DAMOCLES: Zrozumieć zmiany klimatyczne w obszarze Arktyki
Gwałtowny wzrost temperatur w obszarze Arktyki oznacza, że prawdopodobnie do lata 2060 r. z Oceanu Arktycznego zniknie pokrywa lodowa. Będzie to miało znaczący wpływ zarówno na środowisko, jak i na działalność człowieka, od rybołówstwa po produkcję ropy i gazu, jednakże brak danych oznacza, że nadal istnieją poważne luki w naszym rozumieniu systemu klimatycznego Arktyki. Zaradzić tej sytuacji próbuje projekt DAMOCLES (rozwijanie modelowania i możliwości obserwacyjnych na potrzeby długoterminowych badań środowiskowych w obszarze Arktyki), który gromadzi ponad 40 partnerów z UE i spoza niej. Jest on finansowany w ramach szóstego programu ramowego UE a przeznaczona na ten cel kwota wynosi 16,1 miliona euro. Projekt stanowi najważniejszy wkład europejski w Międzynarodowy Rok Polarny, który właśnie się rozpoczął. - Głównym celem projektu DAMOCLES jest badanie losu lodu morskiego w regionie Arktyki - powiedział w rozmowie z CORDIS Wiadomości koordynator projektu Jean-Claude Gascard z Uniwersytetu im. Pierre'a i Marie Curie. Partnerzy projektu planują opracować szeroko zakrojony system monitorowania i obserwacji służący zwiększeniu naszej wiedzy na temat bieżących zmian w arktycznym układzie atmosfera-lód-ocean. Zbieranie danych w surowym środowisku arktycznym jest niesłychanie trudne i choć badacze będą czerpać informacje z istniejących źródeł, takich jak satelity, to poświęcą się też opracowaniu innowacyjnych technologii pozyskiwania danych na temat lodu, oceanu i atmosfery na dalekiej północy. Jednym z głównych priorytetów projektu jest rozwój technik pomiaru grubości lodu. - Chcemy zrozumieć, dlaczego lód morski się zmienia oraz czy lód wieloletni zaniknie i zostanie zastąpiony przez lód jednoroczny, więc zdecydowanie potrzebujemy nowej techniki pomiaru grubości lodu, bardziej niż techniki pomiaru powierzchni pokrywy - wyjaśnił profesor Gascard. Poza koordynowaniem projektu DAMOCLES profesor Gascard uczestniczy w samych badaniach prowadzonych w ramach projektu, analizując strukturę oceanu pod lodem. - Nawet jeśli DAMOCLES jest projektem skupionym na badaniu lodu morskiego, to musimy wiedzieć, co się dzieje w atmosferze tuż powyżej i w oceanie tuż poniżej - powiedział. - Naszym głównym zadaniem w laboratorium w Paryżu jest przyjrzenie się strukturze oceanu tuż pod lodem. W ramach działań promocyjnych partnerzy projektu rozpoczeli właśnie objazdową wystawę, która ma na celu informowanie opinii publicznej o badaniach w Arktyce, a zwłaszcza o pracach objętych projektem DAMOCLES. - Realizacja projektu DAMOCLES to bardzo skomplikowane zadanie. To olbrzymie przedsięwzięcie angażujące środki takie jak statki, samoloty, lodołamacze, zapisy satelitarne i bardzo skomplikowany sprzęt techniczny pod lodem i w oceanie w obszarze Arktyki - powiedział Richard de Ferranti z Międzynarodowej Fundacji Polarnej, jednego z partnerów projektu. - Próba wyjaśnienia, jak to działa i jak powiększy naszą wiedzę o Arktyce, a także podanie tego w sposób przyswajalny dla wielu ludzi była sporym wyzwaniem, ale zrobiliśmy co w naszej mocy, by przekazy były możliwie jasne i ciekawe. Wystawa znajduje się obecnie w Muzeum Nauk Przyrodniczych w Brukseli (Belgia) i będzie podróżować po Europie przez cały Międzynarodowy Rok Polarny. Jednym z pierwszych odwiedzających był komisarz UE ds. nauki i badań naukowych Janez Potočnik, który opisał projekt DAMOCLES jako "doskonały przykład tego, jak programy ramowe UE w dziedzinie badań i rozwoju wspierają badania nad klimatem".