Skip to main content

Article Category

Wiadomości

Article available in the folowing languages:

Raport ujawnia wyzwania dla innowacji w Bulgarii

Fundusz Badań Stosowanych i Komunikacji (Fundusz ARC), będący prywatną organizacją non-profit z siedzibą w Sofii, opublikował raport monitorujący innowacyjność i potencjał bułgarskiej gospodarki. Dokument zatytułowany "Innovation.bg: Pomiar potencjału innowacyjnego bułgarski...

Fundusz Badań Stosowanych i Komunikacji (Fundusz ARC), będący prywatną organizacją non-profit z siedzibą w Sofii, opublikował raport monitorujący innowacyjność i potencjał bułgarskiej gospodarki. Dokument zatytułowany "Innovation.bg: Pomiar potencjału innowacyjnego bułgarskiej gospodarki" ma wspomóc wysiłki bułgarskiego sektora publicznego i prywatnego, podejmowane w celu pomyślnego przejścia do gospodarki napędzanej innowacjami. Raport koncentruje się na szeregu określonych krajowych uwarunkowań gospodarczych, politycznych i instytucjonalnych, identyfikując kilka wyzwań, którym należy sprostać, aby rozwinąć "nowoczesny" system innowacji. Pomimo znacznego wzrostu gospodarczego postępującego od końca lat dziewięćdziesiątych, wskaźniki ekonomiczne sygnalizują, że Bułgaria nadal znajduje się wyraźnie poniżej przeciętnego poziomu prezentowanego przez 25 krajów UE. Jednakże, za konkurencyjnością w ostatnich latach kryją się jednorodne, pracochłonne i materiałochłonne produkty krajowe oraz niskie koszty. Choć autorzy raportu uznają innowacje za istotne narzędzie poprawy konkurencyjności bułgarskiego przemysłu i gospodarki ogólnie w perspektywie długookresowej, jednocześnie stwierdzają, że poziom inwestycji w elementy składowe procesu innowacji, a mianowicie naukę i technologię, jest ograniczony. W raporcie podano, że udział przedsiębiorstw innowacyjnych w gospodarce bułgarskiej wynosi około jednej czwartej średniej w 25 krajach UE. Zauważono również, że w przedsiębiorstwach uznanych za innowacyjne, działania takie opierają się przede wszystkim na pozyskiwaniu nowych maszyn i urządzeń, zaś drugorzędną rolę odgrywają inwestycje w marketing, szkolenia personelu oraz badania i rozwój. Takie zachowanie - stwierdzają autorzy raportu - odzwierciedla stosunkowo wczesny etap rozwoju rynkowego i innowacji w bułgarskiej gospodarce, charakteryzujący się produkcją niedrogich produktów o niskim poziomie zróżnicowania. W branżach, w których nastąpiła największa akumulacja bezpośrednich inwestycji zagranicznych, udział przedsiębiorstw innowacyjnych jest wyższy. Raport wskazuje, że w celu pełnego wykorzystania inwestycji zagranicznych, konieczna jest bardziej intensywna absorpcja innowacji i wiedzy z zewnątrz, jak również przyciąganie dalszych inwestycji zagranicznych, opartych w większym stopniu na działalności badawczo-rozwojowej. W ubiegłym dziesięcioleciu ogólne wydatki na badania i rozwój, wyrażone jako procent bułgarskiego PKB, pozostawały mniej więcej na poziomie jednej czwartej średniego poziomu w 15 starych państwach członkowskich UE. Jak stwierdza się w raporcie, wkład przedsiębiorstw w badania i rozwój jest ponad połowę niższy od wkładu państwa. W wiodących innowacyjnych gospodarkach Europy jest zupełnie odwrotnie. Jak zauważają autorzy raportu, niedobór ten najbardziej dotyka system stosowanych oraz eksperymentalnych badań i rozwoju, mających szczególne znaczenie dla innowacji we współczesnej gospodarce rynkowej. W raporcie zaleca się, aby w celu poprawy sytuacji w perspektywie krótko- i średnioterminowej zrównać poziom udziału państwa i sektora prywatnego w wydatkach na badania i rozwój, jednocześnie zwiększając dofinansowanie tej dziedziny do