Polityki europejskie mogłyby skorzystać z wiedzy rdzennych rybaków
Rybołówstwo małoskalowe w Ameryce Łacińskiej(odnośnik otworzy się w nowym oknie) stoi przed różnymi wyzwaniami społecznymi, gospodarczymi i politycznymi, które są jeszcze trudniejsze przez międzynarodowe różnice w językach, instytucjach i zarządzaniu, co utrudnia skuteczne gospodarowanie zasobami oceanicznymi. W międzyczasie we wspomnianych krajach nierówny dostęp do łowisk, degradacja siedlisk, konkurencja międzysektorowa, rosnąca urbanizacja i turystyka wraz z wpływami dużej infrastruktury, takie jak porty i farmy wiatrowe również utrudniają skuteczne zarządzanie oceanami. „Co niepokojące, pojawiające się inicjatywy niebieskiej gospodarki(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zamiast zapewniać rozwiązania, w rzeczywistości mogą wzmacniać istniejące problemy społeczne” — mówi André Colonese, koordynator finansowanego ze środków UE projektu TRADITION(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które bada małoskalowe rybołóstwo w Brazylii od czasów prehistorycznych po dzień dzisiejszy. Colonese twierdzi, że ustalenia TRADITION oferują ważne informacje dla europejskiego rybołówstwa i decydentów(odnośnik otworzy się w nowym oknie), szczególnie w odniesieniu do kwestii zrównoważonego rozwoju.
Połączenie spostrzeżeń archeologicznych, historycznych i współczesnych
Przy braku dostępnych przedeuropejskich zapisów pisanych, archeologia była niezbędna do ujawnienia, w jaki sposób rdzenne grupy przodków wchodziły w interakcje ze środowiskami przybrzeżnymi, zarządzały nimi i ceniły je. Dokumenty historyczne, takie jak raporty rządowe, umożliwiły zbadanie dynamiki systemu na dużą skalę, wraz z wpływem reżimów politycznych i polityki rybołówstwa. Ponadto analiza archiwów prasowych umożliwiła ocenę postrzegania systemów morskich przez konsumentów na przestrzeni 200 lat. Projekt TRADITION, wspierany przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie), współpracował również ze współczesnymi społecznościami przybrzeżnymi w zatoce Babitonga (Santa Catarina, południowa Brazylia) i na wyspie São Luís (Maranhão, północna Brazylia), aby zrozumieć i porównać, w jaki sposób trajektorie historyczne wpłynęły na codzienne życie. Babitonga została wybrana ze względu na wyjątkowe dostępne dane, w tym dobrze zbadane stanowiska archeologiczne sięgające 6000 lat wstecz. Jako jeden z największych regionów rybołówstwa przemysłowego w Brazylii, zatoka umożliwiła również zbadanie, w jaki sposób sektor ten współdziałał, nakładał się lub konkurował z rybołówstwem na małą skalę i praktykami przodków. Wyspa São Luís również umożliwiała dostęp do stanowisk archeologicznych, ale zapewniała także alternatywną współczesną perspektywę, w której rybołówstwo na małą skalę stanowi większość wyładunków. „Pomimo rozwoju rybołówstwa przemysłowego i akwakultury w południowej Brazylii, odkryliśmy, że rybołówstwo na małą skalę pozostaje kluczowe dla produkcji, przetwarzania i łańcuchów dostaw owoców morza, wykazując niezwykłą odporność” — zauważa Colonese, z gospodarza projektu, Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Zgodnie z oczekiwaniami, jeszcze silniejsze dziedzictwo rdzennych praktyk zaobserwowano wśród społeczności na wyspie São Luís, w porównaniu z grupami z zatoki Babitonga o bardziej europejskiej tradycji rybołówstwa. „Ale uderzające było ciągłe używanie jazów rybackich na wyspie São Luís. Zbudowane ponad cztery wieki temu, do dziś mają kluczowe znaczenie dla grup o niskich dochodach” — zauważa Colonese. Innym zaskakującym odkryciem było to, że poważne zmiany w systemach przybrzeżnych lub populacjach zwierząt morskich zaszły dość niedawno, w przeciwieństwie do półkuli północnej, gdzie takie zmiany sięgają kilku stuleci wstecz. „W Brazylii negatywny wpływ stał się widoczny dopiero na przełomie XIX i XX wieku, ze względu na zintensyfikowane połowy napędzane polityką, rosnącym popytem i ekspansją ludności na obszarach przybrzeżnych” — dodaje Colonese.
Nauka płynąca z wiedzy rdzennej ludności
Ustalenia projektu TRADITION mają znaczenie dla dzisiejszych debat politycznych na temat skutków i ograniczeń globalnych sił i strategii gospodarczych. Na przykład zamiast zwiększać presję na ekosystemy morskie przez przemysłowe floty rybackie, inicjatywy UE mogłyby lepiej wspierać europejskie rybołówstwo małoskalowe. „Ludzie zależni od lokalnych zasobów i niezdolni do zmiany miejsca zamieszkania w przypadku wyczerpania stad, posiadają cenną szczegółową wiedzę na temat zagrożeń związanych z eksploatacją. Powinniśmy wykorzystać to w większym stopniu, jednocześnie zwiększając lokalne bezpieczeństwo żywnościowe, zatrudnienie i wartość dziedzictwa kulturowego” — wyjaśnia Colonese. Colonese argumentuje jednak, że tego rodzaju świadome kształtowanie polityki wymaga ciągłego gromadzenia danych społecznych, technologicznych, finansowych i ekologicznych dotyczących rybołówstwa w celu monitorowania postępów, a to wymaga długoterminowego zaangażowania i woli politycznej.
