Decydenci polityczni powinni uczynić więcej w walce z rakiem szyjki macicy
Podczas pierwszego Europejskiego Tygodnia Profilaktyki Raka Szyjki Macicy, w dniu 23 stycznia w Brukseli przedstawiono petycję wzywającą instytucje UE i krajowe rządy do intensywniejszych działań na rzecz zmniejszenia liczby zachorowań. Co roku u około 50 000 kobiet w Europie rozwija się rak szyjki macicy powodując śmierć około 25 000 z nich. Jak na ironię, choć jest to drugi najczęściej występujący nowotwór na całym świecie, jest on także jedną z najłatwiejszych do wykrycia i wyleczenia postaci raka. Skuteczne, zorganizowane programy badań przesiewowych mogą zapobiec 80 procentom zachorowań. Celem Europejskiego Tygodnia Profilaktyki Raka Szyjki Macicy było zwiększenie świadomości na temat tej choroby i znaczenia badań przesiewowych, a także przekonanie decydentów politycznych, że istnieją środki, które mogą praktycznie wyeliminować zachorowania. W petycji podpisanej przez 54 organizacje z 20 krajów oraz ponad 40 deputowanych do Parlamentu Europejskiego zaapelowano do decydentów politycznych o wprowadzenie zorganizowanych programów badań przesiewowych pod kątem raka szyjki macicy zgodnie z wytycznymi UE oraz ułatwienie wymiany najlepszych praktyk między państwami członkowskimi. Sygnatariusze dokumentu wezwali również do wsparcia badań nad najodpowiedniejszymi sposobami wykorzystania nowych technologii w programach ochrony zdrowia publicznego, a także do wyrażenia uznania dla organizacji pozarządowych pracujących nad zmniejszeniem liczby przypadków raka szyjki macicy. Przemawiając w dniu 23 stycznia, kilku eurodeputowanych podkreśliło różnice we wskaźnikach śmiertelności odnotowywanych w poszczególnych krajach europejskich. W 12 nowych państwach członkowskich UE i w innych krajach Europy Wschodniej liczba zachorowań oraz wskaźniki śmiertelności są dwa razy wyższe niż w 15 starych państwach UE. Różnice te można przypisać niejednakowemu dostępowi kobiet do programów badań przesiewowych. - Należy zapewnić równy dostęp do świadczeń socjalnych i zdrowotnych we wszystkich częściach UE. Nie wyeliminujemy raka szyjki macicy, jeśli [nowa] szczepionka będzie podawana tylko kobietom dobrze sytuowanym i wykształconym w niektórych państwach członkowskich. Są to osoby, które już w tej chwili korzystają z badań przesiewowych - powiedziała litewska eurodeputowana Jolanta Dickuté. Brytyjska eurodeputowana Glenis Willmott wezwała nowe państwa członkowskie UE do skorzystania z wiedzy specjalistycznej zgromadzonej przez Wielką Brytanię przez ostatnie 20 lat. Przyznała ona, że ochrona zdrowia jest "zazdrośnie strzeżona przez państwa członkowskie", ale, jak dodała, nie oznacza to, że europejskie podmioty nie mogą nic zrobić. Wytyczne Komisji, spodziewane już wkrótce, wywrą presję na państwa członkowskie, zmuszając je do dopasowania swoich działań do tego co robią inni, stwierdziła. Duża część badań w przeszłości koncentrowała się na opracowaniu szczepionki przeciw rakowi szyjki macicy. Chorobę tę wywołują niektóre rodzaje wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Istnieje ponad 100 rodzajów wirusa HPV, a około 15 z nich jest związanych z rozwojem raka szyjki macicy. Wirus HPV narządów płciowych rozprzestrzenia się zwykle poprzez kontakty seksualne i występuje tak powszechnie, że prawdopodobnie wszyscy dorośli aktywni seksualnie byli nim zarażeni w jakimś okresie swego życia. W większości przypadków infekcja znika samoistnie po 6-12 miesiącach. HPV może jednak wywołać zmiany przedrakowe w komórkach szyjki macicy, wykrywane przez pobranie wymazu cytologicznego. Naukowcy poszukują sposobów zapobiegania zakażeniom kobiet wirusem HPV. Próby kliniczne przechodzą obecnie dwie różne szczepionki i obydwie wyglądają obiecująco. Mają one chronić przed zakażeniami dwoma najczęściej występującymi rodzajami wirusa brodawczaka narządów płciowych: 16 i 18. Te dwa szczepy odpowiadają łącznie za 60-70 procent przypadków raka szyjki macicy. Ponieważ szczepionki mają przede wszystkim zapobiegać zakażeniom kobiet wirusem HPV, ich skuteczność byłaby najwyższa przy podawaniu dziewczętom przed rozpoczęciem życia seksualnego. Naukowcy sprawdzają obecnie, jaki okres byłby najlepszy na zastosowanie szczepionki. Z budżetu szóstego programu ramowego (6. PR) UE finansuje kilka projektów badawczych, których partnerzy pracują nad zmniejszeniem liczby przypadków raka szyjki macicy. Większość z nich koncentruje się na ułatwieniu diagnozy. Uczestnicy projektu MICROACTIVE dążą do zmniejszenia kosztów badań przesiewowych i w ten sposób zwiększenia ich dostępności dla wszystkich poprzez umożliwienie lekarzowi rodzinnemu przeprowadzenia diagnozy w swym gabinecie. Przyspieszy to postawienie diagnozy, zmniejszy niepokój pacjentek i zwiększy szanse na szybsze rozpoczęcie leczenia. Kluczowym elementem projektu jest wykrywanie przy pomocy biomarkera mRNA. Projekt SmartHEALTH uzyskał dofinansowanie z UE w wysokości 12,3 mln euro na opracowanie otwartej, zintegrowanej architektury nowych, biodiagnostycznych systemów i wsparcie firm wykorzystujących testy biologiczne. Częścią składową systemu będzie prawdopodobnie jednorazowa kaseta wypełniona płynem i bazowa stacja komputerowa połączona ze środowiskiem e-zdrowia (karty zdrowia, dane o pacjentach, usługi internetowe). Podejście informatyczne zostało też przyjęte przez partnerów projektu ASSIST, którzy opracowują technologię gromadzenia kartotek pacjentów w repozytoriach. Zebranie informacji o pacjentach w jednym miejscu pomoże badaczom w identyfikowaniu nowych markerów ryzyka, stawianiu diagnoz i prognozowaniu. Repozytoria umożliwią im również tworzenie grup badawczych "na żądanie" i wykorzystanie kartotek pacjentów w nowych badaniach Oczekuje się, że ułatwi to ekspertom odkrycie związku między zakażeniem HPV, zwyczajami pacjentek i ich genotypami. Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów pracuje obecnie nad uaktualnionymi wytycznymi dla badań przesiewowych pod kątem raka szyjki macicy, które zostaną wkrótce opublikowane.