Badania ujawniaj± wp³yw klimatu panuj±cego w przesz³o¶ci na bioró¿norodno¶æ
Jak wynika z najnowszych badañ finansowanych przez UE, których opis opublikowano w czasopi¶mie "Ecography", klimat panuj±cy w przesz³o¶ci prawdopodobnie wywiera³ wiêkszy wp³yw na bioró¿norodno¶æ ni¿ dotychczas s±dzono. Odkrycie to ma konsekwencje dla poznania sposobów reagowania przez gatunki na skutki zmian klimatu. Od wieków fascynowa³o naukowców pytanie, dlaczego niektóre rejony zamieszkuje wiêcej gatunków ni¿ inne. Liczne badania prowadzone w ci±gu ostatnich 20 lat wykaza³y, ¿e na aktualne rozmieszczenie gatunków wp³ywaj± typy cyrkulacji energii i wody. Jest to tzw. hipoteza "wspó³czesnego klimatu". Jednak alternatywny pogl±d, zwany hipotez± "klimatu historycznego", g³osi, ¿e obecne bogactwo gatunków stanowi odbicie ich sposobów reagowania na zmiany klimatu zachodz±ce w przesz³o¶ci. W ostatnich badaniach naukowcy zajêli siê wystêpuj±cymi w Europie gatunkami gadów i p³azów, d±¿±c do ustalenia wp³ywu zmienno¶ci klimatycznej, obserwowanej w przesz³o¶ci i obecnie, na ich dzisiejsze rozmieszczenie. Wyniki tych badañ kwestionuj± pogl±d, ¿e ró¿norodno¶æ gatunków mo¿na wyja¶niæ i przewidywaæ tylko na podstawie wspó³czesnych typów klimatu. - Uzyskane przez nas wyniki s± uderzaj±ce, gdy¿ zaprzeczaj± wcze¶niejszym badaniom wzorców przestrzennych bogactwa gatunków przeprowadzonym na wielk± skalê - powiedzia³ dr Carsten Rahbek z Uniwersytetu w Kopenhadze. - Zastosowanie w badaniach analizy ilo¶ciowej dostarczy³o pierwszego dowodu na to, ¿e klimat panuj±cy w przesz³o¶ci móg³ mieæ wp³yw na obecne wzorce przestrzenne bogactwa gatunków niezale¿nie od wspó³czesnego klimatu i to przynajmniej w takim samym stopniu. Jak wyja¶ni³ dr Miguel Araújo z hiszpañskiego Narodowego Muzeum Nauk Przyrodniczych, odkrycia te maj± bardzo istotne konsekwencje. - Poznanie mechanizmów przyczyniaj±cych siê do powstania i zachowania ró¿norodno¶ci dostarcza nam cennych informacji pozwalaj±cych na przewidywanie wp³ywu wspó³czesnych zmian klimatu na bioró¿norodno¶æ - stwierdzi³. - Je¿eli obecne warunki klimatyczne rzeczywi¶cie sprzyjaj± bogactwu gatunków, to mo¿na wykorzystaæ wspó³czesne zmienne klimatyczne do dok³adnego przewidywania wp³ywu zmian klimatu na bioró¿norodno¶æ. O ile, jak wykaza³y nasze badania, mechanizmy ukryte za wspó³czesnymi wzorcami przestrzennego bogactwa gatunków rzeczywi¶cie podlegaj± silnym wp³ywom historycznego klimatu, obecne prognozy klimatyczne mog± okazaæ siê w znacznym stopniu b³êdne. Nale¿y wiêc rozwin±æ alternatywne sposoby podej¶cia do kwestii przewidywania skutków zmian klimatu dla bioró¿norodno¶ci. UE wspiera³a te badania w ramach projektu ECOCHANGE ("Wyzwania w zakresie oceny i przewidywania zmian bioró¿norodno¶ci i ekosystemów w Europie") finansowanego w obszarze tematycznym "Zrównowa¿ony rozwój, globalna zmiana i ekosystemy" szóstego programu ramowego (6PR).