Zamykanie obiegu mieszanych odpadów tekstylnych z gospodarstw domowych
Szacuje się, że w samej Unii Europejskiej w 2022 roku powstało 6,94 miliona ton(odnośnik otworzy się w nowym oknie) odpadów tekstylnych. Większość z nich - 85 % - została zutylizowana jako zmieszana frakcja odpadów komunalnych, których nie można ponownie wykorzystać ani poddać recyklingowi. Zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu T-REX(odnośnik otworzy się w nowym oknie) postawił sobie za cel opracowanie unijnego łańcucha wartości tkanin opartego na obiegu zamkniętym dla pokonsumenckich odpadów tekstylnych. Dzięki komunikacji, zaangażowaniu i skoordynowanym wysiłkom w całym łańcuchu wartości, zespołowi T-REX udało się przeprowadzić pilotażowe wdrożenie systemu recyklingu poliestru, poliamidu 6 i materiałów celulozowych oraz opracować szczegółowy plan(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zintegrowanego recyklingu chemicznego tkanin do tkanin (T2T) w Europie.
Kluczowe problemy rozwiązane w ramach projektu T-REX
„Systemy zbiórek spełniające nasze wymagania nie istniały na szeroką skalę w Europie, dlatego nawiązaliśmy ścisłą współpracę z partnerami, aby zdobyć partie materiałów o niezbędnych właściwościach”, zauważa Natalia Mena, koordynatorka techniczna projektu T-REX ze spółki adidas(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Sortowanie stanowi wąskie gardło procesu ze względu na złożoność i zmienność strumieni odpadów tekstylnych oraz wciąż powszechne stosowanie ręcznych metod sortowania tkanin. W ramach projektów pilotażowych zespół T-REX ocenił zebraną odzież pod kątem możliwości ponownego wykorzystania, a następnie posortował artykuły nienadające się do ponownego użycia z pomocą technologii bliskiej podczerwieni, aby zidentyfikować skład tkaniny w celu skierowania jej do recyklingu. „Wstępne przetwarzanie tkanin okazało się istotnym wyzwaniem”, wyjaśnia Mena. Nie powstały jeszcze technologie opracowane z myślą o pracy z tkaninami. W niektórych wypadkach zarówno przedsiębiorstwa sortujące, jak i podmioty zajmujące się recyklingiem nie przetwarzały wstępnie odpadów, co wymagało zastosowania dodatkowych rozwiązań. „Zdobyliśmy doświadczenie w zakresie wstępnego przetwarzania, poszukując rozwiązań w zakresie przystosowania procesów w zależności od rodzaju i jakości materiału”, dodaje Mena. „Gromadzenie i śledzenie danych w całym łańcuchu wartości okazało się utrudnione ze względu na rozdrobnienie. Choć problem nie został w pełni rozwiązany, próby zaowocowały cennymi wnioskami udokumentowanymi w białej księdze projektu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która podkreśla znaczenie danych dla lepszej integracji i podejmowania skuteczniejszych decyzji operacyjnych”, zauważa Mena.
Ocena techniczno-gospodarcza i analiza cyklu życia
Urzeczywistnienie opłacalnego scenariusza biznesowego pozostaje wyzwaniem ze względu na wzajemnie powiązane bariery - ograniczony dostęp do surowców wysokiej jakości i ich wysokie ceny, a także brak infrastruktury pozwalającej na ich przetwarzanie na szeroką skalę. Brak efektywnego sortowania i wstępnego przetwarzania tkanin w połączeniu z wysokimi kosztami energii i pracy w Europie podnoszą koszty operacyjne; zwiększone wykorzystanie automatyzacji i odnawialnych źródeł energii może stanowić rozwiązanie tych trudności. Zwiększanie skali recyklingu T2T w Europie będzie wymagało skoordynowanych działań finansowych, regulacyjnych i przemysłowych w celu stymulowania popytu, obniżenia kosztów i mobilizacji kapitału. Analiza cyklu życia i wpływu na środowisko potwierdza istotny wpływ recyklingu na zmniejszanie oddziaływania produkcji włókien pierwotnych, choć korzyści różnią się znacznie w zależności od rodzaju materiału i technologii recyklingu. Energochłonne etapy - zarówno podczas recyklingu, jak i na dalszych etapach obróbki, w tym podczas barwienia, są kluczowymi czynnikami wpływającymi na środowisko. Efektywność energetyczna i czystsze źródła energii są priorytetyzowane w całym łańcuchu dostaw, a same procesy recyklingu skutkują wytwarzaniem włókien kompatybilnych z zaawansowanymi technikami produkcji charakteryzującymi się niskim wpływem na środowisko. Recykling nie jest jednak uniwersalnym rozwiązaniem. Niezbędne jest także projektowanie pod kątem trwałości i priorytetowe traktowanie ponownego wykorzystania.
Droga do sukcesu i gospodarki tkanin opartej na obiegu zamkniętym
„Zjednoczeni wspólną ambicją interesariusze aktywni w całym europejskim łańcuchu wartości odpadów tekstylnych - instytucje zajmujące się zbiórką, sortowaniem, recyklingiem i przędzeniem, a także uczelnie, organizacje gromadzące dane i marki - usiedli przy jednym stole, tworząc przestrzeń do otwartego dialogu i lepszego zrozumienia zadań i wyzwań”, zauważa Mena. Niższy nacisk na sukces komercyjny dzięki stymulacji współpracy przez projekt finansowany przez UE. Co istotne, zespół projektu T-REX wykazał, że odzież o mieszanym składzie nadaje się do recyklingu i że wytwarzanie nowych produktów z materiałów T2T poddanych recyklingowi chemicznemu jest możliwe. Opracowane przez zespół wskazówki techniczne dla projektantów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) będą wspierały tworzenie odzieży nadającej się do recyklingu, które nie zakłada wykorzystywania pojedynczych materiałów. Wielu partnerów projektu rozpoczęło kolejne projekty, a zespół projektu T-REX udostępnił najlepsze praktyki i wiedzę przedstawicielom innych unijnych inicjatyw. Owocem projektu T-REX było wykazanie, że skoordynowany unijny łańcuch wartości tkanin oparty na obiegu zamkniętym(odnośnik otworzy się w nowym oknie) jest możliwy do osiągnięcia dzięki partnerstwu, planowaniu i zdolnościom adaptacyjnym.