Badania i innowacje na rzecz zrównoważonych, odpornych na zmiany klimatyczne akwakultury i rybołówstwa
Rośnie globalna populacja, a wraz z nią — zapotrzebowanie na żywność pochodzenia wodnego, co wywiera coraz większą presję na rybołówstwo i akwakulturę. Unia Europejska, będąca największym na świecie rynkiem produktów z żywności pochodzenia morskiego, w odpowiedzi na to wyzwanie staje na czele transformacji ku bardziej zrównoważonemu rybołówstwu i ochronie ekosystemów wodnych. Ponadto żywność pozyskiwana ze środowiska morskiego i słodkowodnego odgrywa kluczową rolę w zagwarantowaniu bezpieczeństwa żywnościowego i żywieniowego Europy. Dlatego też UE finansuje badania i innowacje mające na celu zabezpieczenie przyszłości europejskiego rybołówstwa i akwakultury poprzez ochronę stad ryb, dbanie o różnorodność biologiczną oraz łagodzenie negatywnych skutków zmieniającego się klimatu. Akwakultura jest jednym z najszybciej rozwijających się sektorów produkcji żywności na świecie i ważną częścią niebieskiej gospodarki UE. To także główne źródło zrównoważonej żywności zgodnie z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Ponadto wspólna polityka rybołówstwa — WPRyb(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (ang. common fisheries policy — CFP) promuje zrównoważone zarządzanie tradycyjnymi dzikimi połowami poprzez eliminację marnotrawstwa lub szkodliwej działalności oraz ochronę zdrowych i produktywnych ekosystemów morskich.
Zrównoważone źródło żywności
Niniejsze wydanie broszury CORDIS Results Pack podkreśla znaczenie żywności pochodzącej z zasobów oceanicznych i słodkowodnych dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego i żywieniowego oraz potencjał produkcji żywności w pełni osadzonej w szerszym ekosystemie wodnym. Wyniki wspierają również cele WPRyb UE i zrównoważoną eksploatację zasobów rybnych zgodnie ze strategią „od pola do stołu”(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Przedstawione prace wpisują się również w unijne ramy polityki w zakresie badań naukowych i innowacji, Food 2030(odnośnik otworzy się w nowym oknie), w których priorytetem jest żywienie nastawione na zrównoważoną i zdrową dietę, odporność na zmiany klimatyczne oraz zrównoważenie środowiskowe, obieg zamknięty i efektywne gospodarowanie zasobami, a także innowacje i wzmocnienie pozycji społeczności. Wyróżnione projekty obejmują finansowane ze środków UE badania nad żywnością pochodzenia wodnego pozyskiwaną przez przemysł rybny i hodowaną przez sektor akwakultury w celu zapewnienia wysoce odżywczej żywności pochodzenia morskiego przy jednoczesnym wspieraniu bezpośredniego i pośredniego zatrudnienia na obszarach przybrzeżnych i na obszarach wiejskich. Poruszają kwestie dotyczące szerokiego zakresu dziedzin, takich jak żywienie i hodowla ryb, akwakultura niskotroficzna, mezopelagiczna fauna i flora oraz podejście ekosystemowe do zarządzania rybołówstwem, koncentrując się jednocześnie na rozwoju narzędzi i platform cyfrowych do kontroli rybołówstwa. Obejmują również naturalne procesy ekosystemowe, które poprawiają zrównoważony rozwój, wydajność i wyniki ekonomiczne poprzez recykling składników odżywczych i zmniejszenie wpływu na środowisko w akwakulturze na wodach otwartych i na lądzie.
Rzut okiem na badania finansowane przez UE
W drugim wydaniu tej broszury CORDIS Results Pack przedstawiamy 15 projektów finansowanych w ramach unijnych programów badawczych „Horyzont 2020” i „Horyzont Europa”. Projekty te pokazują, jak bardzo potrzebna jest poprawa bezpieczeństwa żywnościowego i żywieniowego w zakresie żywności pochodzenia wodnego, a także mają swój wkład w zachowanie integralności ekosystemów wodnych. W projekcie AquaIMPACT badano procesy hodowli oraz opracowywanie pasz dla łososia atlantyckiego, pstrąga tęczowego, dorady i labraksa w celu zmniejszenia upadkowości, zapewnienia kontroli jakości oraz poprawy zdrowia i dobrostanu ryb. Zespół projektu NewTechAqua stworzył zaawansowane technologicznie, odporne i bezodpadowe pasze, zastępując – pochodzące z połowów dzikich ryb – mączkę rybną i olej rybny produktami ubocznymi rybołówstwa, akwakultury i hodowli mikroalg. Projekt CIRCALGAE zajmował się przekształcaniem niedostatecznie wykorzystywanych strumieni odpadów z alg w produkty o wysokiej wartości, natomiast w projekcie NOVAFOODIES opracowano zrównoważoną, wysoce odżywczą żywność funkcjonalną i pasze oraz udoskonalono techniki hodowli i technologie przetwórcze. Wynikiem projektu AquaVitae była optymalizacja produkcji gatunków niskotroficznych, takich jak wodorosty, uchowce, ostrygi, małże, ogórki morskie i jeżowce. Z kolei projekty MEESO i SUMMER opracowały nowe technologie szacowania biomasy i rozmieszczenia gatunków mezopelagicznych w północnym Oceanie Atlantyckim oraz oceny potencjału rozwoju nowych zrównoważonych łowisk. W ramach projektu ASTRAL powstały eksperymentalne zintegrowane wielotroficzne systemy akwakultury na otwartych wodach, jak i na lądzie, natomiast projekt SEAwise badał ekosystemowe zarządzanie rybołówstwem i przełożył wyniki na w pełni operacyjne podejście, które może być wdrażane przez decydentów. Zespół projektu BlueBio zidentyfikował nowe sposoby wprowadzania na rynek produktów i usług pochodzenia biologicznego, wytwarzanych z zasobów wodnych, tworząc nowe łańcuchy wartości i działając na rzecz zrównoważoności. W ramach projektu Sea2See opracowano kompleksową platformę identyfikowalności opartą na technologii blockchain dla łańcuchów wartości produktów rybnych. Z kolei rezultatami projektu VeriFish były przejrzyste ramy i narzędzia do oceny oraz informowania o zrównoważonym charakterze produktów rybnych, a w projekcie FishEUTrust stworzono platformę cyfrową mającą na celu poprawę identyfikowalności, jakości i bezpieczeństwa produktów rybnych. Natomiast efektem projektu Fish-X była bezpieczna i interoperacyjna platforma cyfrowa, która ma wspierać zrównoważone zarządzanie rybołówstwem w UE i ochronę morskiej różnorodności biologicznej. Wreszcie zespół projektu EcoScope opracował najnowocześniejsze narzędzia cyfrowe służące promowaniu i rozwijaniu ekosystemowego zarządzania rybołówstwem.
