Zamykanie obiegu - plan wdrażania obiegu zamkniętego w sektorze tekstyliów
Każdego roku w Europie powstają miliony ton odpadów tekstylnych, z których jedynie niewielka część jest poddawana recyklingowi. Tkaniny domowe, które największy strumień tego rodzaju odpadów, stanowią złożoną mieszankę włókien i materiałów. Większość technologii recyklingu pozwala na przetwarzanie włókien, a sortowanie opiera się w dużej mierze na ręcznej pracy ludzi. Zrównoważony i bezpieczny obieg zamknięty tkanin wymaga kontroli nad przepływem materiałów. Zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu tExtended(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wychodzi naprzeciw tym potrzebom. Przez cztery lata konsorcjum opracowywało oparty na wiedzy plan zoptymalizowanego obiegu zamkniętego tkanin. Celem było wykazanie możliwości zmniejszenia ilości odpadów tekstylnych nawet o 80 % dzięki rozszerzeniu ich ponownego wykorzystania i wykorzystaniu zaawansowanych technologii recyklingu. Oprócz zmniejszenia ilości odpadów, takie rozwiązanie przyczyni się do rozwoju bardziej zrównoważonego ekosystemu tekstyliów.
Identyfikowalność, inteligentniejsze planowanie tras i recykling
Skuteczny recykling zaczyna się od ustalenia składu materiału. „Zespół projektu tExtended opracował i przetestował narzędzia wykorzystujące obrazowanie hiperspektralne, które pozwalają na identyfikację składu tkanin z dużą dokładnością”, zauważa koordynator projektu Pirjo Heikkilä, przedstawiciel instytucji badawczej VTT(odnośnik otworzy się w nowym oknie). W treści publikacji naukowej(odnośnik otworzy się w nowym oknie) badacze przedstawiają skuteczność wykorzystania tej technologii w celu kontroli jakości procesu sortowania. Zespół bada także nowe koncepcje kontroli jakości w ramach działań demonstracyjnych w rzeczywistej skali. Zespół projektu tExtended opracował także narzędzie identyfikowalności, którego celem jest gromadzenie danych na potrzeby unijnego cyfrowego paszportu produktu, obowiązkowy dla tkanin od 2030 roku. Przepisy zakładają wymóg gromadzenia danych cyfrowych dotyczących pochodzenia produktu, jego składu, możliwości naprawy i zakończenia eksploatacji, które mogą być dostępne za pośrednictwem kodu QR lub znacznika RFID. Opracowane w ramach projektu tExtended narzędzia w zakresie Identyfikowalności tkanin i związane z paszportami cyfrowymi będą wspierać realizację tych założeń, zapewniając możliwość rejestracji danych na temat materiałów podczas produkcji i udostępniania ich zarówno podmiotom zajmującym się sortowaniem i recyklingiem, jak i konsumentom przez cały cykl życia produktu. Zespół projektu tExtended opracował także narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji, które pomaga interesariuszom określić najbardziej odpowiednią strategię przetwarzania różnych rodzajów materiałów. „Nasze narzędzie pomoże zoptymalizować przepływ tkanin odpadowych i zrozumieć wpływ różnych możliwości, w tym ponownego użycia tkanin, ich regeneracji i stosowania różnych metod recyklingu”, wyjaśnia Heikkilä. Narzędzie może być również wykorzystywane w celu zwiększania świadomości na temat strategii opartych na obiegu zamkniętym dla różnych rodzajów tkanin. Ponadto w ramach projektu badacze opracowali procesy usuwania barwników, które zwiększają wartość odzyskanych włókien, metody separacji dostosowane do tkanin o mieszanym składzie oraz różne metody recyklingu (mechaniczne, termomechaniczne i chemiczne).
Spojrzenie w przyszłość dzięki modelowaniu i porównaniom
Zespół projektu tExtended zastosował technikę dynamicznego modelowania układów, aby przewidzieć, w jaki sposób różne działania, w tym zmiany przepisów, wpłyną na ilość odpadów tekstylnych i ekosystem oparty na obiegu zamkniętym. W ramach projektu badacze przeprowadzili także porównania środowiskowe opcji recyklingu oparte na ramach bezpiecznego i zrównoważonego projektowania. Oba te rozwiązania mogą pomóc decydentom i sektorowi wskazać obszary, na jakie inwestycje i regulacje mogą mieć największy wpływ.
Zaangażowanie całego łańcucha wartości - od konsumentów do producentów
„Szereg partnerów branżowych wykorzystuje już nowe koncepcje zbiórki, sortowania i kontroli jakości w swojej działalności. Przewidujemy także powstanie nowych możliwości biznesowych w odniesieniu do produktów o wysokiej zawartości włókien pochodzących z recyklingu ze źródeł pokonsumpcyjnych”, zauważa Heikkilä. Szkolenia e-learningowe dostępne na stronie internetowej projektu są źródłem wiedzy na temat obiegu zamkniętego tkanin dla interesariuszy. Wśród odbiorców są zarówno konsumenci, jak i przedsiębiorstwa. Rozwiązania techniczne nie spopularyzują obiegu zamkniętego same z siebie. Zorganizowane przez zespół projektu tExtended warsztaty innowacji społecznych(odnośnik otworzy się w nowym oknie) miały na celu zwiększanie świadomości konsumentów i zachęcanie ich do ponownego wykorzystania tkanin, a także ich wstępnego sortowania poprzez działania społeczne w Finlandii, na Łotwie, w Irlandii i Belgii. Projekt tExtended dowodzi, że rozwiązanie problemu odpadów tekstylnych na szeroką skalę wymaga kompleksowego podejścia - połączenia technologii wykrywania, infrastruktury cyfrowej, zoptymalizowanych metod recyklingu, analizy środowiskowej i szerokiego zaangażowania zainteresowanych stron. Projekt, którego realizacja dobiega końca, opracował rzetelny plan przekształcenia europejskiego sektora tkanin w oparciu o reguły gospodarki o obiegu zamkniętym.