Bardziej ekologiczna i zrównoważona przyszłość dla europejskich portów
Od wieków porty ewoluowały wraz z europejską gospodarką. Aby spełnić ambicje klimatyczne kontynentu, te węzły towarowe i pasażerskie muszą teraz znaleźć zmniejszenie swojego wpływu na środowisko przy jednoczesnym zachowaniu swojej globalnej konkurencyjności. To nie muszą być złe wieści dla operatorów: porty mają potencjał, aby stać się źródłem energii odnawialnej, jeszcze bardziej zmniejszając szkody dla środowiska i przyczyniając się do rozwoju zielonej gospodarki. Transformacja ta nie będzie jednak prosta. „Przejście portów na zieloną infrastrukturę nie jest po prostu kwestią przyjęcia nowej technologii — jest to wyzwanie systemowe”, wyjaśnia Inge De Wolf(odnośnik otworzy się w nowym oknie), koordynatorka projektu PIONEERS(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w porcie Antwerpia-Brugia. Jak dodaje: „Dekarbonizacja musi iść w parze z odpornością, wydajnością operacyjną, bezpieczeństwem i długoterminową konkurencyjnością”. W ramach projektu PIONEERS konsorcjum 46 partnerów zaprezentowało szereg innowacyjnych rozwiązań mających na celu przekształcenie portów w zieloną infrastrukturę, przy jednoczesnym uwzględnieniu innych słabych punktów, w tym wpływu na klimat i podatności na cyberataki. Prezentacja różnych demonstratorów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) jest dostępna online. „Projekt PIONEERS pokazał kilka sposobów, w jakie porty mogą zmniejszyć swój ślad węglowy”, mówi De Wolf. „Nie są to pojedyncze działania, ale część szerszej strategii transformacji, która równoważy cele środowiskowe z realiami operacyjnymi i handlowymi”.
Demonstracje ekologicznych innowacji
Celem projektu PIONEERS nie było wymyślanie rozwiązań od podstaw, ale testowanie, walidacja i skalowanie obiecujących innowacji w rzeczywistych warunkach pracy portu, w wielu przypadkach po raz pierwszy na dużą skalę. W ramach tych działań przetestowano 19 rozwiązań w różnych środowiskach portowych, głównie w porcie Antwerpia-Brugia, ale także w Barcelonie w Hiszpanii i Venlo w Holandii. Zostały one opracowane zgodnie z wytycznymi, które umożliwiają transfer i skalowanie między portami poza pilotami. Trwają prace nad kolejnymi projektami. Innowacje zostały zorganizowane wokół czterech filarów: czystej energii, zrównoważonego projektowania portów, przesunięcia modalnego i optymalizacji przepływu oraz transformacji cyfrowej. Przykłady obejmują system turbin wodnych do wychwytywania wody resztkowej i generowania czystej energii elektrycznej, technologię autonomicznych statków do transportu śródlądowego oraz pierwszy na świecie dwupaliwowy wóz bramowy(odnośnik otworzy się w nowym oknie), w którym wykorzystano wodór do zmniejszenia zużycia oleju napędowego o 35%. „Celem było nie tylko pokazanie, co działa, ale także zrozumienie, dlaczego niektóre rozwiązania odnoszą sukces, a inne nie”, wyjaśnia De Wolf. Inne innowacje obejmowały cyfrowego bliźniaka operacji portowych i morską sieć 5G z monitorowaniem statków opartym na sztucznej inteligencji.
Skalowalne, przenośne rozwiązania ekologiczne
Najważniejszym rezultatem nie była żadna pojedyncza innowacja, ale same ramy transformacji, zauważa De Wolf. Podręcznik najlepszych praktyk, sztandarowy wynik projektu, jest już w produkcji. Zawiera on narzędzia, wytyczne i mapowanie systemu, a wszystko to oparte na doświadczeniu zdobytym w rzeczywistych środowiskach portowych. Jak podkreśla De Wolf: „Co najważniejsze, podręcznik został zaprojektowany tak, aby można go było dostosować do potrzeb: nie zaleca jednego rozwiązania, ale pokazuje portom ścieżki do własnej transformacji w oparciu o ich specyficzny kontekst, wielkość i ekosystem”.
Inspirowanie europejskich portów do przejścia na ekologię
Dziedzictwo projektu PIONEERS wykracza poza pojedyncze rozwiązania, zwłaszcza że wszystkie porty różnią się znacznie pod względem wielkości, potrzeb i wyzwań. Dlatego projekt PIONEERS oferuje zatem menu potencjalnych innowacji do przyjęcia. „Przesłanie jest proste i jasne: nie musisz zaczynać od zera”, mówi De Wolf. „Metodologia i dowody są dostępne i można je dostosować do ekosystemu danego portu”.
