Skip to main content

Article Category

Wiadomości

Article available in the folowing languages:

Starzejąca się gwiazda połyka planetę

Międzynarodowy zespół astronomów znalazł dowody na to, że jedna z planet została wchłonięta przez starzejącą się gwiazdę swojego układu. Zespół naukowców pracujących pod kierunkiem Uniwersytetu Stanowego Pensylwania wykazał, że planeta została wchłonięta przez czerwonego olbrz...

Międzynarodowy zespół astronomów znalazł dowody na to, że jedna z planet została wchłonięta przez starzejącą się gwiazdę swojego układu. Zespół naukowców pracujących pod kierunkiem Uniwersytetu Stanowego Pensylwania wykazał, że planeta została wchłonięta przez czerwonego olbrzyma, tj. gwiazdę w schyłkowej fazie ewolucji. Opisane w czasopiśmie Astrophysical Journal Letters badanie było współfinansowane ze środków projektu PLANES ("Poznawanie ewolucji układów planetarnych"), który otrzymał grant programu Marie Curie Action w wysokości 100 tys. euro w ramach siódmego programu ramowego UE (7PR). "Podobny los może czekać planety wewnętrzne naszego układu słonecznego za około 5 miliardów lat, kiedy Słońce stanie się czerwonym olbrzymem i być może sięgnie orbity Ziemi", tłumaczy współautor prac Aleksander Wolszczan, profesor astronomii i astrofizyki na Uniwersytecie Stanowym Pensylwania w USA. Naukowcy z Polski, Hiszpanii i USA dokonali swojego odkrycia, badając gwiazdę i jej planety przy pomocy teleskopu Hobby-Eberly. Wyniki tych badań wskazywały na niecodzienny skład chemiczny gwiazdy oraz istnienie olbrzymiej planety na orbicie eliptycznej wokół tego samego czerwonego olbrzyma (BD+48 740). Jej promień jest około 11 razy większy od promienia Słońca. "Przeprowadzona przez nas szczegółowa analiza spektroskopowa pokazuje, że czerwony olbrzym BD+48 740 zawiera niezwykle duże ilości litu, rzadkiego pierwiastka, który powstawał przede wszystkim podczas Wielkiego Wybuchu 14 miliardów lat temu", mówi dr Monika Adamów z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lit łatwo ulega zniszczeniu w gwiazdach, dlatego tak duże ilości tego pierwiastka w czerwonym olbrzymie zwróciły uwagę naukowców. "Poza Wielkim Wybuchem, teoretycy definiują tylko kilka bardzo konkretnych okoliczności, w których lit może powstawać w gwiazdach", mówi prof. Wolszczan. "W przypadku BD+48 740, wytworzenie się litu prawdopodobnie związane jest z masą planety, która dostała się do wnętrza gwiazdy i spowodowała dodatkowy wzrost jej temperatury". Zdaniem astronomów, eliptyczna orbita nowo odkrytej planety jest w najwęższym miejscu niewiele szersza od orbity Marsa. "Ale jest przy tym dużo bardziej wyciągnięta", mówi prof. Andrzej Niedzielski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. "Tego rodzaju orbity nie są częste w układach planetarnych wokół starszych gwiazd, a orbita planety BD+48 740 jest najbardziej eliptyczną z dotychczas przez nas odkrytych". Według badaczy nietypowy kształt tej orbity wynika z oddziaływań grawitacyjnych między planetami. Jak tłumaczą, "Ruch niewidocznej obecnie planety w kierunku gwiazdy, zanim ta stała się czerwonym olbrzymem, spowodował uderzenie w drugą, dużą planetę strumieniem energii, który wyrzucił ją na zewnętrzną orbitę jak bumerang". "Uchwycenie momentu wchłonięcia planety przez gwiazdę graniczy z cudem, ponieważ proces ten zachodzi relatywnie szybko, ale zaistnienie takiego zdarzenia możemy wydedukować na podstawie zmian w składzie chemicznym gwiazdy", mówi Eva Villaver z hiszpańskiego Universidad Autonoma de Madrid. "Wydłużona orbita dużej planety krążącej wokół zawierającego lit czerwonego olbrzyma może wskazywać na to, że gwiazda ta niedawno połknęła niewidoczną planetę".Więcej informacji: The Astrophysical Journal Letters http://iopscience.iop.org/2041-8205 Uniwersytet Stanowy Pennsylwania http://www.psu.edu/

Kraje

Hiszpania, Polska, Stany Zjednoczone