Wsparcie dla drobnych rolników z Afryki Wschodniej
Chociaż drobni rolnicy z Afryki Wschodniej zazwyczaj uprawiają pola o powierzchni mniejszej niż dwa hektary, produkują do 70% żywności swojego kraju(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Jednak pomimo swojej kluczowej roli, rolnicy ci muszą stawiać czoła wielu wyzwaniom, które mogą zagrozić bezpieczeństwu żywnościowemu całego regionu, w tym zmianom klimatu, niedoborom zasobów i ograniczonym możliwościom ekonomicznym. Aby im sprostać, konieczna jest transformacja sektora rolnictwa w Afryce. W wytyczaniu kierunku tej transformacji pomaga agroekologia. „Agroekologia oznacza produktywne, zrównoważone, odporne i bezpieczne dla środowiska systemy rolnicze i żywnościowe, które łączą lokalną wiedzę z najnowocześniejszą nauką”, wyjaśnia Jan Hoinkis, badacz z Uniwersytetu Nauk Stosowanych w Karlsruhe(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Jej celem jest optymalizacja interakcji między roślinami, zwierzętami, ludźmi i środowiskiem, a także promowanie uczciwych, sprawiedliwych i suwerennych systemów żywnościowych”. Dzięki wsparciu finansowanego ze środków UE projektu PrAEctiCe(odnośnik otworzy się w nowym oknie) Hoinkis koordynuje prace grupy badaczy, rolników, doradców, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, małych i średnich przedsiębiorstw oraz interesariuszy publicznych z całej Europy i Afryki. Grupa wspólnie pracuje nad wytyczeniem ścieżki transformacji agroekologicznej drobnych rolników z Afryki Wschodniej. „Naszym celem jest przekształcenie ogólnej koncepcji agroekologii w operacyjne, oparte na dowodach ramy decyzyjne, które mogą wspierać rzeczywiste wybory na poziomie gospodarstwa rolnego”, dodaje Hoinkis.
Przełożenie koncepcji agroekologicznych na ukierunkowane wskaźniki w gospodarstwie rolnym
Sednem projektu są nowe ramy wskaźników koncentrujące się na obiegu wody, energii i składników odżywczych w zintegrowanych systemach akwakultury i rolnictwa. „To wyjątkowe podejście, ponieważ są to obszary, które nie zostały dostatecznie uwzględnione w istniejących ramach wskaźników agroekologicznych”, tłumaczy Hoinkis. Ramy te, opracowane jako praktyczne narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji dla doradców(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przekładają złożone koncepcje agroekologiczne na ukierunkowane wskaźniki dotyczące gospodarstwa rolnego. Jednym z głównych komponentów platformy jest zintegrowany wskaźnik służący do oceny podejść do rolnictwa o obiegu zamkniętym, ze szczególnym uwzględnieniem synergistycznego ponownego wykorzystania wody, energii i składników odżywczych w zróżnicowanych systemach upraw, hodowli i gospodarki wodnej. Zawiera ona również narzędzie do ilościowego pomiaru oddziaływania na środowisko, efektywności wykorzystania zasobów i opłacalności finansowej.
Rolnicy w centrum uwagi projektu
W ramach projektu pilotażowego realizowanego w trzech krajach Afryki Wschodniej za pośrednictwem żywych laboratoriów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przeprowadzono 10 sesji szkoleniowych w zakresie gospodarki połowowej i produkcji warzyw w Kenii, w których udział wzięło ponad 800 rolników. Małe przedsiębiorstwa rolne również dołączyły do szkoleń. W Kajjansi w Ugandzie w projekcie wzięło udział ponad 250 interesariuszy, których przeszkolono w zakresie akwaponicznej produkcji żywności w ramach programu szkolenia trenerów, który następnie powielono w laboratorium szkoleniowym. Ponadto w Tanzanii w ramach żywego laboratorium przeszkolono 5000 osób, skupiając się na systemach hodowli drobiu, ryb i upraw.
Rozszerzanie programu przechodzenia na agroekologię w kolejnych latach
Kolejnym kluczowym rezultatem projektu jest mobilizacja silnej sieci wielu podmiotów obejmującej Europę i Afrykę. „Sama sieć jest ważnym osiągnięciem, ponieważ przejście na gospodarkę agroekologiczną wymaga czegoś więcej niż tylko rozwiązań technicznych – wymaga również zaufania, lokalnej wiedzy, szkoleń i zaangażowania instytucjonalnego”, zauważa Hoinkis. Sieć ta będzie kontynuować prace projektu i zwiększać korzyści z niego płynące w nadchodzących latach. „Jestem przekonany, że będziemy nadal rozwijać dorobek projektu, dzięki któremu transformacja agroekologiczna stanie się dla drobnych rolników w Afryce Wschodniej bardziej mierzalna, praktyczna i lepiej dostosowana do lokalnych realiów”, podsumowuje Hoinkis. Badacze pracują obecnie nad zwiększeniem skali, udoskonaleniem i wykorzystaniem narzędzi projektu, a także nad przekształceniem żywych laboratoriów w lokalne centra innowacji.
