Skip to main content

Article Category

Wiadomości

Article available in the folowing languages:

Naukowcy odkrywają amazońską bioróżnorodność stymulowaną przez Andy

Amazońskie lasy deszczowe są niewątpliwie jednym z najbardziej spektakularnych i obfitujących w gatunki ekosystemów na naszej planecie. Ale co wiemy na temat pochodzenia tej różnorodności? W ramach nowych badań międzynarodowy zespół naukowców rzuca światło na jej historię podk...

Amazońskie lasy deszczowe są niewątpliwie jednym z najbardziej spektakularnych i obfitujących w gatunki ekosystemów na naszej planecie. Ale co wiemy na temat pochodzenia tej różnorodności? W ramach nowych badań międzynarodowy zespół naukowców rzuca światło na jej historię podkreślając, iż u źródła przebogatego zróżnicowania regionu znalazło się niewielkie wypiętrzenie pasma górskiego Andów. Odkrycia opublikowane w magazynie Science pokazują, że ta różnorodność jest o ponad 20 milionów lat starsza niż początkowo sądzono. "Poprzez opublikowane przez nas w tym artykule wyniki piszemy od nowa całą historię Amazonii, jeśli chodzi o rozwój jej różnorodności biologicznej" - wyjaśnia dr Alexandre Antonelli z Wydziału Roślin i Środowiska Uniwersytetu w Gothenburgu w Szwecji, jeden z autorów artykułu. Teorie na temat oddziaływania Andów na różnorodność amazońskich lasów deszczowych przybywało wraz z upływem lat, niemniej naukowcy nie byli w stanie do tej pory wskazać związku przyczynowego. Naukowcy, pracujący pod kierunkiem dr Antonelliego i dr Cariny Hoorn z Uniwersytetu Amsterdamskiego w Holandii, wykorzystali dane geologiczne, filogenetyczne i molekularne datujące się na 65 milionów lat, aby porównać model bieżącej bioróżnorodność w Amazonii z danymi o wypiętrzaniu się Andów. "Domyślaliśmy się na podstawie pewnych rozproszonych skamielin i datowanych gatunków drzew, że amazońska różnorodność rozwinęła się po oddzieleniu się od Afryki" - podkreśla dr Antonelli. "Zatem przyjrzeliśmy się całemu okresowi. Moja praca polegała głównie na koordynowaniu przeglądu opartych na DNA [kwasie dezoksyrybonukleinowym] analiz powiązań między różnymi gatunkami roślin i zwierząt. Przeanalizowaliśmy setki publikacji naukowych, by odkryć, że bardzo niewiele rodzajów jest tak młodych, jak się ludziom wydaje." Według tych odkryć amazońska bioróżnorodność jest powiązana z Andami - obszarem, który powstał, kiedy przycisnęły się do siebie płyty tektoniczne wzdłuż wybrzeża Pacyfiku. "Wypiętrzenie środkowych i północnych Andów było częściowo synchronicznym procesem spowodowanym dopasowywaniem się płyt tektonicznych" - czytamy w artykule. "Subdukcja płyty wzdłuż krawędzi Pacyfiku spowodowała wypiętrzenie środkowych Andów w paleogenie. Późniejsze pęknięcie płyty na Pacyfiku i w następstwie tego zderzenie się nowych płyt z płytą południowoamerykańską i karaibską doprowadziło do zintensyfikowanego wypiętrzania się gór w północnych Andach." To nowe pasmo górskie również odegrało decydującą rolę w zmianie środowiska, zmuszając faunę i florę do przystosowania się do nowych warunków życia. Zespół odkrył, że zmiany w litosferze doprowadziły do przemiany na rozległych terenach podmokłych na północy Ameryki Południowej, które wysychały wraz z powstawaniem Amazonki. Rozmaite rośliny i zwierzęta zyskały zatem nowy, dziewiczy ląd do zadomowienia się. "Zaskoczyło nas istnienie tak ścisłego związku między formowaniem się Andów a różnorodnością Amazonii" - mówi dr Antonelli. "Ten obszar uważano za swoistego rodzaju raj, w którym ewolucja mogła przebiegać w niezakłócony sposób, ale było zupełnie inaczej - wiele się wydarzyło w tym regionie." Zespół podkreśla potrzebę prowadzenia dalszych badań w tym zakresie. "Poznanie mechanizmów, które leżą u podstaw powstawania i ewoluowania amazońskiej bioróżnorodności pozostaje głównym wyzwaniem, które będzie wymagać niezrealizowanej dotychczas interdyscyplinarnej współpracy naukowej" - zauważają autorzy. "Badania ewolucyjne powiązane z filogenią molekularną i skupiskami skamielin powinny skoncentrować się na danych z neogenu i na obfitujących w gatunki, ale słabo zbadanych obszarach. Przyszłe badania powinny skupić się na wspólnej płaszczyźnie między kenozoikiem a obszarami kratonicznymi oraz na przejściu od Andów do Zachodniej (nizinnej) Amazonii. Ten obszar wraz z południowymi peryferiami Amazonii szybko został zaludniony, niemniej jest słabo poznany naukowo." Wkład w badania wnieśli naukowcy z Brazylii, Chile, Hiszpanii, Holandii, Szwajcarii, USA i Wenezueli.

Kraje

Brazylia, Szwajcaria, Chile, Hiszpania, Niderlandy, Szwecja, Stany Zjednoczone, Wenezuela

Powiązane artykuły