Wartość odpadów - ekologiczny proces recyklingu zużytych olejów spożywczych
Oleje spożywcze należą do najpowszechniej wykorzystywanych produktów na świecie. Zarówno gospodarstwa domowe, jak i wszystkie podmioty w branży restauracyjnej używają ich na co dzień w celu przygotowywania posiłków. Szacuje się, że w samej Europie przeciętny mieszkaniec zużywa około 8 litrów oleju kuchennego rocznie(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Zużyty olej staje się odpadem, a w rezultacie istotnym źródłem zanieczyszczeń. Jednym z rozwiązań problemów środowiskowych związanych z utylizacją oleju spożywczego jest jego recykling. Istniejące technologie nie pozwalały jednak na osiąganie istotnych postępów w tej dziedzinie. Jedynym wyjątkiem była dotychczas produkcja biopaliw. Dopiero teraz ten stan rzeczy ulega zmianie. Zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu WORLD(odnośnik otworzy się w nowym oknie) postawił sobie za cel opracowanie niezawodnego systemu przetwarzania zużytego oleju spożywczego, który pozwoli na pozyskiwanie zrównoważonych produktów ubocznych bez ograniczeń. „Gdy rozpoczynaliśmy prace nad projektem WORLD, zdaliśmy sobie sprawę, że duża część recyklingu zużytego oleju spożywczego opiera się na prostej dekantacji i filtracji. W ten sposób można usunąć tylko część zanieczyszczeń, a czystość uzyskanego oleju nie wystarcza do jego ponownego wykorzystania w nowych produktach, na przykład w naturalnych środkach smarnych”, mówi Andrea Mele, koordynator projektu. „Istniały zatem metody recyklingu, brakowało jednak dobrze zaprojektowanego, bezodpadowego, niezawodnego systemu przemysłowego”, dodaje badacz.
Czysty i zielony proces
Ponowne wykorzystanie zużytego oleju spożywczego wymaga jego oczyszczenia. Alberto Mannu z zespołu projektu WORLD opracował dwuetapowy proces wykorzystujący proste i naturalne rozwiązania. Najpierw olej jest myty wodą w odpowiedniej temperaturze i z określonym współczynnikiem pH. W razie potrzeby wykorzystywany jest bentonit - naturalna, powszechnie występująca i wysoce chłonna glinka pochodzenia wulkanicznego. Wykorzystanie takiego procesu oczyszczania skutkuje uzyskaniem zregenerowanego oleju, który może zostać wykorzystany jako surowiec do produkcji naturalnych środków smarnych, a także do wytwarzania innych użytecznych produktów. Ścieki z procesu są gromadzone, odzyskiwane i wykorzystywane w nowym cyklu recyklingu. Zbierane są również frakcje stałe odpadów w celu analizy pod kątem możliwości ponownego wykorzystania oraz waloryzacji.
Od nowych pomysłów do nowych rozwiązań
Choć początkowo projekt WORLD zakładał przetwarzanie zużytych olejów spożywczych w naturalne smary, prace nad projektem szybko doprowadziły do opracowania innych obiecujących rozwiązań. Jednym z nich było wykorzystanie zużytego oleju jako substancji pozwalającej na wychwytywanie lotnych związków organicznych z zanieczyszczonego powietrza. Te substancje chemiczne na bazie węgla stanowią zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska(odnośnik otworzy się w nowym oknie), dlatego usuwanie ich z powietrza oraz wody jest niezwykle ważne. Inne rozwiązania obejmowały chemiczne przetwarzanie zużytego oleju żywnościowego w celu uzyskania glicerolu i mieszaniny wolnych kwasów tłuszczowych - w tym kwasu oleinowego - poprzez hydrolizę kwasową i obróbkę zasadami. Oba produkty pochodzenia roślinnego zostały przetestowane w roli składników rozpuszczalników głęboko eutektycznych - związków, które są mniej toksyczne, a jednocześnie tańsze niż konwencjonalne rozpuszczalniki. Wykorzystanie tych rozpuszczalników w procesach chemicznych całkowicie wpisuje się w założenia zielonej chemii, która przewiduje stosowanie reagentów i rozpuszczalników ze źródeł odnawialnych w miejsce ich kopalnych odpowiedników. „Realizacja wybranych koncepcji znajduje się obecnie na etapie potwierdzenia ich słuszności, zwłaszcza jeśli chodzi o wychwytywanie lotnych związków organicznych. W przypadku innych rozwiązań wciąż trwają wstępne prace, jednak dostrzegamy ich istotny potencjał”, mówią Mannu i Mele.
Od świadomości społeczeństwa do strategii
Istotna część prac realizowanych w ramach projektu dotyczyła analizy rynków, prowadzenia szkoleń oraz nawiązywania kontaktów ze społecznością. W przyszłości rezultaty projektu WORLD mogą przełożyć się na podejmowanie decyzji na szczeblu UE dotyczących gromadzenia i przetwarzania zużytych olejów spożywczych, co będzie możliwe dzięki danym dowodzącym możliwości wykorzystania tego surowca w ramach obiegu zamkniętego. Wyniki mogą również zostać wykorzystane poza granicami Europy, zwłaszcza w miejscach, gdzie wytwarza się duże ilości zużytego oleju. „W przyszłości chcemy zapewnić możliwość powielania tej technologii oraz dostosowania jej do potrzeb różnych regionów, skal i kontekstów przemysłowych”, dodaje Mele.
