Innowacyjne rozwiązania przystosowawcze przyczyniają się do budowy konkurencyjnej i odpornej na zmiany klimatu Europy
Europa wkracza w nową rzeczywistość klimatyczną, które przedsmakiem było dla nas lato 2026 r. Rekordowe fale upałów, powszechne susze i intensywne pożary lasów zdestabilizowały zaopatrzenie w wodę, rolnictwo, energetykę i inne rodzaje działalności gospodarczej. Te ekstremalne zjawiska nie są jedynie odosobnionymi zagrożeniami, lecz zmieniają oblicze środowiska, gospodarki i społeczeństwa w Europie. Odporność klimatyczna staje się zatem jedną z zasadniczych strategii na rzecz bezpieczeństwa publicznego i gospodarczego. Inwestycje w przystosowanie się do zmiany klimatu mogą ratować życie, ograniczać straty gospodarcze, zapewniać ciągłość działalności przedsiębiorstw, chronić miejsca pracy oraz minimalizować zakłócenia w coraz bardziej powiązanych ze sobą łańcuchach dostaw. Odporność na zmianę klimatu nie jest zatem już wyłącznie celem środowiskowym. W coraz większym stopniu staje się ona czynnikiem decydującym dla dobrobytu, bezpieczeństwa, konkurencyjności i stabilności społecznej Europy. Strategia UE w zakresie przystosowania do zmiany klimatu z 2021 r.(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zwraca uwagę na potrzebę przyspieszenia inteligentnej adaptacji we wszystkich sektorach gospodarki. Ambicję tę wzmacniają europejskie zintegrowane ramy na rzecz odporności na zmianę klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które wspierają zdolność Europy do przewidywania, zarządzania i ograniczania zagrożeń klimatycznych w sposób proaktywny i systemowy. Przejście na gospodarkę odporną na zmianę klimatu stwarza jednocześnie znaczne szanse w zakresie innowacji i konkurencyjności. Rosnące zapotrzebowanie na usługi klimatyczne, systemy wczesnego ostrzegania, infrastrukturę odporną na zmianę klimatu, rozwiązania oparte na zasobach przyrody oraz narzędzia zarządzania ryzykiem tworzy nowe rynki dla europejskiej wiedzy i technologii. Inwestycje w innowacje dotyczące przystosowania się do zmiany klimatu mogą wzmocnić pozycję konkurencyjną Europy, pomagając jednocześnie społecznościom i przedsiębiorstwom lepiej radzić sobie z zagrożeniami klimatycznymi. Sztandarowy europejski program badań i innowacji „Horyzont” przyczynia się do powstania nowej generacji gotowych do wprowadzenia na rynek rozwiązań, które odpowiadają na to zapotrzebowanie. Misja UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przyspiesza wdrażanie tych rozwiązań w ścisłej współpracy z podmiotami lokalnymi i regionalnymi. Wiedza, narzędzia, podejścia w zakresie zarządzania oraz praktyczne doświadczenie będące owocem tej misji przyczyniają się do tworzenia zintegrowanych ram UE na rzecz odporności klimatycznej, pomagając w praktycznym wdrażaniu instrumentów polityki. Dodatkowe wsparcie zapewnia unijna strategia na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i scale-up(odnośnik otworzy się w nowym oknie), której celem jest uczynienie UE preferowanym miejscem do zakładania i rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw opartych na technologii. W połączeniu ze zintegrowanymi ramami UE na rzecz odporności na zmianę klimatu inicjatywy te będą sprzyjać tworzeniu dynamicznego europejskiego ekosystemu innowacji i wdrażania rozwiązań w zakresie odporności klimatycznej. 14 projektów finansowanych w ramach programu „Horyzont”, przedstawionych w niniejszej broszurze – z których pięć otrzymało dofinansowanie w ramach misji UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (IMPETUS, MountResilience, RESIST, RISKADAPT, TransformAr) – stanowi przykład zbioru rozwiązań w zakresie odporności na zmianę klimatu gotowych do powielania, skalowania i wdrażania. Od usług i zaawansowanych narzędzi wspomagających podejmowanie decyzji po ramy wspierające wdrażanie, takie jak normy i warunki finansowania – pokazują one, w jaki sposób innowacje w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu mogą przyczyniać się do ochrony ludzi i dobrobytu, wzmacniać bezpieczeństwo gospodarcze Europy oraz budować jej pozycję jako lidera na rozwijającym się globalnym rynku rozwiązań w zakresie odporności klimatycznej.
Przekuwanie wiedzy w działania
Dokładne i wiarygodne informacje na temat klimatu stanowią podstawę skutecznych działań przystosowawczych. Projekt Climateurope2 wspiera ten proces poprzez opracowywanie europejskich standardów wysokiej jakości usług klimatycznych, natomiast zespół projektu CoCliCo przekłada prognozy dotyczące podnoszenia się poziomu morza na intuicyjne narzędzia oceny ryzyka dla obszarów przybrzeżnych, wspierając długoterminowe planowanie i decyzje inwestycyjne w najbardziej narażonych regionach Europy.
Wzmacnianie zdolności reagowania w sytuacjach kryzysowych
Projekt RISKADAPT oferuje władzom w modele pozwalające identyfikować słabe punkty infrastruktury w obliczu zdarzeń ekstremalnych oraz ustalać priorytety w zakresie inwestycji. Zespół GOBEYOND tworzy systemy ostrzegawcze nowej generacji, które informują zarówno o zagrożeniach, jak i o miejscach, w których ich skutki będą najbardziej odczuwalne. Dzięki projektowi SILVANUS powstaje cyfrowa platforma do zarządzania pożarami lasów, która pomaga zapobiegać wybuchowi pożarów oraz wykrywać i gasić rozprzestrzeniające się pożary.
Zwiększanie skali rozwiązań kierowanych przez społeczności
Zarówno skutki, jak i rozwiązania problemu zmiany klimatu mają charakter lokalny. Projekty IMPETUS oraz MountResilience wspierały tworzenie rozwiązań dostosowanych do lokalnych potrzeb i stworzenie narzędzi do dzielenia się zdobytą wiedzą, które umożliwiają innym władzom lokalnym podejmowanie podobnych działań. Projekt RESIST łączy regiony narażone na zagrożenia w celu wspólnej weryfikacji i rozszerzania zasięgu rozwiązań.
Poprawa odporności na susze
Wraz ze wzrostem temperatur nasilają się problemy związane z gospodarką wodną. Projekt RECREATE uwzględnia alternatywne źródła wody w planowaniu hydrologicznym, natomiast projekt BOOST IN usuwa bariery utrudniające ponowne wykorzystanie wody. W projekcie Upsurge pokazano, w jaki sposób rozwiązania oparte na zasobach przyrody pomagają chłodzić miasta, a nowe odmiany słonecznika opracowane w ramach projektu HelEx pozwalają uzyskać uprawy o zwiększonej odporności na suszę i upały.
Przyspieszenie zmian o charakterze transformacyjnym
Niektóre wyzwania wymagają dalej idących zmian. Zespół projektu NATURANCE bada, w jaki sposób ubezpieczenia mogą przejść od rekompensowania strat do zapobiegania im, a projekt TransformAr pokazuje sposoby na wspieranie transformacyjnych ścieżek przystosowawczych oraz zachęcania do inwestycji w rozwiązania oparte na zasobach przyrody. Zdjęcie: Widok z lotu ptaka na zaporę przeciwpowodziową Oosterscheldekering w Holandii
