Przerabianie odpadów z winiarni na środki poprawiające zdrowie zwierząt hodowlanych
Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe(odnośnik otworzy się w nowym oknie) stanowi jedno z największych wyzwań dla zdrowia publicznego na świecie, a ograniczenie niepotrzebnego stosowania antybiotyków u zwierząt hodowlanych jest istotnym elementem walki z tym problemem. Naturalne ekstrakty pozyskane z wytłoków winogronowych – skórek, pestek i łodyg pozostałych po produkcji wina – mogą pomóc rolnikom w utrzymaniu lepszego zdrowia zwierząt, jednocześnie zmniejszając zależność od rutynowego stosowania antybiotyków. Nie chodzi tu jedynie o poprawę praktyk rolniczych, ale o ochronę zdrowia publicznego w ramach podejścia „Jedno zdrowie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Co roku podczas produkcji wina powstają miliony ton wytłoków winogronowych, z których znaczna część pozostaje niewykorzystana, mimo że zawiera cenne związki naturalne. Wykorzystując przyjazne dla środowiska techniki ekstrakcji, naukowcy z finansowanego przez UE projektu NeoGiANT(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wyizolowali te związki, tworząc e-Vitis – naturalny ekstrakt o właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwutleniających. „Czasami najcenniejsze innowacje powstają, gdy na nowo spojrzymy na to, co już mamy. Wytłoki z winogron są często uważane za produkt odpadowy, tymczasem my postrzegaliśmy je jako naturalne źródło związków bioaktywnych, które mogą poprawić zdrowie i dobrostan zwierząt, przyczyniając się jednocześnie do bardziej obiegowej i zrównoważonej biogospodarki”, wyjaśnia koordynatorka projektu Marta Lores, profesor chemii analitycznej na Uniwersytecie w Santiago de Compostela(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Hiszpanii.
Obiecujące wyniki w obszarze hodowli zwierząt i akwakultury
Naukowcy ocenili działanie naturalnych ekstraktów u świń, bydła, drobiu oraz kilku gatunków akwakultury, w tym u labraksa, łososia, pstrąga i turbota. Produkty te dały obiecujące wyniki w zakresie wspierania zdrowia jelit, wzmacniania odpowiedzi immunologicznej oraz poprawy odporności na choroby u wielu gatunków. Do najbardziej obiecujących osiągnięć należą dodatki paszowe opracowane w celu poprawy naturalnego zdrowia i odporności zwierząt przed wystąpieniem choroby, co zmniejsza potrzebę stosowania profilaktycznych kuracji antybiotykowych. Naukowcy stworzyli również produkty do leczenia chorób zwierząt hodowlanych oraz innowacyjne środki rozcieńczające nasienie, które mogą ograniczyć, a w niektórych zastosowaniach nawet zastąpić konwencjonalne antybiotyki stosowane podczas reprodukcji zwierząt. Badania wykazały także, że różne gatunki reagują w różny sposób na produkty naturalne. Dostarczyło to cennej wiedzy na potrzeby opracowywania ukierunkowanych rozwiązań dla różnych systemów hodowlanych.
Lepiej zapobiegać niż leczyć
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z projektu NeoGiANT jest to, że profilaktyka chorób stanowi jeden z najskuteczniejszych sposobów ograniczenia stosowania antybiotyków przy jednoczesnym zachowaniu dobrostanu zwierząt i wydajności gospodarstwa. „Moim zdaniem największe szanse wiążą się z profilaktyką. Jeśli uda nam się pomóc zwierzętom zachować zdrowie dzięki naturalnym rozwiązaniom, możemy zmniejszyć zapotrzebowanie na antybiotyki, zanim choroba stanie się problemem. To korzystne dla rolników, dla zwierząt i ostatecznie dla społeczeństwa”, mówi Lores. Oprócz samych produktów zespół zdobył nową wiedzę naukową na temat naturalnych strategii przeciwdrobnoustrojowych, przyczynił się do działań normalizacyjnych oraz wzmocnił współpracę między naukowcami a przemysłem. Opracował także zalecenia dotyczące polityki, które mają pomóc w doprecyzowaniu ram regulacyjnych dotyczących wykorzystania produktów ubocznych sektora rolno-spożywczego jako źródeł składników funkcjonalnych w produkcji zwierzęcej.
Kolejny krok w kierunku stworzenia zastosowań komercyjnych
Chociaż w projekcie NeoGiANT wykazano naukowy potencjał tych naturalnych produktów, konieczne są dalsze prace, zanim trafią one do gospodarstw na szerszą skalę. Najbardziej obiecujące preparaty muszą teraz zostać przetestowane w warunkach komercyjnej hodowli, a przed wprowadzeniem na rynek należy zakończyć niezbędne procesy regulacyjne i produkcyjne. Naukowcy wyrażają przekonanie, że wyniki projektu stworzą podstawy dla nowej generacji produktów naturalnych, które będą uzupełniać istniejące praktyki w zakresie zdrowia zwierząt, przyczyniając się jednocześnie do zachowania skuteczności antybiotyków. „Kolejnym wyzwaniem jest przekucie wiedzy naukowej w praktyczne rozwiązania, którym rolnicy mogą zaufać, które mogą wdrożyć i z których mogą korzystać bez obaw. Wymaga to stałej współpracy między naukowcami, przemysłem, organami regulacyjnymi i samymi rolnikami”, podsumowuje Lores.
