Późne ojcostwo zwiększa ryzyko choroby afektywnej dwubiegunowej
Szwedzcy naukowcy stwierdzili w oparciu o analizę krajowych danych rejestrowych zwiększone ryzyko wystąpienia choroby afektywnej dwubiegunowej u potomstwa mężczyzn, którzy zostali ojcami w wieku powyżej 54 lat. Okazało się, że wczesny początek tej choroby ściśle związany jest z późnym ojcostwem. Choroba afektywna dwubiegunowa jest zaburzeniem czynności mózgu, które powoduje gwałtowne wahania nastroju, energii i zdolności funkcjonowania dotkniętej nią osoby. Pojawia się ona zazwyczaj pod koniec okresu dojrzewania lub na początku wieku dorosłego, jakkolwiek może występować również u dzieci i osób starszych. Choroba afektywna dwubiegunowa może objawiać się różnymi symptomami - od euforii i nadużywania substancji odurzających po depresję i przewlekłe bóle - i skutkować problemami w relacjach z najbliższymi osobami, osłabieniem zdolności funkcjonowania, a także samobójstwem. Przyjmuje się, że jednym z głównych czynników sprzyjających występowaniu tej choroby są przypadki zaburzeń psychotycznych w rodzinie. Są jednak jeszcze inne przyczyny, a w rodzinach wielu chorych na zaburzenia dwubiegunowe nie było przypadków chorób psychicznych. Liczne dowody wskazują na istnienie związku między wiekiem ojca a występowaniem poważnych zaburzeń psychicznych u jego potomstwa, w tym schizofrenii i autyzmu. Praca szwedzkich naukowców jest pierwszym badaniem, którego przedmiotem jest wyłącznie związek między wiekiem ojca a występowaniem choroby afektywnej dwubiegunowej. Wiek ojca uważa się za czynnik istotny w przypadku wielu zaburzeń, ponieważ wraz z wiekiem wzrasta prawdopodobieństwo błędu replikacji DNA w nasieniu mężczyzn. Tworzące spermę komórki ulegają wymianie w cyklu 16-dniowym. Nie zrozumiano jeszcze do końca znaczenia powstających w ten sposób mutacji. Inaczej jest w przypadku kobiet, które rodzą się wyposażone w pełny zestaw komórek jajowych, dzięki czemu błędy replikacji DNA nie występują u nich na równie dużą skalę. Naukowcy przeanalizowali dane 13.428 osób ujętych w szwedzkim rejestrze krajowym, które przeszły leczenie szpitalne w związku z chorobą afektywną dwubiegunową, a ich rodzice również zostali umieszczeni w wykazie. Z analizy wykluczeni zostali pacjenci, u których leczono później szpitalnie schizofrenię, a dla każdego chorego dotkniętego zaburzeniem dwubiegunowym wybrano pięć osób z grupy kontrolnej. Jedną z mocnych stron badania jest duży rozmiar próby oraz to, że diagnostyka i opieka medyczna w zakresie choroby afektywnej dwubiegunowej jest od wielu lat ujednolicona w całej Szwecji. W badaniu przyjęto wąską definicję choroby afektywnej dwubiegunowej oraz ostrożne kryteria włączania. Badanie wykazało, że po uwzględnieniu wieku matki, ryzyko wystąpienia choroby afektywnej dwubiegunowej wzrastało wraz ze wzrostem wieku ojca we wszystkich kategoriach powyżej 29 lat. Największym ryzykiem obarczone było potomstwo mężczyzn, którzy zostali ojcem później niż w wieku 54 lat. Ustalono jednocześnie, że czynnikiem ryzyka jest również wiek matki, szczególnie w grupie 35-39 lat. Głównym wnioskiem badania jest stwierdzenie, że "ryzyko choroby afektywnej dwubiegunowej było znacząco wyższe u potomstwa starszych mężczyzn w porównaniu z potomstwem mężczyzn młodszych" oraz że silny związek między późnym ojcostwem a wczesnym występowaniem choroby afektywnej dwubiegunowej u potomstwa "potwierdza koncepcję, że, podobnie jak w przypadku innych zaburzeń neurorozwojowych, późne ojcostwo zwiększa ryzyko mutacji de novo w genach predysponujących do choroby afektywnej dwubiegunowej". Badanie, opublikowane na łamach "Archives of General Psychology", jest wspólnym dziełem naukowców ze sztokholmskiego Karolinska Institutet oraz brytyjskiego King's College London.
Kraje
Szwecja, Zjednoczone Królestwo