Rewitalizacja miast Europy za pomocą rozwiązań opartych na przyrodzie
Obszary miejskie w całej Europie zmagają się z rosnącymi temperaturami, zanieczyszczonym powietrzem, powodziami spowodowanymi spływem wód opadowych, malejącą różnorodnością biologiczną i degradacją gleb. W przypadku wielu gęsto zabudowanych miast redukcja tych obciążeń przestała wystarczać. Finansowany ze środków UE projekt Upsurge(odnośnik otworzy się w nowym oknie) miał na celu pokazanie, w jaki sposób miasta mogą aktywnie przywracać funkcje naturalne za pomocą rozwiązań opartych na zasobach przyrody (NbS). Tego typu interwencje wykorzystują lub naśladują naturalne procesy, aby stawić czoła wyzwaniom środowiskowym i społecznym. „Ta szersza transformacja miejska wymaga nie tylko technicznych rozwiązań NbS, ale także danych, długoterminowej konserwacji, odpowiednich zamówień, zaangażowania interesariuszy, finansowania i zarządzania”, wyjaśnia Ksenija Napast, asystentka koordynatora projektu. „Projekt Upsurge rozwiązuje te problemy za pomocą demonstracji w warunkach rzeczywistych, monitoringu, narzędzi cyfrowych, laboratoriów do współpracy interesariuszy oraz sprawdzonej bazy wiedzy NbS i ram odniesienia”.
NbS w praktyce
Projekt Upsurge działał w pięciu miastach pilotażowych: Budapeszt (Węgry), Breda (Holandia), Katowice (Polska), Maribor (Słowenia) i Belfast (Wielka Brytania). Każde wdrożone rozwiązanie NbS zostało dostosowane do lokalnych warunków w ramach Place Labs — przestrzeniach współpracy, w których mieszkańcy, użytkownicy końcowi, eksperci i partnerzy miejscy wspólnie pracowali nad testowaniem i weryfikacją interwencji NbS. W Mariborze wzdłuż rzeki i na podzielonych osiedlach utworzono zielone korytarze, ogrody kieszonkowe i zielono-niebieską infrastrukturę, czyli elementy łączące w sobie roślinność i wodę, przywracając łączność ekologiczną i zapewniając dostępną przestrzeń zieloną. W Belfaście zdegradowany, narażony na powodzie teren przekształcono w żywe laboratorium z elementami terenów podmokłych i łąk, wspólnymi przestrzeniami do uprawy roślin oraz pracami rekultywacyjnymi gleby. Mieszkańcy Budapesztu współtworzyli rozproszone ogrody deszczowe na zamkniętych dziedzińcach i wybrukowanych obszarach, sadząc i utrzymując zieloną infrastrukturę, która poprawia infiltrację wody, zmniejsza temperatury i buduje poczucie wspólnoty. Dzielnica Bredy z lat 60. XX wieku, w której dominował beton, została przeprojektowana poprzez stworzenie zielonych miejsc parkingowych, stref infiltracji i ogrodów społecznościowych, które zmniejszają stres cieplny i poprawiają gospodarowanie wodą. W Katowicach cztery przystanki komunikacji miejskiej i miejsce na rynku przekształcono w zielone mikrooazy z nieutwardzonymi chodnikami, zielonymi wiatami dachowymi, łatwymi w utrzymaniu nasadzeniami oraz czujnikami mierzącymi temperaturę i jakość powietrza. Programy pilotażowe wykazały, że rozwiązania NbS mogą pomóc w rozwiązaniu kilku problemów jednocześnie, w tym odporności na zmiany klimatu, bioróżnorodności, zarządzania wodami opadowymi i jakości życia. „Pokazały również, że skuteczna realizacja zależy nie tylko od fizycznej interwencji, ale także od zaangażowania lokalnej społeczności, współtworzenia i długoterminowej konserwacji” — zauważa Napast.
Ramy stworzone na lata
Partnerzy projektu skonsolidowali wiedzę, narzędzia i doświadczenie terenowe, tworząc ustrukturyzowane ramy dla miast pod nazwą European Regenerative Urban Lighthouse(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Zorganizowany wokół czterech filarów — centrum zasobów, rynku, usług doradczych i budowania potencjału — projekt zapewnia praktyczne, oparte na dowodach wsparcie w zakresie wyboru, projektowania, wdrażania i skalowania rozwiązań NbS. Sercem Lighthouse jest Urban Regenerative Development Clearinghouse, będący repozytorium wiedzy łączącym konkretne potrzeby z odpowiednimi wynikami projektu, pomagając miastom ocenić, czy proponowane rozwiązania NbS są wykonalne pod względem technicznym, środowiskowym, społecznym, finansowym i przestrzennym. Inne narzędzia obejmują Regenerative Index, narzędzie samooceny pomagające określić priorytety działań, oraz aplikację CitiAir(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która zapewnia obywatelom i władzom lokalnym aktualne informacje na temat jakości powietrza oraz mapę lokalnych rozwiązań NbS. Lighthouse zintegrowane w platformie UrbanByNature(odnośnik otworzy się w nowym oknie) od ICLEI — Samorządy Lokalne na rzecz Zrównoważonego Rozwoju zapewnia, że wyniki projektu Upsurge będą dostępne dla miast, ekspertów, inwestorów i innych interesariuszy jeszcze długo po zakończeniu projektu. Prace i wyniki projektu Upsurge stanowią trwały fundament dla rewitalizacji miejskiej opartej na dowodach w całej Europie.
