Jasna przyszłość tkanin dzięki gospodarce o obiegu zamkniętym
Wyroby włókiennicze są nieodłącznym elementem współczesnego życia – są potrzebne do produkcji nie tylko odzieży i obuwia, ale także dywanów, zasłon i tkanin dla domu, biura czy budynków użyteczności publicznej. Branża tekstylna jest jedną z największych gałęzi przemysłu na świecie i stanowi niezmiernie ważną część europejskiego sektora produkcji. W samej Unii Europejskiej sektor zatrudnia 1,3 miliona(odnośnik otworzy się w nowym oknie) osób, osiągając obroty na poziomie 170 miliardów euro, eksportując towary warte przeszło 64 miliardy euro. Przeciętny mieszkaniec Europy zużywa średnio 26 kilogramów tkanin rocznie, wyrzucając przy tym 11 kilogramów z nich. Choć rynek odzieży używanej w Unii Europejskiej stale się rozwija, a część tkanin jest eksportowana do ponownego wykorzystania poza UE, wiele wyrobów włókienniczych wciąż trafia do spalarni lub na wysypiska śmieci. Jeśli chodzi o wielkość szkodliwego oddziaływania na środowisko i klimat, produkcja i konsumpcja tekstyliów na terenie UE obecnie plasuje się zaraz za żywnością, budownictwem mieszkalnym i transportem. Na wspomniane oddziaływanie składa się nadmierna eksploatacja zasobów naturalnych, wody i gruntów, wykorzystanie środków chemicznych, a także emisje gazów cieplarnianych i zanieczyszczeń. W 2022 roku, Unia Europejska ogłosiła ogólną strategię na rzecz zrównoważonych wyrobów włókienniczych w obiegu zamkniętym(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która koncentruje się na ekoprojekcie, ograniczaniu odpadów i zanieczyszczeń, bezpiecznych materiałach pochodzenia biologicznego, przepływie materiałów w obiegu zamkniętym i odpowiedzialnych łańcuchach dostaw. Strategia obejmuje również nowe modele biznesowe, takie jak wypożyczanie ubrań, projektowanie produktów w sposób ułatwiający ich ponowne wykorzystanie i recykling, a także działania mające na celu przekonanie konsumentów do kupowania ubrań lepszej jakości, które są trwalsze. Zmieniona dyrektywa ramowa w sprawie odpadów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) skupia się na selektywnej zbiórce odpadów tekstylnych, zapewniając ponowne wykorzystanie tkanin, ich recykling i ponowne przetwarzanie, promując w ten sposób zasady gospodarki o obiegu zamkniętym. Jednocześnie w pierwszym planie prac nad rozporządzeniem w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów, czyli ESPR(odnośnik otworzy się w nowym oknie), tkaniny zostały wskazane jako jedna z kluczowych grup, dla których konieczne jest opracowanie kryteriów ekoprojektu. W odpowiedzi na ten palący problem UE sfinansowała pokaźną liczbę projektów badawczych i innowacyjnych poświęconych zrównoważonemu rozwojowi i obiegowi zamkniętemu w przemyśle tekstylnym. W ramach programu „Horyzont” ogłoszono szereg różnych zaproszeń do składania wniosków z myślą o dalszym rozwijaniu technologii i procesów, które obiecują upowszechnienie praktyk naprawy, poprawę zbiórki, selekcji i recyklingu odpadów tekstylnych w UE, zwiększenie skali recyklingu w systemie „włókno do włókna”, a także szersze wykorzystanie włókien pochodzących z recyklingu. Jest to wynikiem rosnącego nacisku UE na transformację gospodarki i społeczeństwa w stronę modelu zrównoważonego w ramach Europejskiego Zielonego Ładu(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Zadaniem sieci europejskiej wspólnoty praktyków ds. zrównoważonego ekosystemu wyrobów włókienniczych ECOSYSTEX(odnośnik otworzy się w nowym oknie) jest udostępnianie zespołom realizującym projekty najnowszych osiągnięć i wyników unijnych badań i innowacji. Organizacja odpowiada także za organizację działań upowszechniających, aby zapewnić zainteresowanej społeczności specjalistów i opinii publicznej dostęp do informacji o najnowszych osiągnięciach i wynikach unijnych projektów badawczych i innowacyjnych. Drugie wydanie przedstawianej broszury CORDIS Results Pack prezentuje informacje na temat dziewięciu projektów badawczych realizowanych w ramach programu ramowego „Horyzont”, które koncentrowały się na optymalizacji wykorzystania zasobów i ograniczaniu wytwarzania odpadów w całym cyklu produkcji i konsumpcji wyrobów włókienniczych. Projekt Glaukos stawiał sobie za cel walkę z zanieczyszczeniem oceanów tworzywami sztucznymi pochodzącymi z tkanin i narzędzi połowowych poprzez opracowanie biowłókien tekstylnych i powłok. W ramach projektu New Cotton badacze zastosowali technologię recyklingu chemicznego w celu opracowania rewolucyjnej metody przekształcania odpadów tekstylnych w unikalne nowe włókno, które cechuje naturalny wygląd i miękkość przypominające bawełnę. Z kolei zespół projektu HEREWEAR postawił na waloryzację trzech strumieni odpadów – wodorostów morskich, obornika i słomy – z myślą o produkcji sztucznych włókien celulozowych, które mogły zastąpić bawełnę. Kolejnym projektem jest MY-FI, w ramach którego zespół opracował proces pozwalający na wykorzystanie grzybni do produkcji włóknin, będących alternatywą dla skóry, do zastosowania w przemyśle tekstylnym w miejsce produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Konsorcjum projektu SCIRT pracowało nad poprawą jakości przędzy pochodzącej z recyklingu za pomocą technologii dokładnego i szybkiego sortowania i cięcia materiałów tekstylnych oraz rozwiązania True Cost Calculator umożliwiającego ocenę rzeczywistych kosztów społecznych odzieży. Zespół projektu TRICK skupił się na badaniu możliwości wykorzystania technologii blockchain do gromadzenia danych na temat identyfikowalności produktów, rzucając światło na wiele podstawowych problemów w łańcuchu wartości tekstyliów, których rozwiązanie pozwoli na skuteczną identyfikowalność produktów przemysłu tekstylnego. Równolegle zespół projektu T-REX prowadził badania pilotażowe unijnego łańcucha wartości tkanin o obiegu zamkniętym dla pokonsumenckich odpadów włókienniczych, natomiast badacze skupieni wokół inicjatywy CISUTAC opracowali i wdrożyli trzy projekty pilotażowe na skalę półprzemysłową w celu zwiększenia obiegu zamkniętego tkanin w Europie. Ostatni z przedstawionych projektów, czyli tExtended skupił się na opracowaniu opartego na wiedzy planu zoptymalizowanego przepływu tkanin w obiegu zamkniętym dla budowy bardziej ekologicznego przemysłu tekstylnego. Rozwiązania opracowane w ramach wszystkich przedstawionych projektów pozwolą UE utrzymać dotychczasową konkurencyjność i dobrobyt, a dzięki zrównoważonemu sektorowi produkcji, którego wysoka jakość nie ma sobie równych na świecie, nie straci obecnej pozycji globalnego lidera.
