Zielony Tydzień - dlaczego przyroda jest ważna i dlaczego badania odgrywają zasadniczą rolę
Unijny komisarz ds. środowiska Stavros Dimas na konferencji inaugurującej Zielony Tydzień w dniu 30 maja wygłosił przemówienie zatytułowane "Dlaczego przyroda jest ważna" ("Why Nature Matters"). Komisarz podkreślił kilkakrotnie, że "powstrzymanie utraty bioróżnorodności i ograniczenie zmian klimatu są dwoma najważniejszymi wyzwaniami, przed którymi stoi nasza planeta". Przedstawił także kluczową rolą badań w ramach planu działań na rzecz bioróżnorodności, który ma się zmierzyć z tymi kwestiami. Komisarz Dimas zwrócił uwagę, że choć zmiany klimatu skutecznie opanowują pierwsze strony gazet, to spadek bioróżnorodności jest równie poważnym, i powiązanym, zagrożeniem. Komisarz przyciągnął uwagę publiczności alarmującymi statystykami dotyczącymi spadku bioróżnorodności. Światowy wskaźnik wymierania gatunków jest co najmniej 100 razy większy niż wskaźnik naturalny i szacuje się, że 34 000 gatunków roślin i 5 200 gatunków zwierząt stoi w obliczu wyginięcia. Oznacza to, że zagrożona jest jedna ósma wszystkich gatunków ptaków, jedna czwarta wszystkich ssaków i jedna trzecia wszystkich płazów. Naukowcy nie przesadzają, mówiąc o szóstym wielkim wymieraniu gatunków na Ziemi. Ostatnie miało miejsce 65 milionów lat temu i było to wtedy, kiedy odeszły dinozaury - powiedział. Omawiając to zagadnienie komisarz Dimas odesłał delegatów do planu działań przygotowanego w maju przez Komisję i podał dwa istotne powody umieszczenia spadku bioróżnorodności na czele programu politycznego. - Pierwszy z nich to taki, że przyroda jest wartością samą w sobie - powiedział. - Ponieważ degradacja ekosystemu jest często nieodwracalna, a utrata gatunku zawsze jest nieodwracalna, kiedy niszczymy przyrodę pozbawiamy przyszłe pokolenia możliwości przeżycia i rozwoju. To jest nie tylko nieodpowiedzialne zachowanie - to jest także nieetyczne. - Drugim powodem jest to, ż przyroda jest fundamentem jakości naszego życia - mówił. - Musimy być uczciwi i przyjąć, że istnieje powszechne - i całkowicie błędne - przekonanie, że ochrona przyrody odbywa się kosztem rozwoju gospodarczego. Rozwianie tego mitu jest głównym tematem komunikatu Komisji. Jego kluczowe przesłania mówią, że podstawą naszego dobrobytu są zdrowe ekosystemy i że ekosystemy - zarówno w UE, jak i na całym świecie - są dalekie od takiego stanu. Są one w rzeczywistości w stanie upadku. ONZ określiła cztery "usługi ekosystemów" w swojej Milenijnej Ocenie Ekosystemów (Millennium Ecosystem Assessment) z 2005 r. Są one uznawane za dane raz na zawsze, lecz doświadczają spadku o dwie trzecie: - zapewnienie takich towarów, jak żywność, włókna, paliwa i surowce; - regulacja powietrza, którym oddychamy i systemu wód planety; - regulacja żyzności gleby i reprodukcji roślin; - korzyści kulturowe z dzikiej przyrody i obszarów naturalnych. W praktyce pogorszenie się tych "usług ekosystemów" skutkuje uszczupleniem zasobów naturalnych, na przykład niemal całkowitym wytępieniem tak niegdyś popularnej ryby, jak dorsz lub zniszczeniem siedlisk przyrodniczych, które łagodziłyby skutki katastrof naturalnych, takich ja huragan Katrina lub azjatyckie tsunami. - To są przykłady z pierwszych stron gazet - powiedział komisarz Dimas. - A jest o wiele więcej przykładów o mniejszej skali i mniej gwałtownym przebiegu [...] lecz, gdy wziąć je pod uwagę łącznie, przedstawiają znaczącą szkodę dla naszej gospodarki. Komisarz wyjaśnił następnie, że utrata zasobów genetycznych jest dosłownie nieoceniona - ewolucja oznacza, że sposób, w jaki rozwija się gatunek jest siłą rzeczy nieznany, ponieważ dzieje się to w odległej przyszłości. Nie wiemy, co tracimy. Te "usługi ekosystemów" mają większe oddziaływanie, niż mogłoby się zdawać na pierwszy rzut oka. Brytyjscy naukowcy doszli do wniosku, że działalność oparta na środowisku naturalnym wnosi szokująco wysoki wkład w gospodarkę brytyjską rzędu 100 miliardów euro rocznie. W Kostaryce ekoturystyka jest najbardziej dochodową gałęzią gospodarki. Komisarz Dimas wprowadził chwilę refleksji rozważając chiński cud gospodarczy. - Dwadzieścia lat niekontrolowanego wzrostu oznacza około 20 procent gleby dotkniętej erozją. 75 procent jezior i prawie wszystkie wody przybrzeżne są sklasyfikowane jako zanieczyszczone. 90 procent obszarów trawiastych jest zdegradowanych - powiedział. Najwyraźniej cud gospodarczy ma swoją cenę. W Europie, w której znajduje się część najbardziej zanieczyszczonych obszarów świata, już w latach 70. podjęto kroki zapobiegające degradacji środowiska. Inicjatywa NATURA 2000 połączyła naturalne przestrzenie Europy, tworząc obszar, który będzie "największą jednostką terytorialną UE - większą niż jakiekolwiek państwo członkowskie". Plan działań wyposaża UE w strategię postępowania na cztery sposoby - spojrzenie poza rok 2010, ustanowienie mechanizmu dla europejskiego doradztwa naukowego mającego wspierać przyszłe decyzje, identyfikację dziedzin przyszłych badań i w końcu otwarcie debaty na temat przyszłości przyrody. Komisarz Dimas podsumował swoją wypowiedź mówiąc, że bioróżnorodność musi zająć bardziej poczesne miejsce na liście priorytetów w Europie. - To jest przyczyna, dla której zdecydowałem poświęcić tegoroczny Zielony Tydzień tematyce bioróżnorodności. Chciałbym zatem zakończyć zapraszając wszystkich Państwa do wsłuchania się i włączania w wydarzenia najbliższych czterech dni - oraz do zabrania ze sobą pod koniec tygodnia przesłania, że bioróżnorodność jest ważna - powiedział.