poziomu 1,5 procenta PKB. Długofalowo Bułgaria powinna podnieść wydatki na działalność badawczo-rozwojową do 3 procent PKB zgodnie z celem UE. Jak podkreślają autorzy dokumentu, dla potrzeb zwiększenia inwestycji należy stworzyć solidną infrastrukturę badawczo-rozwojową, którą sektor publiczny mógłby wykorzystać do pomyśnej integracji bułgarskiego systemu innowacji z Europejskim Obszarem Gospodarczym. Bułgarskie instytucje badawczo-rozwojowe i przedsiębiorstwa innowacyjne powinny uczestniczyć w specjalistycznych programach UE i NATO. Raport zaleca, aby w celu utrzymania przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa tworzyły specjalne działy badawczo-rozwojowe, które opracowywałyby produkty o wyższej wartości dodanej, wymagające dużego wkładu wiedzy. Innymi czynnikami decydującymi o długofalowym rozwoju bułgarskiego systemu innowacji są jakość i wielkość istniejącego kapitału ludzkiego. Autorzy raportu przekonują, że zdolność bułgarskiej gospodarki do wchłaniania, wykorzystywania i adaptacji nowej wiedzy, jak również wprowadzania innowacji z zewnątrz jest uwarunkowana jakością nauczania w szkołach średnich i wyższych oraz jakością systemu kształcenia ustawicznego. Prócz tego w raporcie opisano problemy występujące na wszystkich szczeblach systemu szkolnictwa, a jednocześnie wskazano na pojawiające się oznaki lepszego dostosowywania się uniwersytetów do potrzeb rynku. Szczególnie dotyczy to specjalizacji technicznych, w szczególności związanych ze szkoleniami w zakresie IT. Sugeruje się, że decydenci powinni zwiększyć wysiłki w celu zwielokrotnienia takich pozytywnych tendencji i poświęcić więcej czasu na podwyższenie wymagań jakościowych wykształcenia otrzymywanego po zakończeniu procesu edukacji. Zdaniem autorów raportu, podejmowanie kariery naukowej (na poziomie doktoranckim) i wielkość zatrudnienia w działalności badawczo-rozwojowej również określa wewnętrzny potencjał innowacyjny gospodarki. Jednakże, dane statystyczne z 2002 r. pokazują, że zatrudnienie w działalności badawczo-rozwojowej na tysiąc mieszkańców Bułgarii plasuje się poniżej poziomu obserwowanego w dziesięciu nowych państwach członkowskich UE. W rzeczywistości liczby te są jeszcze niższe w sektorze prywatnym i gdyby nie dane z sektora publicznego, które wpłynęły na podwyższenie ogólnych statystyk w sektorze badań i rozwoju, braki w zatrudnieniu byłyby wyższe - stwierdza się w raporcie. Zauważono, że jakkolwiek dotowanie przez państwo przerostu zatrudnienia w dziedzinie badań i rozwoju odziedziczone z przeszłości częściowo przyczyniło się do zachowania potencjału naukowego w okresie przejściowym, to w długofalowej perspektywie nierównowaga między wielkością zatrudnienia w publicznej i prywatnej działalności badawczo-rozwojowej powoduje niewydolność i brak zrównoważonego rozwoju. Przekonuje się, że ostrożne zmniejszanie zatrudnienia dotowanego przez państwo stanowi istotny krok w kierunku poprawy rynkowej efektywności systemu nauki i edukacji. Inne czynniki warunkujące rozwój gospodarki opartej na innowacjach obejmują tworzenie sieci biznesowych wokół konkretnych grup innowacyjno-technologicznych zamiast budowania szerokich stosunków rynkowych, rozwój nowoczesnej infrastruktury technologii informacyjno-komunikacyjnych, zapewnianie najbardziej skutecznych powiązań między instytucjami publicznymi i prywatnymi zajmującymi się innowacjami oraz wspieranie przedsiębiorczości wśród ludności bułgarskiej. Na zakończenie autorzy raportu przekonują, że dla rozwoju innowacji w Bułgarii konieczne jest rozwiązanie tych realnych problemów za pomocą krajowej polityki innowacyjnej.

Kraje

Bułgaria