Partnerzy BEE-SHOP działają na rzecz wyeliminowania zanieczyszczenia miodu
Miód jest jednym z najstarszych pomysłów żywieniowych ludzkości. Apikultura, czyli sztuka pszczelarstwa, stosowana była w Grecji już w czasach prehistorycznych i obrosła wieloma mitami. Miód znaleziono nawet w grobowcu Tutenchamona w Egipcie. Dzisiaj pszczelarstwo jest profesją i hobby w całej Europie i na świecie. Jakość miodu jest regulowana licznymi przepisami europejskimi i krajowymi, lecz coraz bardziej zanieczyszczone środowisko w połączeniu ze zwiększonym stosowaniem agrochemikaliów powodują, że miód narażony jest na zanieczyszczenie. Kolejnym zagrożeniem jest szeroka gama środków chemicznych stosowanych do zwalczania chorób atakujących pszczoły miodne, co z kolei może prowadzić do zanieczyszczenia miodu silnie toksycznymi związkami. Projekt BEE-SHOP skupia pracujących w sieci dziewięć wiodących europejskich grup badawczych, zajmujących się pszczołami, oraz partnerów branżowych, i jest finansowany z budżetu priorytetu tematycznego "jakość i bezpieczeństwo żywności" szóstego programu ramowego (6. PR). Pierwszym zamierzeniem projektu jest ograniczenie potencjalnych przyczyn zanieczyszczenia miodu, wynikających ze zbierania przez pszczoły nektaru zanieczyszczonego środkami owadobójczymi oraz zwalczania chorób pszczół miodnych przy pomocy środków chemicznych (chemioterapii). - W związku z nasileniem chorób występujących u pszczół miodnych opracowano nowe rodzaje chemioterapii - powiedział serwisowi CORDIS Wiadomości profesor Robin Moritz, koordynator projektu. - Większość pszczół jest zwykle podatna na choroby, lecz może istnieją gatunki, które wykazują mniejszą podatność i my poszukujemy takich gatunków - dodał. Cele projektu są bardzo ambitne i sprowadzają się do całkowitego wyeliminowania konieczności stosowania środków chemicznych w zwalczaniu chorób pszczół. Ponadto zespół ma nadzieję na: określenie związków zawartych w miodzie, które leczą choroby pszczół miodnych, wyizolowanie genów decydujących o odporności na choroby, poznanie jak można uniknąć zbierania przez pszczoły zanieczyszczonego nektaru, a także opracowanie nowych technik pszczelarstwa ograniczających rozprzestrzenianie się chorób w poszczególnych rodzinach pszczelich i między rodzinami. Wszystkie działania w ramach projektu BEE-SHOP, na różne sposoby, mają jeden nadrzędny cel, jakim jest poprawa jakości miodu i utrzymanie tej jakości. - Dlatego poszczególne elementy łańcucha pokarmowego w przypadku miodu zostaną skrupulatnie wyodrębnione, od dzbana miodu do każdej pojedynczej kropelki nektaru w kwiatach, zbieranej przez pojedynczą pszczołę robotnicę. Każde ogniwo w łańcuchu będzie zbadane pod kątem minimalizowania zanieczyszczenia w każdej fazie - twierdzą partnerzy projektu. Dotychczas brak było standardowych metod badania jakości i tą sprawą partnerzy mają się zająć. Szczególnie innowacyjną częścią projektu będzie wykorzystanie genomu pszczoły miodnej do opracowania instrumentów molekularnych umożliwiających kontrolę kojarzeń i wybór rodzin pszczelich odpornych na choroby. U pszczół występują konkretne geny kontrolujące odporność na określone choroby. Umiejętność kontroli kojarzeń i wybór pnia pszczelego wyeliminowałaby całkowicie konieczność stosowania chemioterapii. Wcześniejsze projekty skoncentrowane na selekcji związanej z odpornością na choroby kończyły się mieszanymi wynikami, przede wszystkim dlatego, że badanie i wybór rodzin pszczół miodnych jest procesem wyjątkowo czasochłonnym - w przypadku jednego pokolenia trwa zwykle dwa lata. Z uwagi na to, że pszczoły matki oraz trutnie kojarzą się w czasie lotu weselnego na wysokości około 20 metrów nad ziemią, kontrola kojarzeń jest również trudna. Innym sposobem zapobiegania zanieczyszczeniu miodu jest kontrola zachowania pszczół podczas zbierania nektaru i tym samym kontrola surowca, z którego produkowany jest miód. Dlatego zespół będzie starał się rozpoznać geny, które są odpowiedzialne za mechanizmy behawioralne i fizjologiczne. Większość europejskich grup badawczych zajmujących się pszczołami miodnymi nie jest przyzwyczajona do współpracy, chociaż w kontekście czwartego i piątego programu ramowego tworzone były sieci finansowane przez UE. Zbliżenie i współdziałanie tych grup przyniesie korzyść wszystkim uczestnikom. - Znane na całym świecie doskonałe grupy badawcze działają w Europie w rozproszeniu. Omawiana sieć je łączy, no i oczywiście zyskujemy na tym, że nasza wiedza specjalistyczna wzajemnie się uzupełnia - powiedział profesor Moritz.