filozofów i prawników dyskutował na temat zakresu, w jakim powyższe badania powinny być dopuszczalne. Wnioski z tej dyskusji zostały opublikowane 15 lipca w czasopiśmie naukowym Science. Po ogólnym stwierdzeniu, że zwierzęta naczelne nie powinny w ogóle być wykorzystywane w eksperymentach, grupa prowadzona przez dr R. Fadena, etyka biomedycznego z amerykańskiego uniwersytetu Johns Hopkins University, rozważała rodzaje badań, które powinny być dopuszczalne w przypadku, gdyby eksperymenty te były wymagane przez organy regulacyjne. Chirurdzy mają nadzieję, że w nowym, odważnym przyszłym świecie neuronauki będą w stanie dokonywać wymiany utraconych lub chorych części mózgu na nowe, zdrowe macierzyste komórki nerwowe wyhodowane w laboratorium. Eksperymenty przeprowadzone najpierw na zwierzętach pokażą stopień oraz powodzenie integracji tych komórek z innymi komórkami mózgowymi. Badania kliniczne zwykle korzystają z wyników uprzednich eksperymentów wykonywanych na myszach lub szczurach cierpiących na jakiś odpowiednik ludzkiej choroby. Jednakże w przypadku pewnych chorób, szczególnie tych dotyczących ludzkiego mózgu, badania wykonywane na gryzoniach nie zapewniają zwykle odpowiedniego podobieństwa przypadku. W przypadku opracowania terapii opartych na komórkach macierzystych leczących chorobę Alzheimera lub Parkinsona, organy regulacyjne mogłyby wymagać przeprowadzenia testów na zwierzętach naczelnych przed rozpoczęciem badań klinicznych z udziałem ludzi. Celem debaty jest wznowienie wcześniejszej dyskusji na temat tego, czy zwierzęta naczelne są odpowiednimi modelami do odtwarzania i rozwijania terapii zwalczających ludzkie choroby, a w szczególności ludzkie choroby mózgu jak choroby Parkinsona oraz Alzheimera, stanowiące dwa priorytetowe kierunki badań w tej dziedzinie. Zespół postanowił nie wracać do uprzednich sporów, skupiając się w zamian na znalezieniu odpowiedzi na pytanie, czy eksperymenty dotyczące komórek macierzystych oraz mózgu generują zupełnie nowe problemy natury etycznej. Największe różnice pomiędzy ludźmi a innymi naczelnymi dotyczą mózgu: mózg ludzki jest, na przykład, cztery razy większy od mózgu szympansa, a zachodzące w nim procesy biochemiczne są niepowtarzalne. Przykładowo, ekspresja genów w ludzkim mózgu jest całkowicie odmienna w porównaniu z innymi naczelnymi. Ludzi odróżnia od innych ssaków brak danej molekuły cukru na powierzchni komórek, co szczególnie ma miejsce w mózgu. Prawdopodobne jest, że ma to ogromny wpływ na jego rozwój i funkcjonowanie. Dodatkowo, mózg ludzki posiada określone rodzaje komórek odpowiedzialnych za funkcje związane z komunikacją, posługiwaniem się językami, rozumieniem i funkcjami autonomicznymi, a także charakterystyką ludzkiego pojmowania rzeczy. Wcześniej wspomniany zespół specjalistów uważa, że istnieje małe prawdopodobieństwo, aby dorosły mózg zwierzęcia naczelnego mógł być w znacznym stopniu zmieniony przez ludzkie komórki. Jednakże zespół ten poważnie obawia się możliwych skutków wszczepienia ludzkich komórek zwierzętom znajdującym się we wcześniejszych stadiach rozwoju. Im większe podobieństwo gatunku naczelnych do ludzi, tym wyższe ryzyko, że zwierzęta te nabędą pewne zdolności związane z pojmowaniem rzeczy charakterystycznym dla ludzi. W przypadku umieszczenia ludzkich macierzystych komórek nerwowych w embrionie szympansa mogą one utworzyć części mózgu w taki sposób, że zwierzęta te staną się bardziej podobne do ludzi. Dr Faden wyjaśnił, że grupa "nie może wykluczyć prawdopodobieństwa, że pewne eksperymenty mogą potencjalnie zmienić poznawczy lub emocjonalny stan zwierzęcia w sposób problematyczny z punktu widzenia etyki�. Zaleceniem zespołu jest minimalizacja szansy, że eksperymenty tego typu zmienią "status moralny� zwierząt poprzez zmianę ich możliwości umysłowych.